Kısa cevap: Bu dosyalarda deliller çoğu zaman gizli koruma tedbirleriyle elde edilir ve kanun bunları sıkı şartlara bağlar. İletişimin dinlenmesi için somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmaması birlikte aranır; karar kural olarak hâkimindir, savcı kararı yirmi dört saat içinde onaya sunulur (CMK m.135). Süre en çok iki ay, bir ay uzatılabilir. Gizli soruşturmacıya yalnızca hâkim karar verir ve soruşturmacı suç işleyemez (m.139).
Bu sayfa uyuşturucu dosyalarının en teknik tarafına odaklanıyor: gizli tedbirlerle elde edilen delillerin denetimi. Kullanma ve ticaret ayrımı, cezalar, etkin pişmanlık eşikleri, denetimli serbestlik ve arama hukuku diğer sayfalarımızda ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
Sancaktepe’den gelen dosyalar için alanın tamamını ele alıyoruz: uyuşturucu avukatı hangi işleri yürütür, iletişimin dinlenmesi hangi şartlara ve sürelere tâbidir, kayıtlar ne zaman imha edilir, gizli soruşturmacı hangi sınırlar içinde çalışır ve tesadüfen elde edilen delil kullanılabilir mi.
Somut delillere dayanan kuvvetli şüphe yeterli değildir; ayrıca başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmaması gerekir (CMK m.135/1). Dosyanızdaki tedbir kararını değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.
Uyuşturucu Avukatı Hangi İşleri Yürütür?
Kısa cevap: Çalışma üç eksende yürür — nitelendirme (TCK m.191 mi m.188 mi), tedbir ve delil denetimi ve savunmanın kurulması (etkin pişmanlık, tutuklamaya itiraz, duruşma ve kanun yolu).
Yargılamanın genel çerçevesi için Sancaktepe ceza avukatı, tutukluluk söz konusuysa tutuklamaya itiraz sayfamıza bakabilirsiniz.
İletişimin Dinlenmesi ve Kayda Alınması
Kısa cevap: Karar kural olarak hâkimindir; savcı kararı yirmi dört saat içinde onaya sunulur ve onaylanmazsa tedbir derhâl kaldırılır. Süre en çok iki ay, bir ay uzatılabilir; örgüt suçlarında ek uzatma toplam üç ayı geçemez. Tedbir yalnızca katalog suçlarda uygulanır ve TCK m.188 bu listededir.
Savunma bakımından en verimli denetim noktası, kanunun iki şartı birlikte aramasıdır. Uygulamada kuvvetli şüphe gerekçelendirilirken, başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmadığı çoğu zaman kalıp bir cümleyle geçiştirilir. Oysa bu ikinci şart tedbirin son çare niteliğini ifade eder ve kararın hukuka uygunluğunun ayrılmaz parçasıdır. İkinci denetim noktası süredir; iki ay artı bir ay sınırının aşılıp aşılmadığı ve uzatma kararlarının gerekçeleri ayrı ayrı incelenir.
Kayıtların Çözümü ve İmhası
Kısa cevap: Kayıtlar savcılıkça görevlendirilen kişilerce metne dönüştürülür. Takipsizlik veya onay alınamaması hâlinde en geç on gün içinde, beraat hâlinde ise hâkim denetiminde yok edilir; imha on beş gün içinde ilgilisine yazılı olarak bildirilir.
2021 yılında yapılan değişiklik bu başlıkta önemli bir boşluğu kapatmıştır: eskiden imha rejimi esas olarak kovuşturmaya yer olmadığı kararına bağlıyken, artık beraat kararı verilmesi durumunda da kayıtlar hâkim denetimi altında aynı usulle yok edilir. Dosya lehe sonuçlandığında bu talebin takip edilmesi, kişisel verilerin korunması bakımından somut bir sonuç doğurur. Kişisel verilere ilişkin diğer talepler için kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi sayfamıza bakabilirsiniz.
