Sarkıntılık Suçunda HAGB Verilir Mi?
Ceza yargılamasında sanık açısından en çok merak edilen konulardan biri, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararının verilip verilemeyeceğidir. Cinsel saldırı suçlarının çoğunda HAGB mümkün değildir; ancak sarkıntılık, bu tabloda özel bir yerde durur. Peki sarkıntılık suçunda HAGB verilir mi, hangi şartlarla?
Bu yazıda; HAGB’nin ne olduğunu, sarkıntılık suçunda neden gündeme gelebildiğini, aranan şartları ve bu kararın sonuçlarını CMK m. 231 çerçevesinde ele alıyoruz.
Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. HAGB kararı somut olaya ve mahkemenin takdirine bağlıdır; durumunuza özel değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir.
Sarkıntılık Suçunda HAGB Verilir Mi?
HAGB Nedir?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması; sanık hakkında kurulan hükmün açıklanmayarak, kişinin belirli bir denetim süresine tabi tutulmasıdır (CMK m. 231). Yetişkinlerde denetim süresi beş yıldır. Bu süre içinde kasıtlı bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kalkar ve dava düşer. Bu yönüyle HAGB, beraattan sonra sanık lehine en avantajlı sonuçlardan biri kabul edilir.
Ancak önemle belirtmek gerekir: HAGB bir beraat değildir. Kararda suçun sabit olduğu kabul edilir; hüküm yalnızca “askıya” alınır.
Neden Sarkıntılıkta HAGB Gündeme Gelebilir?
HAGB’nin uygulanabilmesi için temel koşullardan biri, hükmedilen cezanın iki yıl veya daha az hapis (ya da adli para cezası) olmasıdır. Cinsel saldırı suçlarının çoğunda öngörülen ceza bu sınırın üzerinde olduğundan HAGB mümkün olmaz.
Sarkıntılık suçunda ise temel ceza 2 yıldan 5 yıla kadardır. Somut olayda alt sınıra yakın bir ceza belirlenip buna takdiri indirim (TCK m. 62) gibi indirimler uygulandığında, hükmedilen ceza iki yıl veya altına inebilir. İşte bu durumda, diğer şartlar da varsa, HAGB gündeme gelebilir. Bu nedenle sarkıntılık, cinsel saldırı hâlleri içinde HAGB’nin uygulanabildiği istisnai bir konumdadır.
İlgili konu: cezanın nasıl belirlendiği ve indirim nedenleri (iç bağlantı: sarkıntılık suçunun cezası nedir) ayrı bir yazıda ele alınmaktadır.
HAGB’nin Şartları (CMK m. 231)
HAGB kararı verilebilmesi için başlıca şu koşullar aranır:
- Hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması,
- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması,
- Mahkemenin, sanığın yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaate varması (kişiliği, tutum ve davranışları göz önünde tutularak),
- Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın giderilmesi,
Bu koşullardan biri gerçekleşmezse HAGB verilemez. Sanığın kabulü ise 7499 sayılı Kanun ile 1 Haziran 2024’ten itibaren aranmamaktadır. Zararın giderilmesi koşulu, temas dışında maddi bir zararın bulunmadığı hâllerde ayrıca değerlendirilir.
HAGB’nin Sonuçları
HAGB kararının bazı önemli sonuçları vardır:
- Karar adli sicile (sabıka kaydına) işlenmez; ancak kendine özgü bir sisteme kaydedilir.
- Denetim süresi (beş yıl) içinde kasıtlı bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşer.
- Denetim süresinde kasıtlı bir suç işlenirse, geri bırakılan hüküm açıklanır ve ceza infaz edilir.
- HAGB bir beraat olmadığından, memuriyet ve güvenlik soruşturması gibi bazı süreçlerde etkisi olabilir. Bu nedenle kararın sonuçları dikkatle değerlendirilmelidir.
HAGB Kararına Karşı Kanun Yolu
1 Haziran 2024’ten itibaren HAGB kararına karşı itiraz değil, istinaf yolu açıktır (CMK m. 231/12); başvuru süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Başvuru, bölge adliye mahkemesi tarafından incelenir. Anayasa Mahkemesi kararı sonrasındaki yeni düzenleme için 12. Yargı Paketi ve HAGB yazısına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Sarkıntılık suçunda HAGB verilir mi? Verilebilir. Hükmedilen ceza indirimlerle iki yıl veya altına inerse ve diğer şartlar da varsa HAGB gündeme gelebilir. Sarkıntılık, cinsel saldırı hâlleri içinde HAGB’nin uygulanabildiği istisnai bir suçtur.
HAGB beraat midir? Hayır. HAGB’de suçun sabit olduğu kabul edilir; hüküm yalnızca askıya alınır. Beraat, kişinin aklanması anlamına gelir ve hukuki niteliği farklıdır.
HAGB için hangi şartlar gerekir? Cezanın 2 yıl veya altında olması, sanığın kasıtlı suçtan sabıkasının bulunmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaati, zararın giderilmesi gibi koşullar aranır; sanığın kabulü 1 Haziran 2024’ten itibaren aranmaz.
HAGB sicile işler mi? Adli sicile (sabıka kaydına) işlenmez; ancak kendine özgü bir kayda geçer ve memuriyet gibi bazı süreçlerde etkisi olabilir.
Denetim süresi ne kadardır, ihlal edilirse ne olur? Yetişkinlerde beş yıldır. Bu sürede kasıtlı suç işlenirse geri bırakılan hüküm açıklanır ve ceza infaz edilir.
HAGB’yi kabul etmek zorunda mıyım? 1 Haziran 2024’ten itibaren HAGB için sanığın kabulü aranmaz; mahkeme şartları resen değerlendirir. Beraat beklentisi güçlü olan bir dosyada HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulması değerlendirilebilir.
Sonuç
Sarkıntılık suçu, cinsel saldırı hâlleri içinde HAGB’nin uygulanabildiği istisnai bir konumdadır; hükmedilen ceza indirimlerle iki yıl veya altına inerse ve diğer şartlar da sağlanırsa bu karar verilebilir. Ancak HAGB bir beraat değildir ve sonuçları (özellikle memuriyet ve güvenlik soruşturması bakımından) dikkatle değerlendirilmelidir. Kabul edilip edilmemesi de dahil olmak üzere bu kararların doğru yönetilmesi için bir avukata danışmak önemlidir.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan — Çalışkan Hukuk Bürosu İletişim: 0 506 976 23 55
Ceza yargılamasında sanık müdafiliği ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kurumların değerlendirilmesi büronun çalışma alanları arasındadır. Sarkıntılık gibi dosyalarda cezanın HAGB sınırına çekilmesi, şartların doğru değerlendirilmesi ve karara karşı kanun yoluna başvurulup başvurulmayacağı konusunda isabetli tercih yapılması, kişinin geleceği açısından belirleyicidir. Bu kapsamda müvekkillere yargılamanın her aşamasında hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti verilir.
İstanbul başta olmak üzere tüm Türkiye’deki dosyalarda aktif olarak görev alır. İstanbul Barosu’na kayıtlıdır.
Konuyla ilgili olarak Sarkıntılık Suçunda Tutuklama Olur Mu? ve Şikayetçi parasını geri alınca dava düşer mi? başlıklı yazılarımız da faydalı olabilir.
