Kısa cevap: Polisin uyarısına uymamak kural olarak suç değil, kabahattir. Kabahatler Kanunu m. 32’ye göre yetkili makamın kamu düzeni, kamu güvenliği veya genel sağlık için hukuka uygun olarak verdiği emre uymayan kişiye idari para cezası verilir; kanundaki 100 TL tutarı her yıl yeniden değerleme oranıyla artırılır. Uyarıya uymama polise karşı cebir veya tehdit içerirse TCK m. 265 uyarınca 6 aydan 3 yıla kadar hapis gerektiren suç oluşur.
- Emre aykırı davranış cezası, emri veren makam tarafından kesilen bir idari para cezasıdır ve adli sicile işlemez.
- KK m. 32/2 uyarınca bu madde ancak ilgili kanunda açıkça hüküm bulunan hâllerde uygulanabilir.
- Cezaya karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur; ödeme itiraz hakkını kaldırmaz.
- Trafik denetiminde dur ikazına uymayarak kaçmanın yaptırımı ayrıdır: 200.000 TL ceza ve 60 gün belge geri alma.
- Cebir veya tehdit yoksa pasif direniş, TCK m. 265’teki direnme suçunu oluşturmaz.
Emre aykırı davranış cezası, eylem alanında veya bir valilik yasağı sırasında polisin uyarısına uymayanlara sık kesilen bir idari para cezasıdır. Bu yazıda Kabahatler Kanunu m. 32’nin şartlarını, cezanın tutarının nasıl belirlendiğini, suçla sınırını ve 15 günlük itiraz sürecini Yargıtay kararlarıyla anlatıyoruz.
Emre aykırı davranış cezasına karşı sulh ceza hâkimliğine başvuru süresi kısadır ve süre geçerse karar kesinleşir. Cezanın dayanağını birlikte incelemek için bize ulaşabilirsiniz.
Emre aykırı davranış nedir?
Emre aykırı davranış, yetkili makamların adli işlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığın korunması amacıyla hukuka uygun olarak verdiği emre uymamaktan oluşan bir kabahattir. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 32’de düzenlenir; yaptırımı hapis değil, emri veren makamın kestiği idari para cezasıdır.
Maddenin birinci fıkrası şöyledir: “Yetkili makamlar tarafından adlî işlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığın korunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafından karar verilir.” Tam metin için Kabahatler Kanunu‘na, diğer rehberler için makaleler dizinine bakılabilir.
Dört şart aranır: makam yetkili olmalı, emir sayılan amaçlardan birine yönelmeli, hukuka uygun olmalı ve kişi emri bilerek yerine getirmemelidir.
Polisin uyarısına uymamak suç mu, kabahat mi?
Polisin uyarısına uymamak, davranış yalnızca emre itaat etmemekten ibaretse kabahattir ve idari para cezası gerektirir. Aynı davranış polise karşı cebir veya tehditle görevini engellemeye dönüşürse TCK m. 265’teki suç oluşur. Kabahatler Kanunu m. 15/3’e göre bir fiil hem kabahat hem suç olarak tanımlanmışsa yalnız suçtan yaptırım uygulanır.
Toplumsal olaylar sırasında valinin ilan ettiği tedbirlere aykırılık da 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu m. 66 uyarınca 3 aydan 1 yıla kadar hapis gerektiren suçtur.
Emre aykırı davranış cezası ne kadar?
Kısa Cevap: Emre aykırı davranış cezası Kabahatler Kanunu m. 32’de 100 TL olarak yazılıdır; ancak KK m. 17/7 uyarınca her takvim yılı başında Vergi Usul Kanunu mükerrer m. 298’e göre ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu nedenle tutanakta yazan tutar, o yıl için güncellenmiş rakamdır ve her yıl değişir.
Yeniden değerlemenin etkisi, tam metnini incelediğimiz Yargıtay kararlarındaki tutarlarda görülür:
2026 yılı için uygulanan tutarı birincil bir resmî kaynaktan doğrulayamadığımız için burada rakam vermiyoruz; tutanaktaki tutarın o yılın yeniden değerleme oranına uygun hesaplanıp hesaplanmadığı itirazda ayrıca denetlenebilir.
