Kısa cevap: Şile iş avukatı; kıdem ve ihbar tazminatı, ücret ve fazla çalışma alacakları, işe iade ve iş kazası dosyalarını yürütür. Bu dosyalarda ilk tartışma çoğu zaman sözleşmenin türüdür: kanun, süreye bağlanmamış her ilişkiyi belirsiz süreli sayar ve esaslı neden olmadan üst üste yapılan belirli süreli sözleşmeleri baştan belirsiz süreli kabul eder (4857 m.11).
Şile’de çalışma hayatı büyük ölçüde sezonluk ilerler: turizm, yazlık hizmetleri, tarım ve inşaat. Bu düzende sözleşmeler çoğu zaman ya hiç yazılmaz ya da “belirli süreli”, “çağrı üzerine” veya “geçici” olarak kurulur. Oysa bu kavramların her birinin kanunda karşılığı, sınırı ve sonucu vardır.
Aşağıda önce iş avukatının hangi uyuşmazlıkları takip ettiğini ve dosyanın nasıl ilerlediğini ele alıyoruz. Ardından diğer sayfalarımızda ayrıntılı işlenmeyen bir alana geçiyoruz: iş sözleşmesinin kurulması ve türleri, çağrı üzerine ve uzaktan çalışma, deneme süresi ve geçici iş ilişkisi. Alacağın tahsili için icra sayfamıza bakabilirsiniz.
Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça birden fazla üst üste yapılamaz; aksi hâlde sözleşme başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir (4857 m.11/2). Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
İş Avukatı Hangi Uyuşmazlıkları Takip Eder?
Kısa cevap: Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret ve fazla çalışma alacakları, yıllık izin, işe iade, haklı fesih ve iş kazası; ayrıca sözleşmenin türü, çağrı üzerine çalışma ve geçici iş ilişkisi tartışmaları.
Alt sıradaki başlıklar teknik görünse de sonucu doğrudan etkiler: ilişkinin nasıl nitelendirildiği, hangi tazminatın isteneceğini ve ispatın nasıl kurulacağını belirler.
İş Uyuşmazlığı Hangi Adımlarla İlerler?
Kısa cevap: Belgelerin toplanması, ilişkinin nitelendirilmesi, alacakların çıkarılması, dava şartı arabuluculuk, dava, deliller, bilirkişi hesabı ve tahsil.
Şile Adliyesi’nde ayrı bir iş mahkemesi bulunmaz; birimler için Şile Adliyesi rehberimize bakabilirsiniz.
İş Sözleşmesinin Kurulması ve Türleri
Kısa cevap: Sözleşme kural olarak şekle tâbi değildir, ancak bir yıl ve üzeri süreliler yazılı yapılır. Yazılı sözleşme yoksa işveren iki ay içinde yazılı bilgilendirme belgesi verir. Süreye bağlanmamış ilişki belirsiz sürelidir.
Uygulamada en sık karşılaşılan durum, her sezon başında yeniden imzalanan “belirli süreli” sözleşmelerdir. Kanun bu noktada açıktır: esaslı bir neden yoksa ilişki baştan itibaren belirsiz süreli kabul edilir ve fesihte buna bağlı haklar doğar.
Çağrı Üzerine Çalışma, Uzaktan Çalışma ve Deneme Süresi
Kısa cevap: Çağrı üzerine çalışmada süre belirlenmemişse haftada yirmi saat kararlaştırılmış sayılır ve işçi çalıştırılmasa bile ücrete hak kazanır. Uzaktan çalışma yazılı kurulur. Deneme süresi en çok iki aydır.
Geçici İş İlişkisi: Özel İstihdam Bürosu
Kısa cevap: İşveren özel istihdam bürosudur; mevsimlik tarım işleri ve ev hizmetlerinde süre sınırı yoktur, diğer hâllerde dört ay ve toplam sekiz ayı aşamaz. Süre aşıldığı hâlde çalışma sürerse belirsiz süreli sözleşme kurulmuş sayılır.
Sözleşmenizin türü nasıl belirlenir?
İş kazasından doğan zararlarda hesap ve süre başlıkları için tazminat sayfamıza bakabilirsiniz.
Görevli Mahkeme ve Arabuluculuk
İşçi ile işveren arasındaki bireysel uyuşmazlıklarda görevli mahkeme iş mahkemesidir; iş mahkemesi kurulmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Şile Adliyesi’nde ayrı bir iş mahkemesi bulunmadığından dosyalar bu çerçevede yürür; niteliğine göre Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülmesi de söz konusu olabilir. Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacağı ile tazminatı ve işe iade taleplerinde arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk olarak yazılı belge: sözleşme ya da iki aylık bilgilendirme belgesi var mı.
İkincisi sözleşmenin türü: belirli süreli için objektif bir neden gösterilmiş mi.
Üçüncüsü çalışma biçimi: tam süreli mi, kısmî süreli mi, çağrıya mı bağlı.
Dördüncüsü aracılık: işçi özel istihdam bürosu üzerinden mi çalıştırılmış; süreler aşılmış mı.
Beşincisi ödeme kayıtları: ücret ve eklerinin banka kayıtlarıyla örtüşüp örtüşmediği.
Çağrı üzerine çalıştırılmak için belirlenen sürede işçi çalıştırılsın veya çalıştırılmasın ücrete hak kazanır (4857 m.14/2). Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Şile iş avukatı hangi uyuşmazlıkları takip eder?
Kıdem ve ihbar tazminatı, ödenmeyen ücret ve fazla çalışma alacakları, yıllık izin, işe iade, haklı fesih ve iş kazası tazminatı dosyalarını yürütür. Sözleşmenin türüne ilişkin tartışmalar ve geçici iş ilişkisi de bu kapsamdadır.
İş uyuşmazlığı hangi adımlarla ilerler?
Belgeler toplanır, iş ilişkisinin niteliği belirlenir ve alacak kalemleri çıkarılır. İşçi-işveren alacak ve tazminat taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır; anlaşma olmazsa iş mahkemesinde dava açılır.
İş sözleşmesi yazılı olmak zorunda mı?
İş sözleşmesi, kanunda aksi belirtilmedikçe özel bir şekle tâbi değildir. Ancak süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur (4857 m.8).
Yazılı sözleşme yoksa işverenin yükümlülüğü nedir?
İşveren, işçiye en geç iki ay içinde genel ve özel çalışma koşullarını, çalışma süresini, temel ücreti ve varsa ücret eklerini, ödeme dönemini, süre belirliyse sözleşmenin süresini ve fesih hükümlerini gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür (m.8/3).
Süresi bir ayı geçmeyen sözleşmelerde de bu belge verilir mi?
Süresi bir ayı geçmeyen belirli süreli iş sözleşmelerinde bu hüküm uygulanmaz. Sözleşme iki aylık süre dolmadan sona ermişse, bilgiler en geç sona erme tarihinde yazılı olarak verilir (m.8/3).
Süreksiz iş ne demektir?
Nitelikleri bakımından en çok otuz iş günü süren işlere süreksiz iş, bundan fazla devam edenlere sürekli iş denir. Süreksiz işlerde kanunun saydığı maddeler uygulanmaz; bu konularda Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır (m.10).
Sözleşmem belirli süreli yazıldı, bu geçerli mi?
Belirli süreli sözleşme ancak belirli süreli işlerde veya belli bir işin tamamlanması ya da belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak yazılı şekilde yapılabilir. Böyle bir koşul yoksa sözleşme belirsiz süreli sayılır (m.11/1).
Sözleşmem her yıl yenileniyor, sonuç ne olur?
Belirli süreli iş sözleşmesi, esaslı bir neden olmadıkça birden fazla üst üste yapılamaz; aksi hâlde iş sözleşmesi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir (m.11/2).
Esaslı neden varsa zincirleme sözleşme ne olur?
Esaslı nedene dayalı zincirleme iş sözleşmeleri, belirli süreli olma özelliğini korurlar (m.11/3).
Belirli süreli çalışan işçiye farklı davranılabilir mi?
Belirli süreli iş sözleşmesiyle çalıştırılan işçi, ayırımı haklı kılan bir neden olmadıkça, salt sözleşmenin süreli olmasından dolayı belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan emsal işçiye göre farklı işleme tâbi tutulamaz (m.12).
Kısmî süreli çalışan hangi haklara sahiptir?
Kısmî süreli çalışan işçi de ayırımı haklı kılan bir neden olmadıkça tam süreli emsal işçiye göre farklı işleme tâbi tutulamaz; ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatleri çalıştığı süreye orantılı ödenir (m.13).
Emsal işçi kimdir?
Emsal işçi, işyerinde aynı veya benzeri işte tam süreli ya da belirsiz süreli çalıştırılan işçidir. İşyerinde böyle bir işçi yoksa o işkolunda benzer işi üstlenen işçi dikkate alınır (m.12, m.13).
Çağrı üzerine çalışma nedir?
Yazılı sözleşme ile işçinin yapmayı üstlendiği işle ilgili olarak kendisine ihtiyaç duyulması hâlinde iş görme ediminin yerine getirileceğinin kararlaştırıldığı, çağrı üzerine çalışmaya dayalı kısmî süreli bir iş sözleşmesidir (m.14/1).
Çağrı üzerine çalışmada süre belirlenmemişse ne olur?
Hafta, ay veya yıl gibi bir zaman dilimi içinde işçinin ne kadar süreyle çalışacağı belirlenmemişse, haftalık çalışma süresi yirmi saat kararlaştırılmış sayılır (m.14/2).
Çağrılmadığım sürede ücret alabilir miyim?
Çağrı üzerine çalıştırılmak için belirlenen sürede işçi çalıştırılsın veya çalıştırılmasın ücrete hak kazanır (m.14/2).
İşveren çağrıyı ne kadar önce yapmalı?
İşveren bu çağrıyı, aksi kararlaştırılmadıkça, işçinin çalışacağı zamandan en az dört gün önce yapmak zorundadır. Günlük çalışma süresi kararlaştırılmamışsa her çağrıda işçi günde en az dört saat üst üste çalıştırılır (m.14/3).
Uzaktan çalışma nasıl tanımlanır?
6/5/2016 tarihli 6715 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre uzaktan çalışma; işçinin, iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir (m.14/4).
Uzaktan çalışma sözleşmesinde neler bulunmalı?
İşin tanımı, yapılma şekli, işin süresi ve yeri, ücret ve ödenmesine ilişkin hususlar, işveren tarafından sağlanan ekipman ve korunmasına ilişkin yükümlülükler ile iletişim ve çalışma şartlarına ilişkin hükümler yer alır (m.14/5).
Deneme süresi en fazla ne kadar olur?
Taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda bunun süresi en çok iki ay olabilir; deneme süresi toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir (m.15/1).
Deneme süresinde işten çıkarılırsam hakkım var mı?
Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir; ancak işçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır (m.15/2).
Geçici iş ilişkisi nasıl kurulur?
Geçici iş ilişkisi, özel istihdam bürosu aracılığıyla ya da holding bünyesinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerinde görevlendirme yapılmak suretiyle kurulabilir (m.7/1).
Mevsimlik tarım işlerinde süre sınırı var mı?
Geçici işçi sağlama sözleşmesi, mevsimlik tarım işleri ve ev hizmetlerinde süre sınırı olmaksızın; diğer sayılan hâllerde ise en fazla dört ay süreyle kurulabilir (m.7/3).
Geçici iş ilişkisinde işveren kimdir?
Geçici iş ilişkisinde işveren özel istihdam bürosudur. İlişki, geçici işçi ile iş sözleşmesi ve geçici işçi çalıştıran işverenle geçici işçi sağlama sözleşmesi yapılmak suretiyle yazılı olarak kurulur (m.7/11).
Süre dolduğu hâlde çalışmaya devam edersem ne olur?
Sözleşmede belirtilen sürenin dolmasına rağmen geçici iş ilişkisinin devam etmesi hâlinde, geçici işçi çalıştıran işveren ile işçi arasında sözleşmenin sona erme tarihinden itibaren belirsiz süreli iş sözleşmesi kurulmuş sayılır (m.7/14).
Şile’de iş davaları nerede görülür?
Şile Adliyesi’nde ayrı bir iş mahkemesi bulunmamaktadır. İş mahkemesi kurulmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar; dosyanın niteliğine göre işlem Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi’nde de yürüyebilir.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda iş hukuku dosyalarını takip etmektedir. Şile, Ağva ve çevre köylerden gelen dosyalarda; sezonluk ve çağrı üzerine çalışma ilişkilerinin nitelendirilmesinden kıdem, ihbar ve fazla çalışma alacaklarına, işe iade davalarından iş kazası tazminatlarına kadar işçi ve işveren taraflarını temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.7-16)
- 6/5/2016 tarihli 6715 sayılı Kanun m.1-2 — geçici iş ilişkisinin yeniden düzenlenmesi ve uzaktan çalışmanın eklenmesi
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — mevzuat.gov.tr (dava şartı arabuluculuk)
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
