Kısa cevap: Mal paylaşımı bir bölüşme değil, bir alacak hesabıdır. Boşanmada mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225). Her eşin edinilmiş mallarının toplamından borçları düşülerek artık değer bulunur ve her eş diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibi olur; alacaklar takas edilir (m.231, 236). Kanun ayrıca güçlü bir karine koyar: bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (m.222).
Bu sayfa boşanma dosyalarının en çok merak edilen ama en teknik tarafına odaklanıyor: mal rejiminin tasfiyesi. Boşanma sebepleri, velayet ve çocukla kişisel ilişki, nafaka türleri ve koruma tedbirleri diğer sayfalarımızda ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
Sancaktepe’den gelen dosyalar için alanın tamamını ele alıyoruz: boşanma avukatı hangi uyuşmazlıklara bakar, hangi mal edinilmiş hangi mal kişisel sayılır, katkı ve borç ilişkileri hesaba nasıl girer, mal kaçırma iddiası nasıl karşılanır ve katılma alacağı nasıl ödenir.
Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178). Tasfiye talepleriniz için iletişime geçebilirsiniz.
Boşanma Avukatı Hangi Uyuşmazlıklara Bakar?
Kısa cevap: Çalışma üç eksende yürür — boşanmanın kendisi (sebep, usul, deliller), çocuğa ve eşe ilişkin talepler (velayet, kişisel ilişki, nafaka, tazminat) ve malvarlığı (mal rejiminin tasfiyesi, aile konutu, alacakların tahsili).
Nafaka talepleri için Sancaktepe nafaka avukatı, velayet ve çocukla kişisel ilişki için velayet davası ve çocukla kişisel ilişki sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Hangi Mal Paylaşıma Girer?
Kısa cevap: Edinilmiş mallar tasfiyeye girer, kişisel mallar girmez. Miras ve bağış yoluyla gelen değerler kişisel maldır; ancak kişisel malların gelirleri edinilmiş mal sayılır. İspat edilemeyen mallar paylı mülkiyette, ispat edilemeyen nitelik ise edinilmiş mal kabul edilir.
Uygulamadaki en belirleyici hüküm son satırdadır: bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir. Yani “bu mal bana miras kaldı” ya da “evlenmeden önce aldım” diyen tarafın bunu belgeyle göstermesi gerekir. Tapu kaydındaki edinme tarihi, veraset ilamı, banka dekontu ve kredi ödeme kayıtları bu nedenle dosyanın ilk toplanan belgeleridir.
Tasfiye Hesabı Nasıl Yapılır?
Kısa cevap: Sırayla: malların geri alınması → değer artış payı → eklenecek değerler → denkleştirme → artık değer → katılma alacağı. Her eş diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibidir ve alacaklar takas edilir.
Hesapta en çok atlanan iki kalem değer artış payı ile denkleştirmedir. Birincisi, diğer eşin malına yapılan katkının karşılığıdır ve malın tasfiye sırasındaki değerine göre hesaplandığı için enflasyonlu dönemlerde tutarı ciddi biçimde değişir. İkincisi, bir kesimin borcunun diğer kesimden ödenmiş olmasının düzeltilmesidir; konut kredisi ödemelerinin hangi kaynaktan yapıldığı bu başlıkta incelenir.
Mal rejimi tasfiyesinde izlenen yol
Değerleme, Ödeme ve Üçüncü Kişiler
Kısa cevap: Değerlemede sürüm değeri ve kural olarak tasfiye anı esastır; eklenecek değerlerde ise devir tarihi. Alacak ayın veya para olarak ödenebilir, ertelenebilir, ancak tasfiyenin sona ermesinden itibaren faiz işler.
Mal kaçırma iddiasının bulunduğu dosyalarda iki hüküm birlikte kullanılır. m.229 kazandırma ve devirleri hesaba değer olarak ekler; m.241 ise borçlu eşin malvarlığı yetmediğinde doğrudan üçüncü kişiye başvurma imkânı verir. Her ikisinde de davanın üçüncü kişiye ihbarı ve sürelerin takibi belirleyicidir. Tapu kaydına ilişkin talepler için tapu iptali ve tescil, alacağın tahsili için Sancaktepe icra avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Görevli Mahkeme
Boşanma ve mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalar aile mahkemesinde görülür. Sancaktepe’nin ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk başlık tarihlerdir: evlilik tarihi, mal rejiminin başlangıcı ve boşanma dava tarihi. Hangi malın hesaba gireceğini bu üç tarih belirler.