KK m. 17/6’ya göre ödeme süresi düzenlenmemiş cezalar tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve bu süre içinde ödenirse yüzde 25 indirim yapılır. Ekonomik durumu müsait olmayan kişi için m. 17/3, ilk taksit peşin olmak üzere bir yıl içinde dört eşit taksit imkânı tanır.
Kabahatler Kanunu 32 hangi hâllerde uygulanır?
Kabahatler Kanunu m. 32, kendi başına her emre uymama hâline uygulanan genel bir hüküm değildir. Maddenin ikinci fıkrası açıktır: “Bu madde, ancak ilgili kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde uygulanabilir.” Yani cezanın dayanağı olarak hem m. 32 hem de ona yollama yapan özel kanun hükmü gösterilmelidir.
Bu yollamayı yapan başlıca hükümler şunlardır: İl İdaresi Kanunu m. 66 (vali ve kaymakamın kanuna dayanarak aldığı ve ilan ettiği karar ve tedbirlere uymamak), 1608 sayılı Kanun m. 1 (belediye meclis ve encümen kararlarına aykırılık) ve Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun m. 287, 291, 299 ve 301 gibi hükümleri. Ayrıca KK m. 32/3’e göre diğer kanunlarda eski 765 sayılı TCK m. 526’ya yapılan yollamalar bu maddeye yapılmış sayılır.
Özel kanunda başka bir yaptırım öngörülmüşse m. 32 uygulanmaz. Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin 31.03.2022 tarihli, 2021/13140 Esas, 2022/7127 Karar sayılı kararında salgın döneminde sokağa çıkma kısıtlamasına uymayan kişiye m. 32’den ceza kesilmişti. Daire, Umumi Hıfzıssıhha Kurulu kararına aykırılığın 1593 sayılı Kanun m. 282 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, m. 32’nin somut olayda “uygulanma imkanı bulunmayan” bir hüküm olduğunu belirterek cezayı kaldıran kararı sonuç itibarıyla doğru buldu.
Polis müdahalesi sarhoşluk nedeniyle yapıldıysa sarhoşluk cezası ve itiraz süreci ayrıca değerlendirilir.
Emre aykırı davranış cezasını kim verir?
Emre aykırı davranış cezasını, KK m. 32/1’in ikinci cümlesi uyarınca emri veren makam verir. Valilik kararlarında ceza çoğunlukla emniyet birimince, belediye kararlarında belediye encümenince verilir. Yetkisiz makamın kestiği ceza hukuka aykırıdır.
KK m. 25’e göre idari yaptırım tutanağında kişinin kimlik ve adresi, kabahat fiili, fiilin ispatına yarayan bütün deliller, karar tarihi ve kararı veren görevlilerin kimliği açıkça yazılmalı; fiilin işlendiği yer ve zaman gösterilmelidir. Emrin dayanağı tutanakta yoksa bu eksiklik itirazda ileri sürülür.
Polisin dur ihtarına uymamanın cezası nedir?
Polisin dur ihtarına uymamanın cezası, ihtarın verildiği yere göre değişir. Trafik denetiminde dur ikazına uymayarak kaçan sürücüye Karayolları Trafik Kanunu m. 47 uyarınca 200.000 TL idari para cezası verilir, sürücü belgesi 60 gün geri alınır ve araç 60 gün trafikten men edilir. Bu hüküm 7574 sayılı Kanun ile 2026’da eklenmiştir.
Kaçmadan yalnızca trafik zabıtasının uyarı ve işaretlerine uymayan sürücü için m. 47/1-a’daki yaptırım 3.000 TL’dir. Bu cezalar m. 32’den değil, doğrudan özel kanundan kaynaklanır.
Dur ihtarına uymamak kendiliğinden suç da oluşturmaz. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 10.10.2012 tarihli, 2011/16691 Esas, 2012/30154 Karar sayılı kararında polisin dur ihtarına uymayıp aracıyla kaçmaya çalışan sanık hakkında, görevli polis memurlarına yönelik “herhangi bir cebir tehdit bulunmadığı” gerekçesiyle görevi yaptırmamak için direnme mahkûmiyeti bozuldu. Karar, 2026 KTK değişikliğinden öncedir.
Emre aykırı davranış ne zaman görevi yaptırmamak için direnme suçuna dönüşür?
Emre aykırı davranış, polise karşı görevini yapmasını engellemek amacıyla cebir veya tehdit kullanıldığı anda görevi yaptırmamak için direnme suçuna dönüşür. TCK m. 265/1 bu suç için 6 aydan 3 yıla kadar hapis öngörür. Ekip aracına binmemek için ayak diremek, yere oturmak veya kolu çekmek gibi pasif davranışlar cebir sayılmaz.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 18.02.2025 tarihli, 2023/8960 Esas, 2025/2941 Karar sayılı kararında, Kabahatler Kanunu’na göre işlem yapmaya çalışan görevlilere direndiği kabul edilen sanığın sözlerinin “sonuç almaya elverişli, objektif olarak muhatabının üzerinde ciddi bir korku ve endişe doğuracak nitelikte olmadığı” belirtildi ve mahkûmiyet bozuldu.
Suçun unsurlarını, nitelikli hâllerini ve HAGB imkânını polise direnmek ve görevi yaptırmamak için direnme cezası yazımızda ayrıntılı anlattık. Uyarıya tepki olarak polise sövmek ise ayrı bir suçtur; ayrım için polise hakaret suçunun hangi durumlarda oluşmadığını anlatan yazımıza bakabilirsiniz.
Emir hukuka uygun değilse ceza verilebilir mi?
Hayır. Kabahatler Kanunu m. 32 yalnızca “hukuka uygun olarak verilen emre” aykırılığı yaptırıma bağlar; dayanaksız, yetkisiz veya temel hakları ölçüsüz biçimde sınırlayan bir emre uymamak bu kabahati oluşturmaz. Emrin hukuka uygunluğunu sulh ceza hâkimliği somut olayın koşullarına göre denetler.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin 14.03.2022 tarihli, 2021/12373 Esas, 2022/4837 Karar sayılı kararında valilik kararına rağmen izinsiz oturma eylemini sürdüren ve uyarıya karşın slogan atan kişiye 320 TL ceza kesilmişti. Daire, eylemin kamu düzeni ve trafik akışını aksatmadan barışçıl biçimde sürdürüldüğünü, Anayasa Mahkemesi’nin orantılılık ölçütü karşısında cezanın hukuka uygun olmadığını belirterek kanun yararına bozma istemini reddetti.
Emre aykırı davranış cezasına nasıl itiraz edilir?
Emre aykırı davranış cezasına, KK m. 27/1 uyarınca kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine dilekçeyle başvurularak itiraz edilir. Süre içinde başvurulmazsa idari yaptırım kararı kesinleşir.
EMRE AYKIRI DAVRANIŞ CEZASINA İTİRAZ SÜRECİ
Mücbir sebep nedeniyle süre kaçırıldıysa KK m. 27/2’ye göre sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren 7 gün içinde başvurulabilir. KK m. 28/10’a göre 15.000 TL dahil cezalara ilişkin kararlar kesindir; emre aykırı davranış cezası bu sınırın altında kaldığından hâkimlik kararına karşı itiraz yolu bulunmaz.
Ödenmeyen ceza ve zamanaşımı
Kesinleşen ve ödenmeyen ceza, KK m. 17/4 uyarınca 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil edilmek üzere tahsil dairesine gönderilir. Ceza 50.000 TL’nin altında olduğundan soruşturma zamanaşımı m. 20/2-c’ye göre 3 yıldır; kesinleşmiş cezanın yerine getirme zamanaşımı da m. 21/2-d’ye göre 3 yıldır.
Uygulamada sık yapılan hatalar
Dosyalarda en sık görülen hata, cezanın küçük tutarına bakıp 15 günlük süreyi kaçırmaktır; karar kesinleştikten sonra dayanaksızlık iddiası ileri sürülemez. İkinci hata, dilekçede yalnızca “haksız ceza” deyip yollama yapan kanunu ve emri veren makamı sorgulamamaktır.
Üçüncü hata, uyarı anında tepkiyi büyütmektir. Polise itmek veya tehdit içeren sözler söylemek, idari para cezasıyla kapanabilecek bir olayı hapis gerektiren TCK m. 265 dosyasına çevirir. Kimlik kontrolünde başkasının kimlik bilgilerini vermek de kabahat değil suçtur; ayrıntısı için polise başkasının kimliğini vermenin cezası (TCK 268) yazımıza bakabilirsiniz.
Polisin kimlik sormasına cevap vermemek ise ayrı bir kabahattir; şartlarını polise kimlik vermemek suç mu yazımızda anlattık.
