Kısa cevap: Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda mahkûmiyetin sonuçları cezanın süresiyle sınırlı değildir. Kasten suçtan hapse mahkûmiyet, kamu görevi, velayet, tüzel kişi yöneticiliği ve izne tabi meslek bakımından kanuni yoksunluklar doğurur (TCK m.53). Koşullu salıverilme oranı bu suçlarda üçte ikidir ve mahkûm olanlar doğrudan açık kuruma ayrılma kapsamı dışındadır (5275 m.107, m.14). Adli sicil kaydı infaz bitince arşive alınır; tamamen silinmesi beş, on beş veya otuz yıl sürebilir.
Bu dosyalarda tartışma neredeyse tümüyle yargılamaya odaklanır. Oysa karar çıktıktan sonra başlayan dönem — mesleğe dönüş, memuriyet, velayet, sicil kaydının görünürlüğü — kişinin hayatını çoğu zaman cezanın kendisinden daha uzun süre belirler. Üstelik bu sonuçların bir kısmı ayrıca hükmedilmeden, kanunun doğrudan sonucu olarak doğar.
Bu sayfa Maltepe’deki dosyaları mahkûmiyetin sonuçları ekseninde ele alıyor: hak yoksunlukları, ek meslek yasakları, infaz rejimindeki özel kurallar, adli sicil ve arşiv kaydı ile yasaklanmış hakların geri verilmesi. Suç tiplerinin unsurları ve soruşturma usulü ayrı konulardır.
Hak veya yetkinin kötüye kullanılmasıyla işlenen suçlarda, cezanın infazından sonra işlemek üzere ek yasak uygulanır (TCK m.53/5). Dosyanızın uzun vadeli sonuçlarını değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.
Hak Yoksunlukları: Kanunun Doğrudan Sonucu
Kısa cevap: Kişi, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak; kamu görevinin üstlenilmesinden, velayet hakkından, vesayet veya kayyımlık hizmetinden, vakıf-dernek-sendika-şirket-kooperatif ve siyasi parti tüzel kişiliklerinin yöneticisi veya denetçisi olmaktan ve izne tabi bir meslek veya sanatı serbest meslek erbabı ya da tacir olarak icra etmekten yoksun bırakılır (TCK m.53/1).
Buradaki “kanuni sonuç” ifadesi önemlidir: bu yoksunluklar için ayrıca hüküm kurulması gerekmez, mahkûmiyetle birlikte kendiliğinden doğar. Süre bakımından kural, cezanın infazı tamamlanıncaya kadar devam etmeleridir.
Kanun iki önemli yumuşatma getirmiştir. Birincisi: cezası ertelenen, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaz edilen ya da koşullu salıverilen hükümlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri bakımından bu hükümler uygulanmaz. İkincisi: aynı hükümlüler hakkında izne tabi meslek yasağının uygulanmamasına karar verilebilir (m.53/3). Bu ikinci imkân talep edilmediğinde çoğu zaman gündeme gelmez. Memuriyete etkisine ilişkin ayrıntılar için cinsel taciz suçu memuriyete engel midir yazımıza bakabilirsiniz.
İnfazdan Sonra Başlayan Ek Yasak
Uygulamada en çok şaşırtan kural budur. Birinci fıkrada sayılan hak ve yetkilerden birinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen suçlar dolayısıyla hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde; ayrıca, cezanın infazından sonra işlemek üzere, hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanmasına karar verilir (TCK m.53/5).
Yani meslek veya görevle bağlantılı olarak işlenen suçlarda, ceza bittikten sonra başlayan ikinci bir yasak dönemi doğar. Öğretmenlik, sağlık hizmeti, bakım ve gözetim yükümlülüğü içeren görevler bakımından bu hüküm belirleyicidir. Sadece adlî para cezasına mahkûmiyet hâlinde ise hükümde belirtilen gün sayısı esas alınır.
İnfaz Rejimi: Bu Suçlara Özgü Kurallar
Kısa cevap: Cinsel saldırı (TCK m.102, ikinci fıkra hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (m.104, ikinci ve üçüncü fıkra hariç) ve cinsel taciz (m.105) suçlarından süreli hapis cezasına mahkûm olanlar, cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilir (5275 m.107/2-d). Genel kural olan yarı oranından ağırdır.
İkinci fark açık kuruma ayrılmadadır: kanun bazı cezaların doğrudan açık ceza infaz kurumunda yerine getirileceğini düzenlerken, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanları bu kapsamın dışında tutmuştur (5275 m.14/2). Denetimli serbestlikle infaz için açık kurumda bulunmak şart olduğundan, bu istisna zincirleme etki doğurur. İnfaz hukukunun genel işleyişi için Maltepe ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Karardan sonra takvim nasıl işler?
