Sancaktepe İcra Avukatı | Kambiyo ve Rehin Takibi

Çalışma iki tarafta yürür. Alacaklı tarafında: takip yolunun seçimi (ilamsız, ilamlı, kambiyo, rehnin paraya çevrilmesi), takibin açılması, haciz, kıymet takdiri ve satış. Borçlu tarafında: itiraz ve şikâyet, imza itirazı, haczedilemezlik iddiaları, menfi tespit ve istirdat davaları ve icranın geri bırakılması talepleri.

Kanun üç senedi sayar: alacağı çek, poliçe veya emre muharrer senede müstenit olan alacaklı, alacak rehinle temin edilmiş olsa bile, bu bölümdeki hususi usullere göre haciz yolu ile veya borçlu iflasa tabi şahıslardan ise iflas yolu ile takipte bulunabilir (İİK m.167). Alacaklı ayrıca senedin aslını ve borçlu adedi kadar tasdikli örneğini takip talebine eklemek zorundadır.

On gün: ödeme emrinde borcun ve takip masraflarının on gün içinde ödeme emrinde yazılı olan icra dairesine ait banka hesabına ödenmesi ihtar edilir (İİK m.168/2). İtiraz ve şikâyet süreleri ise daha kısadır — beş gün.

Genel haciz yolundan farklı olarak itiraz icra dairesine değil, icra mahkemesine yapılır. Borçlu; borçlu olmadığı veya borcun itfa edildiği veya mehil verildiği veya alacağın zamanaşımına uğradığı veya yetki itirazını sebepleri ile birlikte beş gün içinde icra mahkemesine bir dilekçe ile bildirmelidir (İİK m.168/5).

Durmaz. Kanun açıktır: bu itiraz satıştan başka icra takip muamelelerini durdurmaz (İİK m.169 ve m.170). Yani haciz işlemleri devam edebilir; yalnızca satış yapılamaz. Bu nedenle itirazla birlikte ayrıca takibin durdurulması talep edilmelidir.

Mümkündür: icra mahkemesi hâkimi, borçlunun itiraz dilekçesine ekli olarak ibraz ettiği belgelerden borcun itfa veya imhal edildiği veya senedin metninden zamanaşımına uğradığı veya borçlunun borçlu olmadığı yahut icra dairesinin yetkili olmadığı kanaatine varırsa, daha evvel itirazın esası hakkındaki kararına kadar icra takibinin muvakkaten durdurulmasına karar verebilir (İİK m.169/a).

İspat ölçütü ağırdır: hâkim, duruşma sonucunda borcun olmadığının veya itfa veya imhal edildiğinin resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispatı hâlinde itirazı kabul eder (İİK m.169/a). Bu nedenle itirazın dayandığı belgelerin dilekçeye ekli olarak sunulması belirleyicidir.

İcra mahkemesi hâkimi, itiraz sebeplerinin tahkiki için iki tarafı en geç otuz gün içinde duruşmaya çağırır (İİK m.169/a). Yetki itirazının incelenmesinde ise taraflar gelmese de hâkim gereken kararı verir.

Süre çok kısadır: imza kendisine ait olmadığı iddiasındaki borçlu bunu beş gün içinde açıkça bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirmelidir; aksi takdirde kambiyo senedindeki imza bu fasıl gereğince yapılacak icra takibinde kendisinden sadır sayılır (İİK m.168/4).

Kural olarak durmaz, ancak mahkeme evrak üzerinde karar verebilir: icra mahkemesi duruşmadan önce yapacağı incelemede, borçlunun itiraz dilekçesi kapsamından veya eklediği belgelerden edindiği kanaate göre itirazı ciddi görmesi hâlinde alacaklıya tebliğe gerek görmeden itirazla ilgili kararına kadar icra takibinin geçici olarak durdurulmasına evrak üzerinde karar verebilir (İİK m.170/2).

Ciddi bir malî sonuç doğar: inkâr edilen imzanın borçluya ait olduğu anlaşılır ve takip geçici olarak durdurulmuşsa borçlu, alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere inkâr tazminatına ve takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir ve itiraz reddedilir (İİK m.170/3).

İtirazın kabulü kararı ile takip durur ve alacaklının genel hükümlere göre dava açma hakkı saklıdır (İİK m.170/3). Ayrıca borçlunun sunduğu belgedeki imza alacaklı tarafından inkâr edilir ve imzanın alacaklıya ait olduğu anlaşılırsa, bu kez alacaklı, belgenin ilgili olduğu değer veya miktarın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir.

Dava açarsanız tahsil ertelenir: borçlu menfi tespit veya istirdat davası açarsa, hükmolunan tazminatın ve para cezasının tahsili dava sonuna kadar tehir olunur ve davanın borçlu lehine sonuçlanması hâlinde daha önce hükmedilmiş olan tazminat ve para cezası kalkar (İİK m.170).

Kural olarak hayır, önce rehne başvurulur: rehinle temin edilmiş bir alacağın borçlusu iflasa tabi şahıslardan olsa bile alacaklı yalnız rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilir. Ancak rehnin tutarı borcu ödemeye yetmezse alacaklı kalan alacağını iflas veya haciz yoluyla takip edebilir (İİK m.45).

Var: kanun kambiyo senetlerini ayrık tutar — poliçe ve emre muharrer senetlerle çekler hakkındaki 167 nci madde hükmü mahfuzdur (İİK m.45/3). Ayrıca ipotekle temin edilmiş faiz ve senelik taksit alacaklarında, alacaklının intihabına ve borçlunun sıfatına göre rehnin paraya çevrilmesi, haciz veya iflas yollarına başvurulabilir.

Otuz gün: icra emrinde borcun otuz gün içinde ödenmesi ve bu müddet içinde borç ödenmez ve icra mahkemesinden icranın geri bırakılmasına dair bir karar getirilmezse, alacaklının taşınmazın satışını isteyebileceği bildirilir (İİK m.149). İcra emri gönderilebilmesi için akit tablosunun kayıtsız şartsız bir para borcu ikrarını içermesi ve alacağın muaccel olması gerekir.

Yedi gün: borçlu veya üçüncü şahıs ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itirazda bulunabilirler. Ancak, rehin hakkı itiraz konusu yapılamaz (İİK m.150). İpoteğin iptali hakkında dava açılması hâlinde ise m.72 hükümleri kıyasen uygulanır.

Teminat yatırılmazsa durmaz: icra mahkemesinin geri bırakılma isteminin reddine ilişkin kararına karşı istinaf yoluna başvuran borçlu veya üçüncü şahıs, takip konusu alacağın yüzde onbeşi nispetinde teminat yatırmadığı takdirde satış durmaz. Talebin reddi hâlinde bu teminat ayrıca hükme hacet kalmaksızın alacaklıya tazminat olarak ödenir (İİK m.149/a).

İcra dairesine ödenir: rehin, kiraya verilmiş bir taşınmaz ise icra memuru, alacaklının talebi üzerine takibin kesinleşmesini beklemeden kiracıları da takipten haberdar eder ve işleyecek kiraların icra dairesine ödenmesini emreder (İİK m.150/b). Bu, takip kesinleşmeden önce dahi uygulanabilen bir tedbirdir.

Takipler icra dairelerinde yürütülür; itiraz, şikâyet ve icranın geri bırakılması talepleri icra mahkemesinde incelenir. Sancaktepe’nin ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür.