Kısa cevap: Dolandırıcılık dosyalarında sonucu belirleyen üç rakam vardır. Birincisi temel ceza: hâkim kanuni alt ve üst sınır arasında, zararın ağırlığı ve suçun konusunun değeri gibi ölçütlere göre belirler (TCK m.61). İkincisi adlî para cezası: gün sayısı ile yüz ilâ beşyüz lira arasındaki gün karşılığının çarpımıdır (m.52). Üçüncüsü zarar: tamamen giderilmesi hâlinde erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması gündeme gelir.
Bu sayfa dolandırıcılık dosyalarının çoğu zaman en son konuşulan ama sonucu en çok etkileyen tarafına odaklanıyor: cezanın nasıl hesaplandığı ve hükmün nasıl kurulduğu. Suçun unsurları, nitelikli hâllerin listesi ve malvarlığına el koyma diğer sayfalarımızda ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
Sancaktepe’den gelen dosyalar için alanın tamamını ele alıyoruz: dolandırıcılık avukatı hangi uyuşmazlıklara bakar, ceza hangi ölçütlere göre belirlenir, adlî para cezası nasıl hesaplanır, zararın ödenmesi hangi kurumları açar ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması hangi şartlara bağlıdır.
Ödeme; seçenek yaptırıma çevirme, erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması bakımından ayrı ayrı sonuç doğurur ve her birinin kendi aşaması vardır. Dosyanızı değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.
Dolandırıcılık Avukatı Hangi Uyuşmazlıklara Bakar?
Kısa cevap: Çalışma üç eksende yürür — suçun belirlenmesi (basit mi nitelikli mi), soruşturma ve tedbirler (delil incelemesi, adli kontrol, tutuklamaya itiraz) ve cezanın bireyselleştirilmesi (temel ceza, indirimler, zararın giderilmesi, HAGB ve erteleme).
Yargılamanın genel çerçevesi için Sancaktepe ceza avukatı, soruşturma aşamasındaki haklar için soruşturma avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Temel Ceza Nasıl Belirlenir?
Kısa cevap: Hâkim, kanuni alt ve üst sınır arasında yedi ölçüte göre temel cezayı belirler. Ardından önce artırma sonra indirme yapılır; sonuç ceza teşebbüs, iştirak, zincirleme suç ve en sonda takdiri indirim uygulanarak bulunur.
Savunma açısından en verimli aşama budur. Kanun, ölçütlerin suçun unsurunu oluşturduğu hâllerde ayrıca göz önünde bulundurulmasını yasakladığı için, örneğin hilenin varlığının ikinci kez aleyhe kullanılması hukuka aykırıdır. Aynı şekilde indirim sırasının yanlış uygulanması sonucu doğrudan değiştirir; bu nedenle gerekçeli kararın hesap kısmı ayrı ayrı denetlenir. Sahte belge kullanılan dosyalarda ayrıca resmî belgede sahtecilik değerlendirmesi yapılır.
Adlî Para Cezası Nasıl Hesaplanır?
Kısa cevap: Adlî para cezası gün sayısı × gün karşılığı miktar formülüyle bulunur. Gün karşılığı miktar yüz ilâ beşyüz lira arasında, kişinin ekonomik ve şahsi hâllerine göre takdir edilir ve kararda iki rakam ayrı ayrı gösterilmek zorundadır.
Dolandırıcılıkta bu hesabın pratik ağırlığı büyüktür: kanun beşbin güne kadar adlî para cezası öngörür ve gün karşılığı miktar 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanunla yirmi-yüz lira aralığından yüz-beşyüz lira aralığına çıkarılmıştır. Bu nedenle ekonomik duruma ilişkin belgelerin (gelir belgesi, bakmakla yükümlü olunan kişiler, borç durumu) dosyaya sunulması, takdirin alt sınıra yaklaşması bakımından somut bir etkiye sahiptir.
Zararın Giderilmesi Neyi Değiştirir?
Kısa cevap: Zararın tamamen giderilmesi üç ayrı kurumu açar — kısa süreli hapsin seçenek yaptırıma çevrilmesi (TCK m.50), ertelemenin koşula bağlanması (m.51/2) ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231/6-c). Derhâl ödenemiyorsa taksitli ödeme de kabul edilir.
Dolandırıcılık dosyasında ceza ve hüküm aşaması
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Kısa cevap: Ceza iki yıl veya daha az ise HAGB mümkündür. Üç koşul aranır: daha önce kasıtlı suçtan mahkûmiyetin bulunmaması, yeniden suç işlenmeyeceği kanaati ve zararın tamamen giderilmesi. Denetim süresi beş yıldır ve karara karşı istinaf yolu açıktır.