Adli Sicil ve Arşiv Kaydı
Kısa cevap: Adlî sicildeki bilgiler; cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması, ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık, ceza zamanaşımının dolması ya da genel af hâlinde silinerek arşiv kaydına alınır (5352 m.9).
Arşive alınma, kaydın ortadan kalkması demek değildir; erişim rejiminin değişmesidir. Tamamen silinme için ayrı ve uzun süreler öngörülmüştür: hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetlerde yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmışsa on beş yıl, alınmamışsa otuz yıl; diğer mahkûmiyetlerde beş yıl (5352 m.12).
İki hâlde kayıt doğrudan silinir: fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması (talep aranmaksızın) ve kanun yararına bozma ya da yargılamanın yenilenmesi sonucu verilen beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi. Sicil kaydının nasıl oluştuğuna ilişkin ayrıntı için cinsel taciz suçunda sabıka kaydı oluşur mu yazımıza, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının sicile etkisi için sarkıntılık suçunda HAGB yazımıza bakabilirsiniz.
Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi
Kısa cevap: Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların belli bir suçtan dolayı veya belli bir cezaya mahkûmiyete bağladığı hak yoksunluklarının giderilebilmesi için yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna gidilebilir. Bunun için mahkûm olunan cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıllık bir sürenin geçmiş olması ve kişinin bu süre zarfında yeni bir suç işlememiş olması ile hayatını iyi hâlli sürdürdüğü hususunda mahkemede kanaat oluşması gerekir (5352 m.13/A).
İnfaza genel af veya etkin pişmanlık dışında başka bir hukuki nedenle son verilmişse, bu yola gidilebilmesi için hükmün kesinleştiği tarihten itibaren beş yıl geçmesi aranır. TCK m.53’ün beşinci ve altıncı fıkraları — yani kötüye kullanma nedeniyle verilen ek yasaklar — bu düzenlemenin dışında tutulmuştur.
Bu kararın ikinci bir işlevi daha vardır: arşiv kaydının tamamen silinmesi için gereken süreyi otuz yıldan on beş yıla indirir. Dolayısıyla başvuru yalnızca hak yoksunluğunu gidermekle kalmaz, kaydın görünürlük süresini de yarı yarıya kısaltır.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk bakılan şey hangi maddeden mahkûmiyet doğduğudur; çünkü infaz oranı, açık kuruma ayrılma imkânı ve uzlaştırma yasağı doğrudan buna bağlıdır. İkincisi suçun meslek veya görevle bağlantılı işlenip işlenmediğidir — bu, infazdan sonra başlayan ek yasağı devreye sokar.
Üçüncüsü, cezanın ertelenmesi, denetimli serbestlikle infazı veya koşullu salıverilme ihtimalidir; bu üç hâlde altsoy üzerindeki velayet yetkileri korunur ve meslek yasağının uygulanmamasına karar verilebilir. Dördüncüsü takvimdir: infazın tamamlandığı tarih, üç yıllık geri verme süresi ve arşiv kaydının silinme süreleri baştan hesaplanmalıdır. Diğer başlıklar için cinsel istismar ve şantaj suçu sayfalarımıza, yargılamanın yürütüldüğü adliye için İstanbul Anadolu Adliyesi rehberimize bakabilirsiniz.
Yasaklanmış hakların geri verilmesi hem yoksunlukları giderir hem arşiv kaydının silinme süresini otuz yıldan on beş yıla indirir. Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Mahkûmiyet memuriyete engel olur mu?
Kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak kişi; sürekli, süreli veya geçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden ve Devlet, il, belediye, köy ile bunların denetimindeki kurumlarca verilen atamaya veya seçime tabi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten yoksun bırakılır (TCK m.53/1-a). Bu yoksunluk kural olarak cezanın infazı tamamlanıncaya kadar sürer; sonrasında ise ilgili mevzuatın mahkûmiyete bağladığı ayrı engeller gündeme gelebilir.
Mesleğimi yapmaya devam edebilir miyim?
Bir kamu kurumunun veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun iznine tabi bir meslek veya sanatı kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı ya da tacir olarak icra etmek, hak yoksunlukları arasındadır (TCK m.53/1-e). Ancak önemli bir istisna vardır: cezası ertelenen, denetimli serbestlik tedbiriyle infaz edilen veya koşullu salıverilen hükümlü hakkında bu yoksunluğun uygulanmamasına karar verilebilir (m.53/3). Bu talebin süresinde ileri sürülmesi gerekir.
Çocuğumun velayeti elimden alınır mı?
Kural olarak velayet hakkı da yoksunluk kapsamındadır. Ancak kanun burada açık bir istisna getirir: mahkûm olduğu hapis cezası ertelenen veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen ya da koşullu salıverilen hükümlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri açısından bu hükümler uygulanmaz (TCK m.53/3).