İkincisi edinme belgeleridir — tapu, araç, banka ve kredi kayıtları; malın ne zaman ve hangi kaynakla edinildiği. Kişisel mal iddiası varsa bunu destekleyen veraset ilamı veya bağış belgesi.
Üçüncüsü katkı ve borç kayıtlarıdır: diğer eşin malına yapılan ödemeler, kredi taksitlerinin hangi hesaptan çıktığı. Dördüncüsü devir kayıtlarıdır; rejimin sona ermesinden önceki bir yıl içindeki karşılıksız kazandırmalar ve alacağı azaltma kastı taşıyan devirler. Beşincisi süreler; boşanma hükmünün kesinleşme tarihi ile üçüncü kişilere karşı dava süreleri.
Kanun açıktır: bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (TMK m.222). Belgelerinizi değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanma avukatı hangi uyuşmazlıklara bakar?
Dosyalar beş başlıkta toplanır: boşanma davasının kendisi (anlaşmalı veya çekişmeli), nafaka (tedbir, yoksulluk, iştirak ve sonradan değişiklik talepleri), velayet ve çocukla kişisel ilişki, maddi ve manevi tazminat ve mal rejiminin tasfiyesi. Bunlara aile konutu, 6284 kapsamındaki koruma tedbirleri ve alacakların icra yoluyla tahsili eklenir.
Mal rejimi ne zaman sona erer?
Boşanmada geriye etkili bir tarih esas alınır: mahkemece evliliğin iptal veya boşanma sebebiyle sona erdirilmesine veya mal ayrılığına geçilmesine karar verilmesi hâllerinde, mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225/2). Bu nedenle dava tarihinden sonra edinilen değerler kural olarak tasfiyeye girmez.
Edinilmiş mal nedir?
Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir (TMK m.219). Kanun özellikle şunları sayar: çalışmasının karşılığı olan edinimler, sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumlarının yaptığı ödemeler, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler.
Miras kalan mal paylaşıma girer mi?
Kural olarak girmez. Kanun, mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerlerini kişisel mal sayar (TMK m.220/2). Ancak kişisel malların gelirleri edinilmiş mal sayılır (m.219/4); bu ayrım uygulamada sıkça karıştırılır.
Manevi tazminat alacağı paylaşıma girer mi?
Girmez. Manevî tazminat alacakları kanun gereğince kişisel mal sayılmıştır (TMK m.220/3). Buna karşılık çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar edinilmiş mal kesimindedir (m.219/3).
Malın kime ait olduğunu kim ispat eder?
Kanun hem bir kural hem iki karine koyar: belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse, iddiasını ispat etmekle yükümlüdür; eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır; ve bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (TMK m.222). Son karine, kişisel mal iddiasında bulunanın belge sunmasını zorunlu kılar.
Eşimin evine katkıda bulundum, ne isteyebilirim?
Değer artış payı isteyebilirsiniz: eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur ve bu alacak o malın tasfiye sırasındaki değerine göre hesaplanır (TMK m.227).
Mal daha önce satılmışsa katkı payı ne olur?
Kanun hâkime takdir yetkisi tanır: böyle bir malın daha önce elden çıkarılmış olması hâlinde hâkim, diğer eşe ödenecek alacağı hakkaniyete uygun olarak belirler (TMK m.227/2). Ayrıca bir değer kaybı söz konusuysa katkının başlangıçtaki değeri esas alınır.
Denkleştirme ne demek?
Bir kesimin borcunun diğer kesimden ödenmesi hâlinde yapılan düzeltmedir: bir eşin kişisel mallara ilişkin borçları edinilmiş mallardan veya edinilmiş mallara ilişkin borçları kişisel mallarından ödenmiş ise, tasfiye sırasında denkleştirme istenebilir (TMK m.230). Kanun ayrıca hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borcun edinilmiş mallara ilişkin sayılacağını söyler.