Gizli Soruşturmacı ve Teknik İzleme
Kısa cevap: Görevlendirmeye yalnızca hâkim karar verir ve tedbir dar bir suç listesiyle sınırlıdır; uyuşturucu imal ve ticareti bu listenin başında yer alır. Soruşturmacı suç işleyemez; ses ve görüntü kaydı ancak hâkim izniyle, kamuya açık yerlerde ve işyerlerinde yapılabilir.
Tedbir ve delil denetiminde izlenen yol
Tesadüfen Elde Edilen Deliller
Kanun iki ayrı hâl düzenler. Arama veya elkoyma sırasında, yürüyen soruşturmayla ilgisi olmayan ancak diğer bir suçun işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse, bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhâl bildirilir (CMK m.138/1). İletişimin denetlenmesi sırasında ise sınır daha dardır: elde edilen delil ancak kanunda sayılan suçlardan birinin işlendiği şüphesini uyandırıyorsa muhafaza altına alınabilir (m.138/2). Bu ayrım, katalog dışı bir suça ilişkin bulgunun dosyada kullanılıp kullanılamayacağı tartışmasının dayanağıdır. Hukuka aykırı delilin sonucu bakımından ayrıca kanuna aykırı olarak elde edilmiş delil reddolunur (m.206/2-a) ve suç ancak hukuka uygun şekilde elde edilmiş delille ispat edilebilir (m.217/2) hükümleri uygulanır.
Görevli Mahkeme
Görevli mahkeme fiilin nitelendirilmesine göre belirlenir: imal ve ticaret dosyaları ağır ceza mahkemesinin görev alanına girebilirken kullanmak için bulundurma dosyaları asliye ceza mahkemesinde görülür. Sancaktepe’nin ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk başlık tedbir kararlarıdır: dinleme, gizli soruşturmacı veya teknik izleme kararının aslı dosyada mı, kanunun aradığı unsurları taşıyor mu.
İkincisi iki şartın gerekçesidir — kuvvetli şüphenin dayandığı somut deliller gösterilmiş mi, başka suretle delil elde edilemeyeceği açıklanmış mı.
Üçüncüsü sürelerdir: iki ay artı bir ay sınırı, örgüt suçlarında toplam üç aylık ek uzatma sınırı ve savcı kararlarında yirmi dört saatlik onay zinciri. Dördüncüsü katalog denetimidir; tedbirin dayandığı suç listede yer alıyor mu. Beşincisi çözüm tutanaklarıdır; kayıtların kim tarafından, ne zaman çözüldüğü ve tercüme gerekiyorsa nasıl yapıldığı. Nitelendirme tartışması için uyuşturucu ticareti sayfamıza bakabilirsiniz.
Beraat kararı verilmesi durumunda tespit veya dinlemeye ilişkin kayıtlar, hâkim denetimi altında yok edilir ve imha on beş gün içinde ilgilisine bildirilir (CMK m.137). Bu talebin takibi için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Uyuşturucu avukatı hangi işleri yürütür?
Çalışma üç eksende yürür: nitelendirme (kullanmak için bulundurma mı, imal ve ticaret mi), koruma tedbiri ve delil denetimi (arama, elkoyma, iletişimin denetlenmesi, gizli soruşturmacı, teknik izleme) ve savunmanın kurulması (etkin pişmanlık değerlendirmesi, tutuklamaya itiraz, duruşma savunması ve kanun yolu).
Telefon dinlemesi hangi şartlarda yapılabilir?
İki şart birlikte aranır: suç işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmaması (CMK m.135/1). Bu ikinci şart, tedbirin son çare olduğunu ifade eder ve kararda gerekçelendirilmesi gerekir.
Dinleme kararını kim verir?
Kural olarak hâkim: hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının kararıyla şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimi dinlenebilir, kayda alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir. Cumhuriyet savcısı kararını derhâl hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç yirmi dört saat içinde verir (CMK m.135/1).
