Kısa cevap: Süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme için kural olarak cezanın yarısının infaz kurumunda çekilmesi gerekir; kanunda sayılan suçlarda bu oran üçte ikiye çıkar. Ağırlaştırılmış müebbette süre 30 yıl, müebbette 24 yıldır (5275 m.107). Koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan, açık kurumdaki iyi hâlli hükümlü talep ederse kalan süre denetimli serbestlikle infaz edilebilir; 2025’te eklenen şartla kalan sürenin en az onda birinin kurumda geçirilmiş olması aranır.
Ceza dosyalarında en çok emek harcanan aşama yargılamadır; oysa kişinin hayatını fiilen belirleyen kısım çoğu zaman kesinleşmeden sonra başlar. Hangi oranın uygulanacağı, iyi hâl kaydının nasıl tutulduğu, açık kuruma ne zaman ayrılınacağı ve denetimli serbestlik başvurusunun zamanlaması — bunlar aylarla ölçülen farklar doğurur.
Bu sayfa Maltepe’deki dosyaları infaz hukuku ekseninde ele alıyor: koşullu salıverilme oranları, iyi hâl değerlendirmesi, açık kuruma ayrılma, denetimli serbestlik, infazın ertelenmesi ve infaz hâkimliğine başvuru. Soruşturma ve kovuşturma aşamaları ayrı konulardır.
Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirli suçlarda beş yıl ve altındaki cezalarda infaz, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemiyle ertelenebilir (5275 m.17). Bu talep zamanında yapılmazsa imkân kapanır.
Koşullu Salıverilme: Hangi Oran Uygulanır?
Kısa cevap: Koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir. Ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkûm edilenler otuz yılını, müebbet hapse mahkûm edilenler yirmi dört yılını, diğer süreli hapis cezalarına mahkûm olanlar cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilirler (5275 m.107/2).
Genel oran 14 Nisan 2020 tarihli 7242 sayılı Kanun’la üçte ikiden yarıya indirilmiştir. Ancak aynı düzenleme bir istisna listesi getirmiş ve bu listedeki suçlarda oranı üçte iki olarak bırakmıştır. Hangi listede olunduğu, tahliye tarihini yıllarla ölçülecek biçimde değiştirir.
İyi Hâl: Kâğıt Üzerinde Değil, Kayıt Üzerinden
Koşullu salıverilmenin ön şartı olan iyi hâl, soyut bir değerlendirme değildir. Hükümlüler, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda, idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulur (5275 m.89).
Kanun değerlendirmenin içeriğini de sayar: kurumun düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı, yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı ve tekrar suç işleme riskinin düşük olup olmadığı. Somut ölçütler arasında ise katılınan eğitim-öğretim programları, spor ve sosyal faaliyetler, kültür ve sanat programları, alınan sertifikalar ve kitap okuma alışkanlığı açıkça sayılmıştır.
Kesinleşmiş cezada izlenecek yol
Açık Kuruma Ayrılma
Açık ceza infaz kurumları; hükümlülerin iyileştirilmesinde, çalıştırılmaları ve meslek edindirilmelerine öncelik verilen, firara karşı engelleri ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan kurumlardır (5275 m.14/1). Denetimli serbestliğe geçişin ön koşulu açık kurumda bulunmak olduğu için, açık kuruma ayrılma tarihi infaz planlamasının merkezindedir.
Kanunda sayılan hâllerde cezalar doğrudan açık ceza infaz kurumunda yerine getirilir. Ancak terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanlar, ikinci defa mükerrir olanlar ve koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler bu kapsamın dışındadır (m.14/2). Maltepe’deki kurumlarda ziyaret, emanet ve kıyafet teslimi kuralları için Maltepe Cezaevi rehberimize ve eşya ve kıyafet teslim kuralları yazımıza bakabilirsiniz.
Denetimli Serbestlikle İnfaz ve 2025 Değişikliği
Kısa cevap: Hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak ve aileleriyle bağlarını sürdürmelerini temin etmek amacıyla; açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına karar verilebilir (5275 m.105/A).
Kararı, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi verir. Yani karar mercii mahkeme değil, infaz hâkimliğidir.
2025’te bu kuruma önemli bir sınır getirildi: 4 Haziran 2025 tarihli 7550 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle eklenen cümleye göre, hükümlünün bu infaz usulünden yararlanabilmesi için beş günden az olmamak üzere, koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir. Bu değişiklikten sonra, açık kuruma ayrılır ayrılmaz denetimli serbestliğe geçmek mümkün değildir.
Denetimli serbestlik döneminde yükümlülüklere uyulması, hem bu tedbirin sürdürülmesi hem de koşullu salıverilme bakımından belirleyicidir. Adres değişikliği gibi görünüşte küçük yükümlülüklerin ihlali dahi sonuç doğurur; ayrıntılar için denetimli serbestlikte adres değişikliği yazımıza bakabilirsiniz.
