Kısa cevap: Ceza avukatı yalnızca sanığı savunmaz; dosyanın iki tarafında da çalışır. Şüpheli ve sanık tarafında ifade ve sorguda müdafilik, koruma tedbirlerine itiraz, duruşmada savunma ve kanun yolu; mağdur tarafında ise şikâyet, delil toplanmasının sağlanması, takipsizliğe itiraz ve kamu davasına katılma söz konusudur. Süreç beş aşamadan geçer: ihbar veya şikâyet → soruşturma → iddianame ya da takipsizlik → kovuşturma → hüküm ve kanun yolu.
Bu sayfada önce ceza avukatının hangi dosyalara baktığını ve sürecin nasıl işlediğini bütün olarak ele alıyor, ardından uygulamada en az bilinen tarafına iniyoruz: mağdur, şikâyetçi ve katılanın hakları.
Tuzla’dan gelen dosyalar için alanın tamamını ele alıyoruz: ceza avukatı ne yapar, hangi dosyalara bakar, süreç hangi aşamalardan geçer, mağdurun hangi hakları vardır, ücretsiz vekil hangi suçlarda görevlendirilir ve kamu davasına nasıl katılınır.
Kanun, bu kararlara karşı kanun yolu süresini savcı için öngörülen süreye bağlar; süre geçtiğinde katılan da başvuru hakkını kaybeder (CMK m.241). Dosyanızı değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.
Ceza Avukatı Ne Yapar, Hangi Dosyalara Bakar?
Kısa cevap: Çalışma alanı dört başlıkta toplanır — soruşturma (müdafilik, delil talebi, itirazlar), koruma tedbirleri (gözaltı, tutuklama, adli kontrol), kovuşturma ve hüküm (savunma, lehe hükümler, kanun yolu) ve mağdur vekilliği (şikâyet, katılma, tahsil).
Tutukluluk söz konusuysa Tuzla tutuklama itiraz avukatı, hükümden sonraki aşama için istinaf, Yargıtay ve temyiz sayfamıza bakabilirsiniz.
Ceza Süreci Hangi Aşamalardan Geçer?
Kısa cevap: Soruşturma savcı tarafından yürütülür ve iddianame ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararı ile biter. İddianame kabul edilirse kamu davası açılır; duruşmalar sonunda altı hüküm türünden biri verilir ve karara karşı istinaf yoluna gidilir.
Bu zincirde mağdur bakımından iki kritik nokta vardır. Birincisi takipsizlik kararına itiraz: soruşturmayı yeniden açtırabilecek tek yol budur. İkincisi katılma talebinin zamanında yapılması; katılma, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar istenebilir, kanun yolu aşamasında yeni bir talep kabul edilmez. Şiddet, tehdit veya hakaret içeren dosyalarda ayrıca tehdit ve hakaret sayfamıza bakabilirsiniz.
Mağdur ve Şikâyetçinin Hakları
Kısa cevap: Kanun mağdura her iki evrede beşer hak tanır. Soruşturmada: delil toplanmasını isteme, belge örneği isteme, ücretsiz vekil isteme, dosyayı vekil aracılığıyla inceletme ve takipsizliğe itiraz. Kovuşturmada: duruşmadan haberdar edilme, davaya katılma, belge örneği isteme, tanık daveti isteme ve ücretsiz vekil isteme.
2021 yılında yapılan değişiklik mağdurun bilgilendirilmesini somut biçimde güçlendirmiştir: kovuşturmaya geçildiğinde çağrı kâğıdına iddianame eklenir ve duruşma tarihi ile iddianameye ilişkin bilgiler, dosyada iletişim bilgisi bulunması hâlinde telefon, faks veya elektronik posta gibi araçlarla da bildirilir (CMK m.233/1). Aynı düzenlemeyle mağdur ve şikâyetçi bakımından zorla getirme hükümlerine de açıkça yollama yapılmıştır.
Ücretsiz Vekil Hangi Suçlarda İstenebilir?
Kısa cevap: Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda; vekili bulunmayan mağdur barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilir. Mağdur çocuk veya kendisini savunamayacak durumdaysa istem aranmaz.
Bu listenin kapsamı sabit değildir; 12 Mayıs 2022 tarihli 7406 sayılı Kanunla ısrarlı takip ile kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence ve eziyet suçları eklenerek genişletilmiştir. Cinsel suç dosyalarında mağdur vekilliğine ilişkin ayrıntılar için Tuzla cinsel suç avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Kamu Davasına Katılma
Kısa cevap: Katılma, hüküm verilinceye kadar dilekçeyle veya duruşmada sözlü olarak istenir ve mahkeme savcı ile sanık ve müdafiini dinledikten sonra karar verir. Katılma davayı durdurmaz. Katılan, savcıdan bağımsız olarak kanun yoluna başvurabilir.