Sonuç ve değerlendirme
Polisin uyarısına uymamak, kanunun açıkça yollama yaptığı hâllerde Kabahatler Kanunu m. 32 kapsamında idari para cezası gerektiren bir kabahattir; trafik denetimindeki dur ikazı ise KTK m. 47’deki ağır yaptırımlara bağlıdır. Cebir veya tehdit eklendiğinde TCK m. 265’teki suç gündeme gelir. Cezanın dayanağı ve emrin hukuka uygunluğu, 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğinde denetletilebilir.
Sıkça sorulan sorular
Polisin uyarısına uymamak suç mu?
Polisin uyarısına uymamak tek başına suç değildir; kanunun açıkça yollama yaptığı hâllerde Kabahatler Kanunu m. 32 uyarınca idari para cezası gerektiren bir kabahattir. Uyarıya uymama polise karşı cebir veya tehdit içerirse TCK m. 265’teki görevi yaptırmamak için direnme suçu gündeme gelir ve 6 aydan 3 yıla kadar hapis öngörülür.
Emre aykırı davranış cezası sicile işler mi?
Hayır. Emre aykırı davranış bir suç değil kabahat olduğu için verilen idari para cezası adli sicile kaydedilmez ve sabıka kaydında görünmez. Ceza bir mahkûmiyet hükmü sayılmadığından adli sicil kaydına dayalı sonuçlar doğurmaz. Ödenmeyen ceza ise 6183 sayılı Kanun’a göre tahsil dairesince takip edilir.
Emre aykırı davranış cezasına itiraz süresi kaç gün?
İtiraz süresi, idari para cezası kararının tebliğinden veya yüze karşı bildirilmesinden itibaren 15 gündür ve başvuru sulh ceza hâkimliğine yapılır. Süre kaçırılırsa karar kesinleşir. Hastalık veya doğal afet gibi mücbir bir sebep varsa, sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren 7 gün içinde başvurulabilir; bu başvuru kesinleşmeyi kendiliğinden durdurmaz.
Cezayı ödersem itiraz hakkım düşer mi?
Hayır. Kabahatler Kanunu m. 17/6’ya göre ödeme yapılması kişinin karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez. Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenirse yüzde 25 indirim uygulanır. İndirimli ödeme yapıp 15 günlük süre içinde sulh ceza hâkimliğine başvurmak mümkündür; ceza kaldırılırsa ödenen tutarın iadesi istenir.
Polisin dur ihtarına uymayıp kaçmanın cezası nedir?
Trafik denetiminde zabıtanın uyarı ve işaretlerine rağmen dur ikazına uymayarak kaçan sürücüye Karayolları Trafik Kanunu m. 47 uyarınca 200.000 TL idari para cezası verilir; sürücü belgesi 60 gün geri alınır ve araç 60 gün trafikten men edilir. Kaçış sırasında polise cebir veya tehdit kullanılmadıkça TCK m. 265 kendiliğinden oluşmaz.
Sulh ceza hâkimliğinin kararına itiraz edilebilir mi?
Kabahatler Kanunu m. 28/10’a göre 15.000 TL dahil idari para cezalarına karşı başvuru üzerine verilen kararlar kesindir. Emre aykırı davranış cezası bu sınırın altında kaldığından sulh ceza hâkimliğinin kararına karşı olağan itiraz yolu yoktur. Hukuka aykırı kesin kararlar için yalnızca Adalet Bakanlığı aracılığıyla kanun yararına bozma yolu işletilebilir.
Cezanın yollama yapan bir kanuna dayanıp dayanmadığı ve emrin hukuka uygunluğu somut olaya göre değişir. Tutanağınızın değerlendirilmesi için bize ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, Çalışkan Hukuk Bürosu’nda ceza hukuku alanında çalışmaktadır. Kolluk işlemleri sırasında düzenlenen idari para cezalarına karşı sulh ceza hâkimliği başvurularında ve aynı olaydan doğan görevi yaptırmamak için direnme, kamu görevlisine hakaret gibi suçlamaların soruşturma ve kovuşturmasında çalışmalar yürütmektedir. Bu yazıda Kabahatler Kanunu m. 32 uygulamasını güncel mevzuat ve Yargıtay kararları üzerinden derlemiştir. İletişim: 0 506 976 23 55.
Hukuki Sorumluluk Reddi: Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