İnfazın Ertelenmesi
Kesinleşmiş her ceza hemen infaz edilmez. Kanun iki ayrı erteleme yolu tanır. Birincisi istem üzerine ertelemedir: kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemi üzerine Cumhuriyet Başsavcılığınca ertelenebilir (5275 m.17). Erteleme her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilir.
İkincisi sağlık nedeniyle geri bırakmadır: akıl hastalığına tutulan hükümlünün cezasının infazı geriye bırakılır ve sağlık kurumunda geçen süreler cezaevinde geçmiş sayılır. Diğer hastalıklarda infaza sağlık kuruluşlarının mahkûmlara ayrılan bölümlerinde devam olunur; ancak infaz hayat için kesin bir tehlike teşkil ediyorsa iyileşinceye kadar geri bırakılır (5275 m.16). Karar, Adlî Tıp Kurumunca düzenlenen ya da onaylanan rapor üzerine verilir.
İnfaz Hâkimliğine Başvuru
İnfaz hesabında hata, uygulanması gereken bir indirimin gözden kaçması ya da mahsup edilmesi gereken gözaltı ve tutukluluk sürelerinin eksik hesaplanması sık karşılaşılan durumlardır. Kanun burada iki ayrı mercii gösterir: çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa ya da cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği ileri sürülürse infaz hâkimliğinden; mahkûmiyet hükmünün yorumunda duraksama olursa veya sonradan yürürlüğe giren kanun hükmünün lehe olup olmadığı değerlendirilecekse hükmü veren mahkemeden karar istenir (5275 m.98).
Bu başvuru uygulamada en çok gözden kaçan araçlardan biridir ve sonucu günlerle değil aylarla ölçülebilir. Tutukluluk aşamasındaki itiraz yolları için tutuklamaya itiraz ve adli kontrole itiraz sayfalarımıza, tahliye sürecinin işleyişi için tutuklanan kişi ne zaman serbest kalabilir yazımıza bakabilirsiniz.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk bakılan şey hangi orana tabi olunduğudur: suç, 5275 m.107/2’deki istisna listesinde mi, yoksa genel yarı oranı mı uygulanacak. İkincisi mahsup kalemleridir — gözaltı ve tutuklulukta geçen süreler eksiksiz düşülmüş mü. Üçüncüsü açık kuruma ayrılma engeli bulunup bulunmadığıdır; mükerrirlik ve suç türü burada belirleyicidir.
Dördüncüsü takvimdir: çağrı kâğıdı geldiyse erteleme talebi için süre işlemektedir; açık kuruma ayrıldıysa denetimli serbestlik başvurusu için onda birlik süre şartı gözetilmelidir. Uyuşturucu ve cinsel suç dosyalarında infaz rejiminin kendine özgü kuralları için Maltepe uyuşturucu avukatı ve Maltepe cinsel suç avukatı sayfalarımıza, yargılama aşamasının işleyişi için İstanbul Anadolu Adliyesi rehberimize bakabilirsiniz.
Mahsup edilmeyen tutukluluk süreleri ve yanlış uygulanan oranlar infaz hâkimliğine başvuruyla düzeltilebilir. Dosyanızın infaz hesabını değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Cezanın ne kadarı yattıktan sonra tahliye olunur?
Kural olarak yarısı. Süreli hapis cezalarına mahkûm olanlar cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilirler (5275 m.107/2). Bu oran 14 Nisan 2020 tarihli 7242 sayılı Kanun’la üçte ikiden yarıya indirilmiştir. Ağırlaştırılmış müebbet hapiste süre 30 yıl, müebbet hapiste 24 yıldır.
Hangi suçlarda oran daha yüksek?
Kanun bir istisna listesi sayar ve bu suçlarda oran üçte ikiye çıkar: kasten öldürme (TCK m.81, 82, 83), neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (m.87/2-d), işkence (m.94, 95) ve eziyet (m.96), cinsel saldırı (m.102/2 hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (m.104/2-3 hariç), cinsel taciz (m.105), özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (m.132-138) ile Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk (m.326-339). Ayrıca cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan ve uyuşturucu ticaretinden mahkûm olan çocuklar bakımından da bu oran uygulanır.
İyi hâl neye göre belirleniyor?
Hükümlüler, ceza infaz kurumlarında bulundukları tüm aşamalarda idare ve gözlem kurulu tarafından en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulur (5275 m.89). Değerlendirmede kurumun düzen ve güvenlik kurallarına uyum, hakların iyi niyetle kullanılması, yükümlülüklerin yerine getirilmesi, iyileştirme programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olunup olunmadığı ve tekrar suç işleme riski birlikte ele alınır. Kanun ayrıca katılınan eğitim programlarını, sertifikaları, spor ve sanat faaliyetlerini ve kitap okuma alışkanlığını somut ölçütler arasında sayar.
Denetimli serbestliğe ne zaman geçilir?
Açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, kalan sürenin denetimli serbestlik tedbiriyle infazına karar verilebilir. Kararı, kurum idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak infaz hâkimi verir (5275 m.105/A).
Denetimli serbestlikte 2025’te ne değişti?
4 Haziran 2025 tarihli 7550 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle yeni bir şart eklendi: hükümlünün bu infaz usulünden yararlanabilmesi için, beş günden az olmamak üzere, koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir. Yani doğrudan açık kuruma ayrılıp hemen denetimli serbestliğe geçmek artık mümkün değildir.
Cezam kısa, hiç girmeden erteletebilir miyim?
Mümkün olabilir. Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemi üzerine Cumhuriyet Başsavcılığınca ertelenebilir (5275 m.17). Erteleme her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilir. Erteleme süresi içinde kasten işlenen bir suçtan kamu davası açılırsa erteleme kaldırılır ve ceza derhal infaz olunur.
Hastalık nedeniyle infaz ertelenir mi?
Akıl hastalığına tutulan hükümlünün cezasının infazı geriye bırakılır ve hükümlü iyileşinceye kadar koruma ve tedavi altına alınır; sağlık kurumunda geçen süreler cezaevinde geçmiş sayılır (5275 m.16). Diğer hastalıklarda infaza resmî sağlık kuruluşlarının mahkûmlara ayrılan bölümlerinde devam olunur; ancak infaz hükümlünün hayatı için kesin bir tehlike teşkil ediyorsa iyileşinceye kadar geri bırakılır. Karar, Adlî Tıp Kurumunca düzenlenen ya da onaylanan rapor üzerine verilir.
Doğrudan açık cezaevine gitmek mümkün mü?
Kanunda sayılan hâllerde hükümlüler hakkında verilen cezalar doğrudan açık ceza infaz kurumlarında yerine getirilir (5275 m.14/2). Ancak terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanlar, ikinci defa mükerrir olanlar ve koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler bu kapsamın dışındadır.
Açık kurum ile kapalı kurum arasındaki fark nedir?
Açık ceza infaz kurumları; hükümlülerin iyileştirilmesinde, çalıştırılmaları ve meslek edindirilmelerine öncelik verilen, firara karşı engelleri ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, güvenlik bakımından kurum görevlilerinin gözetim ve denetimiyle yetinilen kurumlardır (5275 m.14/1). İhtiyaca göre kadın açık ceza infaz kurumu ve gençlik açık ceza infaz kurumu şeklinde de kurulabilir.
Cezanın hesabında hata olduğunu düşünüyorum, nereye başvururum?
Çektirilecek cezanın hesabında duraksama olursa ya da cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceği ileri sürülürse, infaz hâkimliğinden duraksamanın giderilmesi veya yerine getirilecek cezanın belirlenmesi için karar istenir. Mahkûmiyet hükmünün yorumunda duraksama olursa ya da sonradan yürürlüğe giren kanun hükmünün lehe olup olmadığı değerlendirilecekse, bu kez hükmü veren mahkemeye başvurulur (5275 m.98).
Koşullu salıverilme cezanın bittiği anlamına gelir mi?
Hayır. Koşullu salıverilme, cezanın kalan kısmının denetim altında çekilmesidir. Denetim süresi içinde kanunda öngörülen yükümlülüklerin ihlali veya yeniden suç işlenmesi hâlinde karar geri alınabilir ve ceza aynen infaz edilir. Kararın geri alınması ayrıca açık kuruma ayrılma bakımından da sonuç doğurur.
Maltepe’deki hükümlü ve tutuklular için işlemler nerede yapılır?
Maltepe’de ceza infaz kurumları bulunmaktadır; ziyaret, emanet ve yazışma işlemleri ilgili kurumun kendi kurallarına tabidir. Yargısal işlemler ise Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde yürütülür; infazla ilgili kararlar için infaz hâkimliği görevlidir.
Tahliye tarihimi kim hesaplıyor?
İnfaz hesabı, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığınca yapılır. Hesaba esas alınan tarihler, mahsup edilecek gözaltı ve tutukluluk süreleri ile uygulanan indirimler hatalıysa infaz hâkimliğine başvurulabilir (5275 m.98). Bu başvuru çoğu zaman gözden kaçar ve günler değil aylar fark ettirebilir.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda ceza ve infaz hukuku dosyalarını takip etmektedir. Maltepe ve çevre ilçelerden gelen dosyalarda; soruşturma ve kovuşturma aşamalarının yanı sıra kesinleşmiş cezalarda infazın ertelenmesi, açık kuruma ayrılma, denetimli serbestlik başvuruları ve infaz hâkimliğine yapılan itirazlar dâhil olmak üzere sürecin bütün aşamalarında müvekkillerini temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun — mevzuat.gov.tr (m.14, 16, 17, 89, 98, 105/A, 107)
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — mevzuat.gov.tr
- Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü — cte.adalet.gov.tr
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