Mağdur tarafında izlenen yol
Görevli Mahkeme
Görevli mahkeme, suçun türüne ve öngörülen cezaya göre asliye ceza veya ağır ceza mahkemesidir. Ağır cezayı gerektiren dosyalar için Tuzla ağır ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz. Tuzla’nın ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk başlık sıfat tespitidir: dosyada şüpheli, sanık, mağdur, suçtan zarar gören yoksa malen sorumlu mu konumundasınız. Haklar ve süreler bu sıfata göre değişir.
İkincisi evre tespitidir — dosya soruşturmada mı kovuşturmada mı; soruşturmadaysa gizlilik kararı var mı, kovuşturmadaysa katılma talebi yapılmış mı.
Üçüncüsü tebligat ve süre zinciridir: katılmadan önceki kararlar tebliğ edilmediği için kanun yolu süresi savcı için işleyen süreyle birlikte hesaplanır.
Dördüncüsü vekil hakkıdır; suç, ücretsiz vekil görevlendirilebilecek suçlardan mı. Beşincisi delil durumudur; kaybolma riski taşıyan kayıtlar için delil toplanması talebi zamanında yapılmış mı. Alacağa dönüşen taleplerin tahsili için Tuzla icra avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
İlk derecede ileri sürülüp reddolunan veya karara bağlanmayan katılma istekleri, ancak kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilmişse incelenir (CMK m.237/2). Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Ceza avukatı hangi dosyalara bakar?
Çalışma iki tarafta yürür. Şüpheli ve sanık tarafında: ifade ve sorguda müdafilik, koruma tedbirlerine itiraz, duruşmada savunma, lehe hükümlerin talebi, istinaf ve temyiz, infaza ilişkin talepler. Mağdur tarafında: şikâyet, delillerin toplanmasının sağlanması, takipsizliğe itiraz, kamu davasına katılma ve katılan olarak kanun yoluna başvurma.
Ceza avukatı somut olarak ne yapar?
Aşamaya göre değişir. Soruşturmada: dosyayı inceler, ifade ve sorguda hazır bulunur, delil toplanmasını ister, gözaltı ve tutuklama kararlarına itiraz eder. Kovuşturmada: iddianameyi değerlendirir, tanık ve belge sunar, hukuka aykırı delillerin reddini ister, esas hakkında savunma yapar. Karardan sonra: istinaf ve temyiz başvurusunu hazırlar, kesinleşen hükümde infaza ilişkin talepleri takip eder.
Ceza süreci hangi aşamalardan geçer?
Beş aşama vardır: ihbar veya şikâyet, soruşturma (savcının delil toplaması), iddianame veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı, kovuşturma (duruşmalar) ve hüküm ile kanun yolu. Kesinleşen hüküm infaz aşamasına geçer.
Şikâyetimden sonra ne oluyor?
Savcılık soruşturma başlatır ve delilleri toplar. Soruşturma sonunda iki karardan biri verilir: iddianame düzenlenerek kamu davası açılır ya da kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. İkinci hâlde mağdur ve şikâyetçinin itiraz hakkı bulunur.
Mağdurun soruşturma evresinde hangi hakları var?
Kanun beş hak sayar: delillerin toplanmasını isteme; soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla Cumhuriyet savcısından belge örneği isteme; vekili yoksa kanunda sayılan suçlarda baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteme; vekili aracılığıyla soruşturma belgelerini ve elkonulan eşyayı inceletme; ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz (CMK m.234/1-a).
Kovuşturma evresinde hangi haklarım var?
Kanun beş hak sayar: duruşmadan haberdar edilme, kamu davasına katılma, tutanak ve belgelerden örnek isteme, tanıkların davetini isteme ve vekili yoksa kanunda sayılan suçlarda baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteme (CMK m.234/1-b).
Duruşmadan nasıl haberdar ediliyorum?
Mağdur ile şikâyetçi çağrı kâğıdı ile çağırılıp dinlenir. 8 Temmuz 2021 tarihli 7331 sayılı Kanunla eklenen kurala göre kovuşturma evresine geçildiğinde çağrı kâğıdına iddianame eklenir; ayrıca iddianameye ilişkin bilgiler ve duruşma tarihi, dosyada iletişim bilgisi varsa telefon, telgraf, faks, elektronik posta gibi araçlardan yararlanılmak suretiyle de bildirilir (CMK m.233/1).
Ücretsiz avukat hangi suçlarda görevlendiriliyor?