Eşim boşanmadan önce mal kaçırdıysa ne olur?
Kanun iki hâli edinilmiş mallara değer olarak ekler: mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan, olağan hediyeler dışında yapılan karşılıksız kazandırmalar ve mal rejiminin devamı süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler (TMK m.229). İkinci hâlde bir yıllık sınır yoktur.
Malı devralan üçüncü kişiye karşı da hak ileri sürülebilir mi?
İki ayrı imkân vardır. Birincisi, kazandırma veya devirlere ilişkin uyuşmazlıklarda mahkeme kararı, davanın kendisine ihbar edilmiş olması koşuluyla, yararlanan üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir (TMK m.229). İkincisi, borçlu eşin malvarlığı alacağı karşılamazsa karşılıksız kazandırmalar, yararlanan üçüncü kişilerden eksik kalan miktarla sınırlı olarak istenebilir (m.241).
Üçüncü kişiye karşı dava süresi nedir?
Kanun iki süre öngörür: dava hakkı, alacaklı eş veya mirasçılarının haklarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde mal rejiminin sona ermesinin üzerinden beş yıl geçmekle düşer (TMK m.241/2).
Artık değer nasıl hesaplanır?
Artık değer, eklenmeden ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dahil olmak üzere her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır ve değer eksilmesi göz önüne alınmaz (TMK m.231). Yani borçlar toplamı edinilmiş malları aşsa bile eksi bir değer hesaba katılmaz.
Katılma alacağı ne kadardır?
Kural yarıdır: her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olurlar ve alacaklar takas edilir (TMK m.236/1). Takas nedeniyle uygulamada ödeme, iki artık değer arasındaki farkın yarısı üzerinden gerçekleşir.
Kusurlu eş de yarısını alır mı?
Kanun sınırlı bir istisna tanır: zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir (TMK m.236/2). Bu iki sebep dışındaki kusur hâlleri katılma alacağının oranını değiştirmez.
Malların değeri hangi tarihe göre belirlenir?
İki ayrı kural birlikte uygulanır: mal rejiminin tasfiyesinde malların sürüm değerleri esas alınır (TMK m.232) ve mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar, tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılırlar; buna karşılık edinilmiş mallara hesapta eklenecek olanların değeri, malın devredildiği tarih esas alınarak hesaplanır (m.235).
Alacak nasıl ödenir, taksit mümkün mü?
Katılma alacağı ve değer artış payı ayın veya para olarak ödenebilir; aynî ödemede sürüm değeri esas alınır. Ayrıca derhâl ödenmesi kendisi için ciddî güçlükler doğuracaksa, borçlu eş ödemelerinin uygun bir süre ertelenmesini isteyebilir (TMK m.239/1-2).
Katılma alacağına faiz işler mi?
İşler: aksine anlaşma yoksa, tasfiyenin sona ermesinden başlayarak katılma alacağına ve değer artış payına faiz yürütülür; durum ve koşullar gerektiriyorsa ayrıca borçludan güvence istenebilir (TMK m.239/3). Faizin başlangıcı bakımından ölçüt tasfiyenin sona ermesidir.
Boşandıktan sonra ne kadar süreyle dava açabilirim?
Kanun genel bir zamanaşımı öngörür: evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178). Bu süre, tasfiyeye ilişkin taleplerin zamanında ileri sürülmesini zorunlu kılar.
Bu davalar nerede görülür?
Boşanma ve mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalar aile mahkemesinde görülür. Sancaktepe’nin ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda aile hukuku dosyalarını takip etmektedir. Sancaktepe ve çevre ilçelerden gelen dosyalarda; anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davalarından nafaka ve velayet taleplerine, mal rejiminin tasfiyesinde katılma alacağı ve değer artış payı hesaplarından mal kaçırma iddialarına kadar müvekkillerini temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.178, 218-241)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — mevzuat.gov.tr
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun — mevzuat.gov.tr
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü — tkgm.gov.tr
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
