Kısa cevap: Görevi kötüye kullanma suçu (TCK m. 257) şikayete tabi bir suç değildir; Cumhuriyet savcılığı bu suçu resen soruşturur. Dava zamanaşımı süresi ise TCK m. 66/1-e uyarınca sekiz yıldır ve bu süre, kanunda öngörülen üst sınırı beş yılı aşmayan hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar için geçerli genel kuraldan kaynaklanır.
Uygulamada “şikayet süresi” ifadesi sıklıkla kullanılsa da, görevi kötüye kullanma suçu bakımından bu kavram yanıltıcıdır; çünkü bu suç, mağdurun veya kamunun şikayetine bağlı olmaksızın kovuşturulur. Bu yazıda, suçun neden şikayete tabi olmadığı ve dava zamanaşımı süresinin nasıl hesaplandığı ele alınmaktadır.
Görevi Kötüye Kullanma Suçu Şikayete Tabi midir?
Hayır, TCK m. 257 metninde suçun soruşturulması ve kovuşturulmasının şikayete bağlı olduğuna dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Türk Ceza Kanunu’nda bir suçun şikayete tabi olması için bu durumun ilgili madde metninde açıkça belirtilmesi gerekir; böyle bir belirleme yoksa suç, kamu davası olarak resen kovuşturulur.
Bu durum, görevi kötüye kullanma suçunun kamu düzenini ve idarenin dürüst işleyişini koruduğu, dolayısıyla salt bireysel bir menfaat ihlali olarak görülmediği anlamına gelir. Mağdur şikayetini geri çekse dahi, soruşturma ve kovuşturma süreci resen devam eder.
Dava Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?
Doğrudan cevap: TCK m. 66/1-e uyarınca, kanunda beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezası öngörülen suçlarda dava zamanaşımı sekiz yıldır. Görevi kötüye kullanma suçunun her iki fıkrasının da öngördüğü ceza üst sınırı (iki yıl ve bir yıl) bu eşiğin altında kaldığından, sekiz yıllık zamanaşımı süresi uygulanır.
Zamanaşımı süresinin belirlenmesinde kanunda öngörülen cezanın üst sınırı esas alınır; somut olayda mahkemenin daha düşük bir ceza vermesi, zamanaşımı süresini etkilemez. Bu süre, tamamlanmış suçlarda fiilin işlendiği günden itibaren işlemeye başlar.
Zamanaşımı Süresi Nasıl Kesilir veya Durur?
Dava zamanaşımı, soruşturma veya kovuşturma sırasında kanunda sayılan bazı işlemlerin (örneğin iddianamenin kabulü, sanığın sorgusu, mahkumiyet kararı) yapılmasıyla kesilebilir; kesilme halinde zamanaşımı süresi yeniden işlemeye başlar. Ayrıca kanunda öngörülen belirli hallerde zamanaşımı süresi durabilir.
Bu nedenle bir dosyada zamanaşımının dolup dolmadığının tespiti, sadece fiilin işlendiği tarihe bakılarak değil, soruşturma ve kovuşturma sürecindeki kesici işlemler de dikkate alınarak yapılmalıdır.
Şikayete Tabi Olmaması Uygulamada Ne Anlama Gelir?
Görevi kötüye kullanma suçunun şikayete tabi olmaması, bu suça ilişkin bir ihbar veya şikayet Cumhuriyet savcılığına ulaştığında (4483 sayılı Kanun kapsamındaki soruşturma izni süreci saklı kalmak üzere) savcılığın resen harekete geçmesi gerektiği anlamına gelir. Soruşturma izni sürecine ilişkin ayrıntılı bilgi için Görevi İhmal ile Görevi Kötüye Kullanma Arasındaki Fark Nedir? başlıklı yazımızda da değinilen konularla bağlantılı biçimde değerlendirilebilir.
Görevi kötüye kullanma suçunun temel unsurlarına ilişkin genel bilgi için Görevi Kötüye Kullanma Suçu Nedir, Cezası Ne Kadardır? başlıklı yazımız incelenebilir.
Sonuç ve Değerlendirme
Görevi kötüye kullanma suçu şikayete tabi olmayıp resen kovuşturulan bir kamu davasıdır; dava zamanaşımı süresi ise TCK m. 66/1-e uyarınca sekiz yıl olarak uygulanır. Bu süre, kesici işlemlerle yeniden işlemeye başlayabileceğinden, somut bir dosyada zamanaşımının dolup dolmadığının tespiti dosyanın akışına göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Görevi kötüye kullanma suçunda şikayetten vazgeçilirse dava düşer mi?
Hayır, bu suç şikayete tabi olmadığından, şikayetten vazgeçilmesi soruşturma veya kovuşturmayı sona erdirmez; süreç resen devam eder.
Dava zamanaşımı süresi neden sekiz yıldır?
TCK m. 66/1-e, beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezası öngören suçlarda sekiz yıllık zamanaşımı süresi öngörür; görevi kötüye kullanma suçunun ceza üst sınırları bu kapsama girer.
Zamanaşımı süresi hangi tarihten itibaren işlemeye başlar?
Tamamlanmış suçlarda, zamanaşımı süresi fiilin işlendiği günden itibaren işlemeye başlar.
Soruşturma izni süreci zamanaşımını durdurur mu?
4483 sayılı Kanun kapsamındaki soruşturma izni süreci ile dava zamanaşımı ayrı kurumlardır; somut bir dosyada bu süreçlerin birbirini nasıl etkilediği olayın özelliklerine göre değerlendirilir.
Zamanaşımı dolduktan sonra soruşturma açılabilir mi?
Hayır, dava zamanaşımı süresinin dolması, kamu davasının düşmesi sonucunu doğurur; bu süre dolduktan sonra aynı fiil nedeniyle yeniden kovuşturma yapılamaz.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak ceza hukuku alanında çalışmalarını sürdürmektedir. Kamu görevlilerine ilişkin dosyalarda dava zamanaşımı sürelerinin doğru hesaplanması ve kesici işlemlerin dosyaya etkisinin değerlendirilmesi konusundaki uygulama gelişmelerini takip etmekte, güncel mevzuat ve Yargıtay içtihadını yakından izleyerek içerik üretimine katkı sağlamaktadır.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
Dosyanızdaki zamanaşımı süresinin hesaplanması için iletişime geçebilirsiniz.