Vekili bulunmayan mağdur veya şikâyetçi; cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı veya ısrarlı takip suçları ile kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m.234). Bu liste 12 Mayıs 2022 tarihli 7406 sayılı Kanunla genişletilmiştir.
Talep etmeden avukat görevlendirilmesi mümkün mü?
Belirli hâllerde evet: mağdur veya suçtan zarar görenin çocuk, sağır ve dilsiz veya kendisini savunamayacak derecede akıl hastası olması hâlinde avukat görevlendirilmesi için istem aranmaz (CMK m.239/2).
Kamu davasına kimler katılabilir?
Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilirler (CMK m.237/1).
Katılma nasıl istenir?
İki yol vardır: kamu davasının açılmasından sonra mahkemeye dilekçe verilmesi veya katılma istemini içeren sözlü başvurunun duruşma tutanağına geçirilmesi (CMK m.238/1). Ayrıca duruşma sırasında şikâyeti belirten ifade üzerine, suçtan zarar görenden davaya katılmak isteyip istemediği sorulur.
Katılma talebi nasıl karara bağlanır?
Cumhuriyet savcısının, sanık ve varsa müdafiinin dinlenmesinden sonra davaya katılma isteminin uygun olup olmadığına karar verilir (CMK m.238/3). Yani talep doğrudan kabul edilmez; mahkeme tarafları dinledikten sonra karar verir.
İstinaf aşamasında katılabilir miyim?
Kural olarak hayır: kanun yolu muhakemesinde davaya katılma isteğinde bulunulamaz. Ancak bir istisna vardır: ilk derece mahkemesinde ileri sürülüp reddolunan veya karara bağlanmayan katılma istekleri, kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilmişse incelenip karara bağlanır (CMK m.237/2). Bu nedenle reddedilen katılma talebinin başvuru dilekçesinde açıkça anılması gerekir.
Katılmam davayı durdurur mu?
Durdurmaz: katılma davayı durdurmaz ve tarihi belirlenmiş olan duruşma ile yargılama usulüne ilişkin diğer işlemler, vaktin darlığından dolayı katılan kimse çağrılamayacak veya kendisine haber verilemeyecek olsa bile belirli gününde yapılır (CMK m.240).
Katılmadan önceki kararlar bana tebliğ edilir mi?
Edilmez: katılmadan önce verilmiş olan kararlar katılana tebliğ edilmez. Üstelik bu kararlara karşı kanun yoluna başvurabilmesi için Cumhuriyet savcısı için öngörülen sürenin geçmesiyle katılan da başvuru hakkını kaybeder (CMK m.241). Bu, katılanlar bakımından en sık hak kaybı doğuran kurallardan biridir.
Katılan savcıdan bağımsız olarak istinafa gidebilir mi?
Gidebilir: katılan, Cumhuriyet savcısına bağlı olmaksızın kanun yollarına başvurabilir (CMK m.242/1). Ayrıca karar, katılanın başvurusu üzerine bozulursa, Cumhuriyet savcısı işi yeniden takip eder.
Katılmaktan vazgeçersem ne olur?
Katılan, vazgeçerse veya ölürse katılma hükümsüz kalır. Mirasçılar, katılanın haklarını takip etmek üzere davaya katılabilirler (CMK m.243). Yani ölüm hâlinde katılan sıfatı kendiliğinden mirasçılara geçmez; onların ayrıca katılma istemesi gerekir.
Mağdur olarak tanık gibi mi dinlenirim?
Büyük ölçüde evet ama bir istisna vardır: mağdurun tanık olarak dinlenmesi hâlinde, yemin hariç, tanıklığa ilişkin hükümler uygulanır (CMK m.236/1). Yani mağdura yemin verdirilmez; bunun dışında çağrı, dinleme ve tutanak kuralları tanıklarla aynıdır.
Bu dosyalar nerede görülür?
Görevli mahkeme suçun türüne ve öngörülen cezaya göre asliye ceza veya ağır ceza mahkemesidir. Tuzla’nın ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar Anadolu Adliyesi‘nde görülür.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda ceza hukuku dosyalarını takip etmektedir. Tuzla ve çevre ilçelerden gelen dosyalarda; soruşturma aşamasında müdafilik ve koruma tedbirlerine itirazdan duruşmada savunmaya, mağdur vekilliği kapsamında şikâyet ve kamu davasına katılmadan istinaf başvurusuna kadar müvekkillerini temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.233-243)
- 7331 sayılı Kanun (8/7/2021) — CMK m.233 değişikliği (çağrı kâğıdına iddianame eklenmesi)
- 7406 sayılı Kanun (12/5/2022) — CMK m.234 ve 239’da ücretsiz vekil kapsamının genişletilmesi
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 1136 sayılı Avukatlık Kanunu — mevzuat.gov.tr
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