Bu maddenin güncel hâli iki ayrı düzenlemenin ürünüdür ve takip edilmesi gerekir: hükümler 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılmıştır; ayrıca Anayasa Mahkemesinin 10 Temmuz 2025 tarihli E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla maddenin beşinci ilâ on dördüncü fıkraları iptal edilmiş olup bu karar 30 Eylül 2026’da yürürlüğe girmektedir. Dolayısıyla HAGB talebinin hangi tarihteki metne göre değerlendirileceği başlı başına bir inceleme konusudur.
Görevli Mahkeme
Görevli mahkeme, fiilin nitelendirilmesine ve öngörülen ceza aralığına göre belirlenir; nitelikli hâllerin bulunduğu dosyalarda ağır ceza mahkemesi yönünden değerlendirme yapılır. Sancaktepe’nin ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk başlık fıkra tespitidir: fiil m.157’de mi m.158’de mi değerlendirilecek. Ceza aralığı, tutuklama değerlendirmesi ve HAGB ihtimali bu tespite bağlıdır.
İkincisi zarar tutarı ve ödeme durumudur — ne kadar, kime, ne zaman ödenmiş; ödeme belgelenmiş mi; taksitli bir plan mümkün mü.
Üçüncüsü sabıka kaydıdır: daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyet var mı — HAGB’de mutlak engel, ertelemede üç aydan fazla hapis eşiğine bağlı bir engeldir. Dördüncüsü ekonomik durum belgeleridir; adlî para cezasında gün karşılığı takdirini doğrudan etkiler. Beşincisi gerekçeli kararın hesap kısmıdır; sıra ve gösterim kurallarına uyulmamışsa kanun yolunda ileri sürülür. Tutukluluk söz konusuysa tutuklamaya itiraz sayfamıza bakabilirsiniz.
Açıklanması geri bırakılan hükümde mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırımlara çevrilemez (CMK m.231/7); bu nedenle hangi kurumun talep edileceği baştan belirlenmelidir. Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Dolandırıcılık avukatı hangi uyuşmazlıklara bakar?
Çalışma iki tarafta yürür. Şüpheli ve sanık tarafında: fiilin basit mi nitelikli mi olduğunun belirlenmesi, ifade ve dijital delil incelemesi, adli kontrol ve tutuklamaya itiraz, cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesi, zararın giderilmesinin planlanması, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme talepleri, istinaf ve temyiz. Mağdur tarafında: şikâyet, delillerin toplanması, davaya katılma ve zararın tahsili.
Dolandırıcılıkta ceza ne kadardır?
Basit hâlde bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası öngörülmüştür (TCK m.157). Nitelikli hâllerde ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıdır; kanunun saydığı bazı bentlerde hapsin alt sınırı dört yıldan, adlî para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz (m.158).
Hâkim cezayı neye göre belirliyor?
Kanun yedi ölçüt sayar: suçun işleniş biçimi, kullanılan araçlar, işlendiği zaman ve yer, suçun konusunun önem ve değeri, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı, failin kusurunun ağırlığı ve güttüğü amaç ve saik. Hâkim bunları göz önünde bulundurarak kanuni alt ve üst sınır arasında temel cezayı belirler (TCK m.61).
Aynı olgu hem suçun unsuru hem ağırlaştırıcı sayılabilir mi?
Sayılamaz. Kanun açıktır: birinci fıkrada belirtilen hususların suçun unsurunu oluşturduğu hâllerde, bunlar temel cezanın belirlenmesinde ayrıca göz önünde bulundurulmaz (TCK m.61/3). Örneğin hilenin varlığı dolandırıcılığın zaten unsurudur; aynı olgu bir kez daha aleyhe kullanılamaz.
İndirimler hangi sırayla uygulanır?
Sıra kanunda yazılıdır. Önce nitelikli hâller bakımından temel cezada önce artırma sonra indirme yapılır (m.61/4). Ardından belirlenen ceza üzerinden sırasıyla teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ve cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplere ilişkin hükümler ile takdiri indirim nedenleri uygulanarak sonuç ceza belirlenir (m.61/5).
Takdiri indirim ne kadar indirim sağlar?
Fail yararına takdiri nedenlerin varlığı hâlinde süreli cezalarda altıda birine kadarı indirilir (TCK m.62). Ölçüt olarak failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri değerlendirilebilir; takdiri indirim nedenleri kararda gerekçeleriyle gösterilir.
Duruşmadaki tavır indirim sağlar mı?
Kanun bu konuda 2022’de açık bir sınır koydu: failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışları, takdiri indirim nedeni olarak dikkate alınmaz (TCK m.62/2, 7406 s.K.). Dolayısıyla belirleyici olan biçimsel tavır değil, dosyaya yansıyan somut davranışlardır.
