Kısa cevap: Üsküdar iş avukatı, işe iadeden kıdem ve ihbar tazminatına, fazla çalışmadan iş kazası tazminatına kadar işçilik uyuşmazlıklarını yürütür. Beyaz yakalı dosyalarda öne çıkan başlık ise rekabet yasağıdır: kayıt yazılı olmalı, süresi kural olarak iki yılı aşamaz ve işveren haksız feshederse sona erer.
Altunizade ve çevresindeki ofis yoğunluğu, Üsküdar’dan gelen iş dosyalarına belirgin bir karakter veriyor: uyuşmazlıkların önemli bölümü yalnızca kıdem ve ihbar hesabından ibaret değil; sözleşmedeki rekabet kaydı, müşteri çevresi ve sır saklama tartışmalarını da içeriyor.
Bu sayfada önce iş avukatının hangi davalara baktığını ve bir uyuşmazlığın hangi adımlardan geçtiğini ele alıyoruz. Ardından diğer sayfalarımızda ayrıntılı işlenmeyen bir alana iniyoruz: işçinin sadakat ve sır saklama borcu ile rekabet yasağının geçerliliği, sınırları ve sona ermesi.
Yasağın süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz; aşırı kayıtları hâkim kapsam veya süre bakımından sınırlayabilir (TBK m.445). Sözleşmenizdeki kaydı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
İş Avukatı Hangi Davalara Bakar?
Kısa cevap: İşe iade, kıdem ve ihbar tazminatı, ücret ve fazla çalışma, yıllık izin, iş kazası, mobbing, hizmet tespiti ve rekabet yasağı uyuşmazlıkları; ayrıca işveren tarafında sözleşme ve fesih danışmanlığı.
Bu listede son üç kalem çoğu zaman aynı dosyada birlikte görülür: işten ayrılan çalışana karşı açılan davada hem rekabet yasağı, hem sır saklama, hem de işverene verilen zarar ileri sürülür. Bu nedenle savunma, yalnızca sözleşme metnine değil, işçinin fiilen hangi bilgiye eriştiğine de dayanır.
İşçilik Uyuşmazlığı Hangi Adımlarla Yürür?
Kısa cevap: Belgelerin toplanması, fesih analizi, dava şartı arabuluculuk, iş mahkemesinde dava, tanık ve bilirkişi aşaması, karar, istinaf ve icra.
Üsküdar’da ayrı bir adliye bulunmadığından dosyalar İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür. Alacağın tahsili aşamasına geçildiğinde takip işlemleri ayrıca yürütülür.
İşçinin Sadakat ve Sır Saklama Borcu
Kısa cevap: İşçi işi özenle yapmak ve sadakatle davranmak zorundadır; ilişki sürerken ücret karşılığı üçüncü kişiye hizmet edemez ve işverenle rekabete girişemez. Sır saklama borcu, gerekli olduğu ölçüde ilişki bittikten sonra da sürer.
Bu hükümler, rekabet yasağından bağımsız olarak uygulanır. Yani sözleşmede rekabet kaydı hiç bulunmasa bile, işçi çalıştığı dönemde işverenle rekabet edemez ve iş sırlarını kullanamaz. Ayrım şuradadır: m.396 ilişki sürerken, m.444 ilişki bittikten sonra etkisini gösterir.
Rekabet Yasağı Ne Zaman Geçerlidir?
Kısa cevap: Kayıt yazılı olmalı; işçiye müşteri çevresi, üretim sırları veya işverenin işleri hakkında bilgi edinme imkânı sağlanmış olmalı ve bu bilgilerin kullanılması işverenin önemli bir zararına yol açacak nitelikte bulunmalıdır. İki şart birlikte aranır.
Rekabet Yasağının Sınırları
Kısa cevap: Yasak, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşüremez; yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmalı ve süresi kural olarak iki yılı aşmamalıdır. Aşırı kaydı hâkim daraltabilir.
Rekabet yasağı kaydı nasıl değerlendirilir?
Yasağa Aykırılık ve Sona Erme
Kısa cevap: Aykırı davranan işçi bütün zararı gidermekle yükümlüdür; ceza koşulu varsa miktarı ödeyerek kurtulabilir ama aşan zarardan sorumludur. Yasak, işverenin gerçek yararı kalmadığında ve haksız fesih hâlinde sona erer.