Cezam bittikten sonra da yasak devam eder mi?
Bazı hâllerde evet. Birinci fıkrada sayılan hak ve yetkilerden birinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen suçlar dolayısıyla hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde; ayrıca, cezanın infazından sonra işlemek üzere, hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanmasına karar verilir (TCK m.53/5). Bu, infaz bittikten sonra başlayan ayrı bir dönemdir.
Cinsel suçlarda cezanın ne kadarı yatılır?
Genel kuraldan farklıdır. Cinsel saldırı (TCK m.102, ikinci fıkra hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (m.104, ikinci ve üçüncü fıkra hariç) ve cinsel taciz (m.105) suçlarından süreli hapis cezasına mahkûm olanlar, cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilirler (5275 m.107/2-d). Genel orandan — yarı — daha ağır bir rejimdir. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olan çocuklar bakımından da bu oran uygulanır.
Açık cezaevine ayrılabilir miyim?
Kanun, bazı cezaların doğrudan açık ceza infaz kurumunda yerine getirileceğini düzenlerken cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanları bu kapsamın dışında tutmuştur (5275 m.14/2). Denetimli serbestlikle infaz için açık kurumda bulunmak şart olduğundan, bu istisna infaz planlamasını dolaylı olarak da etkiler.
Adli sicil kaydım ne zaman silinir?
Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması, mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık, ceza zamanaşımının dolması ya da genel af hâlinde adlî sicildeki bilgiler silinerek arşiv kaydına alınır (5352 m.9). Bu aşamada kayıt tamamen yok olmaz; erişim rejimi değişir.
Arşiv kaydı ne zaman tamamen siliniyor?
Üç ayrı süre vardır. Anayasa’nın 76. maddesi ile TCK dışındaki kanunlarda hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetlerde: yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması koşuluyla on beş yıl, bu karar alınmaksızın otuz yıl. Diğer mahkûmiyetlerde ise arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl (5352 m.12). Ayrıca ilgilinin ölümü hâlinde kayıt silinir.
Yasaklanmış hakların geri verilmesi nedir, nasıl istenir?
TCK dışındaki kanunların belli bir suçtan dolayı veya belli bir cezaya mahkûmiyete bağladığı hak yoksunluklarının giderilebilmesi için başvurulan yoldur. İki şart aranır: mahkûm olunan cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıl geçmiş olması ve kişinin bu sürede yeni bir suç işlememiş olması ile hayatını iyi hâlli sürdürdüğü konusunda mahkemede kanaat oluşması (5352 m.13/A). İnfaza genel af veya etkin pişmanlık dışında bir nedenle son verilmişse süre, hükmün kesinleşmesinden itibaren beş yıldır.
Beraat edersem kayıt kalır mı?
Kanun yararına bozma veya yargılamanın yenilenmesi sonucunda verilen beraat ya da ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi hâlinde adlî sicil ve arşiv kayıtları silinir. Ayrıca fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması hâlinde, bu suçtan mahkûmiyete ilişkin kayıtlar talep aranmaksızın tamamen silinir (5352 m.12).
Bu suçlarda uzlaşma mümkün mü?
Hayır. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3). Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçme ayrı bir kurumdur; resen soruşturulan suçlarda ise sonuç doğurmaz.
HAGB alırsam sicilime işler mi?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmaması anlamına gelir. Bu karar adlî sicile değil, kendine özgü bir sisteme kaydedilir ve yalnızca kanunda sayılan amaçlarla kullanılabilir. Denetim süresi kurallara uygun geçirilirse dava düşer. HAGB kuralları 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenmiştir.
Beraat etme ihtimalimi söyleyebilir misiniz?
Hiçbir avukat dava sonucunu garanti edemez. Ancak bu sayfadaki konular dosyanın sonucundan bağımsız olarak önem taşır: mahkûmiyet hâlinde hangi yoksunlukların doğacağı, hangi infaz oranının uygulanacağı ve hangi tarihte hangi başvurunun yapılabileceği baştan planlanabilir. Bu planlama, savunmanın kendisi kadar somut sonuç doğurur.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda cinsel dokunulmazlığa karşı suçlara ilişkin dosyaları takip etmektedir. Maltepe ve çevre ilçelerden gelen dosyalarda; soruşturma ve kovuşturma aşamalarının yanı sıra mahkûmiyetin doğurduğu hak yoksunlukları, infaz rejimi, adli sicil ve arşiv kaydı ile yasaklanmış hakların geri verilmesi başvuruları dâhil sürecin bütün aşamalarında müvekkillerini temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.53, 102-105)
- 5352 sayılı Adlî Sicil Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.9, 12, 13/A)
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun — mevzuat.gov.tr (m.14, 105/A, 107)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.231, 253)
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