Adlî para cezası nasıl hesaplanıyor?
İki rakamın çarpımıyla: tam gün sayısı × bir gün karşılığı miktar. Gün karşılığı miktar en az yüz, en fazla beşyüz Türk Lirasıdır ve kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâlleri göz önünde bulundurularak takdir edilir (TCK m.52/2). Bu aralık 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanunla yirmi-yüz liradan yüz-beşyüz liraya çıkarılmıştır.
Kararda neyin yazılı olması gerekir?
Kanun şart koşar: kararda, adlî para cezasının belirlenmesinde esas alınan tam gün sayısı ile bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ayrı ayrı gösterilir (TCK m.52/3). Bu iki rakam gösterilmemişse hesabın denetlenmesi mümkün olmaz; bu, kanun yolunda ileri sürülebilecek bir hukuka aykırılıktır.
Adlî para cezası taksitle ödenebilir mi?
Ödenebilir. Hâkim, ekonomik ve şahsi hâlleri göz önünde bulundurarak hükmün kesinleşme tarihinden itibaren bir yıldan fazla olmamak üzere mehil verebileceği gibi belirli taksitler hâlinde ödenmesine de karar verebilir. Taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit miktarı dörtten az olamaz; taksitlerden biri zamanında ödenmezse geri kalanın tamamı tahsil edilir ve ödenmeyen ceza hapse çevrilir (m.52/4).
Tutuklu kaldığım süre para cezasından düşülür mü?
Düşülür. Hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmiş süreler hükmolunan hapis cezasından indirilir; adlî para cezasına hükmedilmesi durumunda bir gün beşyüz Türk Lirası sayılmak üzere bu cezadan indirim yapılır (TCK m.63).
Zararı ödemek cezayı etkiler mi?
Üç ayrı kurumda doğrudan etkiler. Kısa süreli hapis, zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesine çevrilebilir (TCK m.50/1-b). Erteleme, zararın tamamen giderilmesi koşuluna bağlanabilir (m.51/2). HAGB ise zaten zararın tamamen giderilmesini koşul olarak arar (CMK m.231/6-c).
Zararı hemen ödeyemiyorsam ne olur?
Kanun bu ihtimali ayrıca düzenlemiştir: koşul derhâl yerine getirilemediği takdirde, sanık hakkında mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler hâlinde ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir (CMK m.231/9).
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması hangi hâllerde mümkün?
Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası olmalıdır. Ayrıca üç koşul aranır: sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, mahkemede yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması ve zararın tamamen giderilmesi (CMK m.231/5-6; 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi).
HAGB kararı ne anlama geliyor?
Kanunun tanımıyla HAGB, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder. Sanık beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur ve denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.
Denetim süresi sorunsuz geçerse ne olur?
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesi kararı verilir (CMK m.231/10).
Denetim süresinde yeni suç işlenirse hüküm doğrudan açıklanır mı?
Mahkeme hükmü açıklar; ancak kanun bir esneklik tanımıştır: mahkeme, yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşullarının varlığı hâlinde hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir (m.231/11).
HAGB kararına itiraz mı edilir, istinafa mı gidilir?
Güncel düzenlemede istinaf yolu açıktır: 272 nci maddenin üçüncü fıkrası hükümleri saklı kalmak üzere, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir ve inceleme usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden yapılır (CMK m.231/12). Bu, eski itiraz usulünden önemli bir farktır.
HAGB ile erteleme aynı anda uygulanabilir mi?
Uygulanamaz. Kanun açıkça belirtir: açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen hükümde, mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması hâlinde seçenek yaptırımlara çevrilemez (CMK m.231/7). Bu nedenle hangi kurumun talep edileceği baştan değerlendirilmelidir.
Bu dosyalar hangi mahkemede görülür?
Görevli mahkeme, fiilin nitelendirilmesine ve öngörülen ceza aralığına göre belirlenir. Sancaktepe’nin ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda ceza hukuku dosyalarını takip etmektedir. Sancaktepe ve çevre ilçelerden gelen dolandırıcılık dosyalarında; suçun nitelendirilmesinden cezanın bireyselleştirilmesine, zararın giderilmesine ilişkin planlamadan hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme taleplerine, istinaf başvurusundan mağdur vekilliğine kadar müvekkillerini temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.50, 51, 52, 61, 62, 63, 157, 158)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.231)
- 7589 sayılı Kanun (16/7/2026) — CMK m.231’in yeniden düzenlenmesi
- 7499 sayılı Kanun (2/3/2024) — TCK m.52/2’de gün karşılığı miktarın artırılması
- Anayasa Mahkemesi, 10/7/2025 tarihli E.2024/98, K.2025/149 sayılı karar (yürürlük 30/9/2026)
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