Uygulamada en belirleyici satır sonuncusudur: sözleşmeyi işveren haklı bir sebep olmaksızın feshetmişse rekabet yasağı sona erer. Bu nedenle rekabet yasağına dayanan bir talep gündeme geldiğinde, önce feshin kim tarafından ve hangi sebeple yapıldığı incelenir; işe iade veya kıdem tazminatı tartışmasının sonucu, rekabet yasağının akıbetini de doğrudan etkileyebilir.
Görevli Mahkeme ve Arabuluculuk
İş uyuşmazlıklarında görevli mahkeme iş mahkemesidir. Bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacağı ile tazminatı ve işe iade talebiyle açılan davalarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Hizmet sözleşmesinden kaynaklanan rekabet yasağı uyuşmazlıkları da iş mahkemesinin alanına girer. Üsküdar’da ayrı bir adliye bulunmadığından dosyalar İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk başlık yazılı kayıttır: sözleşmede rekabet yasağı gerçekten yazılı olarak kararlaştırılmış mı.
İkincisi bilgiye erişimdir; işçi müşteri çevresine, üretim sırlarına veya işverenin işlerine fiilen erişebiliyor muydu.
Üçüncüsü zarar tehlikesidir: bu bilgilerin kullanılması işverene önemli bir zarar verecek nitelikte mi.
Dördüncüsü sınırlardır; yer, süre ve iş türü bakımından kayıt hakkaniyete uygun mu, süre iki yılı aşıyor mu.
Beşincisi fesihtir: sözleşmeyi kim, hangi sebeple feshetti; yasağı sona erdiren bir hâl var mı.
Sözleşme haklı bir sebep olmaksızın işveren tarafından ya da işverene yüklenebilen bir nedenle işçi tarafından feshedilirse rekabet yasağı sona erer (TBK m.447/2). Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Üsküdar iş avukatı hangi davalara bakar?
İşe iade, kıdem ve ihbar tazminatı, ücret ve fazla çalışma, yıllık izin, iş kazası ve meslek hastalığı, mobbing, hizmet tespiti ile rekabet yasağı ve sır saklamaya ilişkin uyuşmazlıklar başlıca alanlardır. İşveren tarafında sözleşme ve fesih danışmanlığı da bu kapsamdadır.
İşçilik uyuşmazlığı hangi adımlarla yürür?
Belgeler toplanır, fesih analiz edilir, dava şartı arabuluculuğa başvurulur. Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır; tanıklar dinlenir ve bilirkişi hesap raporu alınır. Karardan sonra istinaf ve icra aşamaları gelir.
İşçinin sadakat borcu nedir?
İşçi, yüklendiği işi özenle yapmak ve işverenin haklı menfaatinin korunmasında sadakatle davranmak zorundadır (TBK m.396/1). Bu borç, işverene ait araç ve gereçlerin usulüne uygun kullanılmasını da kapsar.
Çalışırken başka bir işte çalışabilir miyim?
İşçi, hizmet ilişkisi devam ettiği sürece sadakat borcuna aykırı olarak bir ücret karşılığında üçüncü kişiye hizmette bulunamaz ve özellikle kendi işvereni ile rekabete girişemez (m.396/3). Bu, sözleşme sürerken geçerli olan yasal bir sınırdır.
İşten ayrıldıktan sonra sır saklama yükümlülüğü sürer mi?
Evet. İşverenin haklı menfaatinin korunması için gerekli olduğu ölçüde işçi, hizmet ilişkisinin sona ermesinden sonra da sır saklamakla yükümlüdür (m.396/4).
İşverene zarar verirsem sorumluluğum ne kadar olur?
İşçi, işverene kusuruyla verdiği her türlü zarardan sorumludur. Sorumluluğun belirlenmesinde işin tehlikeli olup olmaması, uzmanlık ve eğitim gerektirip gerektirmemesi ile işçinin işverence bilinen yetenek ve nitelikleri göz önünde tutulur (m.400).
Rekabet yasağı nedir?
Fiil ehliyetine sahip işçinin, sözleşmenin sona ermesinden sonra işverenle rekabet etmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenmesidir. Rakip işletme açmama, rakip işletmede çalışmama veya rakip işletmeyle menfaat ilişkisine girmeme biçiminde olur (TBK m.444/1).
Rekabet yasağı sözlü olarak kararlaştırılabilir mi?