Hâkim onayı alınmazsa ne olur?
Tedbir sona erer: sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi hâlinde tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır (CMK m.135/1). Ayrıca bu durumda kayıtlar, savcının denetimi altında en geç on gün içinde yok edilerek durum bir tutanakla tespit edilir (m.137/3).
Dinleme kararında neler yazmak zorunda?
Kanun kararın içeriğini sayar: yüklenen suçun türü, hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği, iletişim aracının türü, telefon numarası veya iletişim bağlantısını tespite imkân veren kodu, tedbirin türü, kapsamı ve süresi (CMK m.135/4). Bu unsurların eksikliği savunmada ileri sürülebilir.
Dinleme ne kadar sürebilir?
Tedbir kararı en çok iki ay için verilebilir; bu süre, bir ay daha uzatılabilir. Ancak örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak gerekli görülmesi hâlinde, hâkim yukarıdaki sürelere ek olarak her defasında bir aydan fazla olmamak ve toplam üç ayı geçmemek üzere uzatılmasına karar verebilir (CMK m.135/4).
Her suçta dinleme yapılabilir mi?
Yapılamaz; kanun bir katalog öngörür: bu madde kapsamında dinleme, kayda alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler ancak aşağıda sayılan suçlarla ilgili olarak uygulanabilir ve listede uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188) yer alır (CMK m.135/8). Katalog dışındaki bir suç için verilen karar tartışmaya açıktır.
Avukatımla görüşmem dinlenebilir mi?
Kanun açık bir yasak koyar: şüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kişilerle arasındaki iletişimi kayda alınamaz. Kayda alma gerçekleştikten sonra bu durumun anlaşılması hâlinde, alınan kayıtlar derhâl yok edilir (CMK m.135/3).
Mobil telefonun yeri tespit edilebilir mi?
Edilebilir ama ayrı bir karara ve süreye tâbidir: şüpheli veya sanığın yakalanabilmesi için, mobil telefonun yeri, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının kararına istinaden tespit edilebilir. Kararda mobil telefon numarası ve tespit işleminin süresi belirtilir; tespit işlemi en çok iki ay için yapılabilir, bu süre bir ay daha uzatılabilir (CMK m.135/5).
Kayıtlar nasıl metne dönüştürülür?
135 inci maddeye göre verilen karar gereğince tutulan kayıtlar, Cumhuriyet Savcılığınca görevlendirilen kişiler tarafından çözülerek metin hâline getirilir. Yabancı dildeki kayıtlar, tercüman aracılığı ile Türkçe’ye çevrilir (CMK m.137/2). Ayrıca işlemin başladığı ve bitirildiği tarih ve saat ile işlemi yapanın kimliği bir tutanakla saptanır.
Takipsizlik veya beraat hâlinde kayıtlar ne olur?
İmha edilir. Kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi ya da hâkim onayının alınamaması hâlinde kayıtlar savcının denetimi altında en geç on gün içinde yok edilir. Ayrıca beraat kararı verilmesi durumunda da tespit veya dinlemeye ilişkin kayıtlar, hâkim denetimi altında aynı usulle yok edilir (CMK m.137/3; 8/7/2021 tarihli 7331 sayılı Kanunla eklendi).
İmha edildiği bana bildirilir mi?
Bildirilir: tespit ve dinlemeye ilişkin kayıtların yok edilmesi hâlinde soruşturma veya kovuşturma evresinin bitiminden itibaren, en geç onbeş gün içinde, Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkeme, tedbirin nedeni, kapsamı, süresi ve sonucu hakkında ilgilisine yazılı olarak bildirir (CMK m.137/4).
Gizli soruşturmacı hangi şartlarla görevlendirilir?
