Kısa cevap: Sarkıntılık suçunda HAGB için kanunda mutlak bir engel yoktur; belirleyici olan hükmolunan cezanın miktarıdır. CMK m. 231/5 uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına, hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası ise karar verilebilir. Sarkıntılık düzeyinde cinsel saldırının ceza aralığı 2 yıldan 5 yıla kadar hapis olduğundan (TCK m. 102/1, 2. cümle), HAGB ancak alt sınırdan ceza verilip indirim uygulanan ve sonuç ceza iki yılın altına inen dosyalarda gündeme gelir. Ayrıca üç koşulun birlikte gerçekleşmesi aranır: önceden kasıtlı suçtan mahkûmiyet bulunmaması, yeniden suç işlenmeyeceği kanaati ve zararın tamamen giderilmesi.
Bu değerlendirme sonuç cezaya, adli sicile ve zararın giderilip giderilmediğine bağlıdır. Durumunuzu kısaca aktarabilirsiniz.
CMK m. 231’in beşinci ve devamı fıkraları 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenmiştir. Ayrıca Anayasa Mahkemesi’nin 10/7/2025 tarihli, E. 2024/98, K. 2025/149 sayılı kararıyla bu maddenin beşinci ile ondördüncü fıkraları iptal edilmiş ve iptal kararının 30/9/2026 tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. Aşağıdaki açıklamalar kanunun yürürlükteki metni esas alınarak hazırlanmıştır; somut dosyada hangi metnin uygulanacağı karar tarihine göre değerlendirilmelidir.
HAGB nedir?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, mahkemenin sanık hakkında kurduğu hükmü açıklamaması ve sanığı belirli bir denetim süresine tâbi tutmasıdır. CMK m. 231/5’in ifadesiyle HAGB, “müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını” ifade eder.
Denetim süresi sorunsuz geçerse dava düşer. Süre içinde kasıtlı bir suç işlenmesi hâlinde ise geri bırakılan hüküm açıklanır ve infaz edilir.
Sarkıntılıkta HAGB’nin önündeki asıl engel: ceza miktarı
Kanun, cinsel suçlar bakımından HAGB’yi mutlak olarak yasaklayan bir hüküm içermez. Pratikteki sınır miktar eşiğidir.
Nitelikli hâl bulunması durumunda (TCK m. 102/3) ceza yarı oranında artırıldığı için eşiğin altına inme imkânı pratikte ortadan kalkar.
HAGB koşulları
Bu koşulun nasıl karşılanacağı ve taksitle ödeme imkânı dosyaya göre değişir. Elinizdeki belgeleri aktarabilirsiniz.
HAGB kararı verilirse ne olur?
CMK m. 231/7 açıktır: açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen hükümde mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması hâlinde seçenek yaptırımlara çevrilemez. HAGB ile erteleme (TCK m. 51) birbirinin alternatifidir; ikisi birlikte uygulanmaz.
Diğer cinsel suçlarda durum
Aynı eşik mantığı diğer cinsel suçlar için de geçerlidir. Cinsel saldırının temel hâli (5–10 yıl), çocukların cinsel istismarı (8–15 yıl) ve nitelikli cinsel saldırı (12 yıldan az olmamak üzere) gibi suçlarda hükmolunan ceza iki yılın çok üzerinde kaldığından HAGB pratikte gündeme gelmez.
Buna karşılık cinsel taciz (3 ay–2 yıl hapis veya adlî para cezası) gibi alt sınırı düşük suçlarda eşik rahatlıkla sağlanabilir.
Sarkıntılık failinin çocuk olması hâlinde şikâyet şartını ve üç yıllık HAGB denetimini 15–18 yaş arası çocuğun cinsel suç işlemesi yazısında ele aldım.
Sıkça sorulan sorular
Sarkıntılık suçunda HAGB verilir mi?
Kanunen mutlak bir engel yoktur; belirleyici olan hükmolunan cezanın miktarıdır. CMK m. 231/5’e göre HAGB, hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası ise verilebilir. Sarkıntılık düzeyinde cinsel saldırının ceza aralığı 2 yıldan 5 yıla kadar hapis olduğundan, ancak alt sınırdan ceza verilip indirim uygulanan ve sonuç cezanın iki yılın altına indiği hâllerde bu eşik sağlanabilir.
HAGB için hangi koşullar aranır?
Üç koşul birlikte aranır (CMK m. 231/6): sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması; mahkemece, kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması; ve suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmesi.
Sanığın kabulü şart mı?
Kanunun 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanun ile değişik metninde, HAGB koşulları arasında sanığın kabulüne ilişkin bir şart bulunmamaktadır. Bu konu 2024’ten bu yana birkaç kez değişiklik geçirmiştir; dosyanızda hangi metnin uygulanacağı karar tarihine göre belirlenir.
HAGB kararı sabıka kaydına işler mi?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder (CMK m. 231/5). HAGB kararları adlî sicil kaydında değil, bunlara özgü ayrı bir sistemde tutulur ve yalnızca ilgili kanunda gösterilen hâllerde incelenebilir.
Denetim süresi ne kadar?
Beş yıldır (CMK m. 231/8). Bu süre içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez. Ayrıca denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur. Mahkeme, bir yıldan fazla olmamak üzere denetimli serbestlik tedbiri de belirleyebilir.
HAGB verilirse ceza ertelenebilir mi?
Hayır. CMK m. 231/7 açıktır: açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen hükümde mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması hâlinde seçenek yaptırımlara çevrilemez. HAGB ile erteleme birbirinin alternatifidir, birlikte uygulanmaz.
Zararın giderilmesi koşulu nasıl sağlanır?
Aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla zararın tamamen giderilmesi gerekir. Bu koşulu derhâl yerine getiremeyen sanık hakkında, zararı denetim süresince aylık taksitler hâlinde ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (CMK m. 231/9).
Cinsel suçlarda HAGB yasağı var mı?
Kanunda cinsel suçlar bakımından HAGB’yi mutlak olarak yasaklayan genel bir hüküm bulunmamaktadır. Uygulamadaki asıl sınır, ceza miktarı eşiğidir: cinsel saldırı, cinsel istismar gibi suçlarda hükmolunan ceza çoğunlukla iki yılın üzerinde kaldığından HAGB pratikte gündeme gelmez. Sarkıntılık ve cinsel taciz gibi alt sınırı düşük suçlarda ise eşik sağlanabilir.
HAGB kararına itiraz edilebilir mi?
HAGB kararlarına karşı 1 Haziran 2024’ten itibaren itiraz değil, istinaf yolu öngörülmüştür (CMK m. 231/12). İstinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 273); bu düzenleme 7499 sayılı Kanun ile getirilmiştir.
Denetim süresi içinde suç işlenirse ne olur?
Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmesi hâlinde, geri bırakılan hükmün açıklanması gündeme gelir. Bu durumda daha önce verilen ve açıklanmayan hüküm açıklanır ve infaz edilir.
HAGB düzenlemesi 2026’da değişti mi?
Evet, önemli ölçüde. CMK m. 231’in beşinci ve devamı fıkraları 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenmiştir. Ayrıca Anayasa Mahkemesi’nin 10/7/2025 tarihli, E. 2024/98, K. 2025/149 sayılı kararıyla bu maddenin beşinci ile ondördüncü fıkraları arasındaki hükümler iptal edilmiş ve iptal kararının 30/9/2026 tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. Bu nedenle HAGB uygulaması geçiş hâlindedir; dosyanızda hangi metnin uygulanacağı karar tarihine göre değerlendirilmelidir.
İlgili sayfalar
Sarkıntılığın tanımı ve diğer derecelerden farkı için sarkıntılık ne demek ve sarkıntılık suçunun cezası; beraat ihtimali için sarkıntılıkta beraat mümkün müdür; uzlaştırma için sarkıntılıkta uzlaşma yazılarına bakabilirsiniz. Cinsel saldırının tüm dereceleri için cinsel saldırı suçu ve cezası, genel çerçeve için savunma alanları sayfalarına geçebilirsiniz.
Sonuç cezanın ne olduğunu ve adli sicil durumunuzu aktarmanız yeterli.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