Hayır. Kanun, işçinin bu yükümlülüğü yazılı olarak üstlenmesini aramaktadır (m.444/1). Yazılı kayıt bulunmayan hâllerde sözleşme sonrası rekabet yasağından söz edilemez.
Her işçiye rekabet yasağı konulabilir mi?
Hayır. Kayıt, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve bu bilgilerin kullanılması işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir (m.444/2).
İki şarttan biri yoksa ne olur?
Bilgi edinme imkânı ve önemli zarar tehlikesi birlikte aranır. Biri gerçekleşmiyorsa rekabet yasağı kaydı geçerli sayılmaz; bu nedenle işçinin fiilen hangi bilgilere eriştiği somut olarak tartışılır.
Rekabet yasağı en fazla ne kadar sürebilir?
Yasağın süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz (m.445/1). Süre, yer ve işlerin türü bakımından da hakkaniyete uygun olmalıdır.
Yasak çok geniş yazılmışsa tamamen geçersiz mi olur?
Hayır. Hâkim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirerek kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir (m.445/2). Yani kayıt daraltılarak ayakta tutulabilir.
İşverenin ödediği bir bedel değerlendirmeyi etkiler mi?
Evet. Hâkim, sınırlama yaparken işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutar (m.445/2).
Rekabet yasağına aykırı davranırsam ne olur?
Yasağa aykırı davranan işçi, bunun sonucu olarak işverenin uğradığı bütün zararları gidermekle yükümlüdür (m.446/1).
Sözleşmede cezai şart varsa ne olur?
Aykırı davranış bir ceza koşuluna bağlanmışsa ve sözleşmede aksine hüküm yoksa, işçi öngörülen miktarı ödeyerek borcundan kurtulabilir; ancak bu miktarı aşan zararı gidermek zorundadır (m.446/2).
İşveren çalışmamı durdurabilir mi?
İşveren; ceza koşulu ve ek zararların ödenmesi dışında, sözleşmede yazılı olarak açıkça saklı tutmuşsa ve menfaatlerinin önemi ile işçinin davranışı haklı gösteriyorsa, yasağa aykırı davranışa son verilmesini de isteyebilir (m.446/3).
Rekabet yasağı hangi hâllerde sona erer?
İşverenin bu yasağın sürdürülmesinde gerçek bir yararının olmadığı belirlenmişse yasak sona erer (m.447/1).
İşten çıkarılırsam rekabet yasağı devam eder mi?
Sözleşme, haklı bir sebep olmaksızın işveren tarafından feshedilirse rekabet yasağı sona erer (m.447/2). Aynı sonuç, işverene yüklenebilen bir nedenle işçinin feshettiği hâlde de doğar.
Müşteri listesini kullanmak yasağa aykırı mıdır?
Müşteri çevresine ilişkin bilgilerin kullanılması, hem sadakat ve sır saklama borcu (m.396) hem de geçerli bir rekabet yasağı kaydı bakımından değerlendirilir. Bilginin niteliği ve işverene verdiği zarar somut olarak incelenir.
İşçilik alacaklarında arabuluculuk zorunlu mu?
Bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacağı ile tazminatı ve işe iade talebiyle açılan davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
Üsküdar’daki iş davaları hangi mahkemede görülür?
İş uyuşmazlıkları iş mahkemesinde görülür. Üsküdar’da ayrı bir adliye bulunmadığından dosyalar İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür.
Rekabet yasağı davası hangi mahkemede açılır?
Hizmet sözleşmesinden kaynaklanan rekabet yasağı uyuşmazlıkları iş mahkemesinin görev alanındadır. Uyuşmazlığın ticari nitelik taşıdığı özel hâllerde görev tartışması ayrıca değerlendirilir.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda iş hukuku dosyalarını takip etmektedir. Üsküdar, Altunizade, Ünalan ve çevre mahallelerden gelen dosyalarda; işe iade ve işçilik alacaklarından iş kazası tazminatına, sözleşmedeki rekabet yasağı kayıtlarının değerlendirilmesinden sır saklama ve sadakat borcuna dayalı uyuşmazlıklara kadar işçi ve işveren taraflarını temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.396-400, 444-447)
- 4857 sayılı İş Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — dava şartı arabuluculuk ve iş mahkemelerinin görev alanı
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