Dinlemedekiyle aynı iki şart aranır: soruşturma konusu suçun işlendiği hususunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin bulunması ve başka surette delil elde edilememesi hâlinde, kamu görevlileri gizli soruşturmacı olarak görevlendirilebilir. Görevlendirmeye hâkim tarafından karar verilir (CMK m.139/1).
Gizli soruşturmacı hangi suçlarda görevlendirilebilir?
Liste dardır ve uyuşturucu ticareti başta gelir: örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188), suç işlemek amacıyla örgüt kurma, silahlı örgüt ve örgütlere silah sağlama ile silah kaçakçılığı ve kültür varlıklarına ilişkin bazı suçlar (CMK m.139/7).
Gizli soruşturmacı suç işleyebilir mi?
İşleyemez: soruşturmacı, görevini yerine getirirken suç işleyemez ve görevlendirildiği örgütün işlemekte olduğu suçlardan sorumlu tutulamaz (CMK m.139/5). Bu sınır, savunmada faaliyetin kapsamının denetlenmesi bakımından önemlidir.
Gizli soruşturmacı kayıt alabilir mi?
Hâkim izniyle ve sınırlı yerlerde: 28 Mart 2023 tarihli 7445 sayılı Kanunla eklenen cümleye göre hâkim, soruşturmacının uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu bakımından kamuya açık yerlerde ve işyerlerinde delil toplamak amacıyla ses veya görüntü kaydı yapmasına izin verebilir (CMK m.139/4).
Gizli soruşturmacı duruşmada tanıklık eder mi?
Zorunluysa özel usulle: soruşturmacı, kovuşturma evresinde tanık olarak dinlenmesinin zorunlu olması hâlinde, duruşmada hazır bulunma hakkına sahip bulunanlar olmadan veya ses ya da görüntüsü değiştirilerek özel ortamda dinlenir ve Tanık Koruma Kanununun 9 uncu maddesi hükmü kıyasen uygulanır (CMK m.139/3).
Başka bir dosyada elde edilen kayıt burada kullanılabilir mi?
Kanun bunu sınırlar: telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi sırasında, yapılmakta olan soruşturma veya kovuşturmayla ilgisi olmayan ve ancak 135 inci maddenin ilgili fıkrasında sayılan suçlardan birinin işlendiği şüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse; bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhâl bildirilir (CMK m.138/2). Katalog dışındaki suçlar bakımından bu imkân yoktur.
Teknik araçlarla izleme nerede yapılabilir?
Kanun yeri sınırlar: şüpheli veya sanığın kamuya açık yerlerdeki faaliyetleri ve işyeri teknik araçlarla izlenebilir, ses veya görüntü kaydı alınabilir (CMK m.140/1). Burada da somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve başka suretle delil elde edilememesi şartları birlikte aranır ve TCK m.188 katalogda yer alır.
Bu dosyalar hangi mahkemede görülür?
Görevli mahkeme fiilin nitelendirilmesine göre belirlenir; uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti dosyaları ağır ceza mahkemesinin görev alanına girebilirken, kullanmak için bulundurma dosyaları asliye ceza mahkemesinde görülür. Sancaktepe’nin ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda ceza hukuku dosyalarını takip etmektedir. Sancaktepe ve çevre ilçelerden gelen uyuşturucu dosyalarında; fiilin nitelendirilmesinden iletişimin denetlenmesi ve gizli soruşturmacı kararlarının usule uygunluğunun incelenmesine, tesadüfen elde edilen delillerin değerlendirilmesinden koruma tedbirlerine itiraza ve kayıtların imhasının takibine kadar müvekkillerini temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.135, 137-140, 206, 217)
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.188, 191, 192)
- 7331 sayılı Kanun (8/7/2021) — CMK m.137/3’e beraat hâlinde imha hükmünün eklenmesi
- 7445 sayılı Kanun (28/3/2023) — CMK m.139/4’e ses ve görüntü kaydı izninin eklenmesi
- 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu — mevzuat.gov.tr
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
