Kısa cevap: Elinize ulaşan belgenin ödeme emri mi icra emri mi olduğu her şeyi değiştirir. İlamlı icrada borca itiraz yoktur; borçlu yedi gün içinde yalnızca zamanaşımı, imhal veya itfa sebebiyle icranın geri bırakılmasını isteyebilir ve bu iddiaları belgeyle ispatlamak zorundadır (İİK m.33). Haczedilen mal üçüncü kişiye aitse istihkak iddiası yedi günlük hak düşürücü süreye tâbidir (m.96).
Bu sayfa, icra hukukunun daha az anlatılan ama en çok hak kaybı doğuran tarafına odaklanıyor: ilamlı icra, icranın geri bırakılması, istihkak ve taahhüt. Ödeme emrine itiraz ve haciz sınırları gibi konular ayrı başlıklardır.
Sultanbeyli’den gelen dosyalar için alanın tamamını ele alıyoruz: icra avukatı ne yapar, ilamlı icrada hangi itirazlar mümkündür, istinafa başvurmak icrayı durdurur mu, üçüncü kişinin malı haczedilirse ne yapılır ve taahhüt vermenin sonuçları nelerdir.
Zamanaşımı, imhal veya itfa dışındaki itirazlar dinlenmez; itfa ve imhal ise ancak tasdikli ya da ikrar edilmiş senetle ispatlanabilir (İİK m.33). Elinizdeki emri değerlendirmek için iletişime geçebilirsiniz.
İcra Avukatı Hangi İşleri Yapar?
Kısa cevap: İcra dosyalarında üç ayrı taraf bulunabilir — alacaklı, borçlu ve malı haczedilen üçüncü kişi. Avukatın işlevi her birinde farklıdır ve üçüncü kişinin konumu çoğu zaman gözden kaçar.
Ödeme emrine itiraz, haciz sınırları ve satış takvimi gibi konular için icra takibine nasıl itiraz edilir, hangi eşyalar haczedilemez ve maaş haczi ne kadar kesilir yazılarımıza bakabilirsiniz. İşçilik alacaklarının doğumu ve hesaplanması için Sultanbeyli iş avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
İlamlı İcra ve İcranın Geri Bırakılması
Kısa cevap: İlamlı icrada borçluya icra emri tebliğ edilir ve yedi gün süre verilir. Borca itiraz edilemez; yalnızca zamanaşımı, imhal veya itfa sebebiyle icra mahkemesinden icranın geri bırakılması istenebilir.
Bu maddedeki ispat şartı, uygulamada en çok hak kaybı doğuran kuraldır. Elden yapılmış bir ödeme ya da mesajla verilmiş bir süre sözü, tasdikli veya ikrar edilmiş senet niteliğinde olmadığı için itirazı kurtarmaz. İcra emrinin tebliğinden sonraki döneme ilişkin iddialarda şart daha da sıkıdır: noterlikçe resen yapılmış veya tasdik olunmuş belge ya da icra zaptı aranır.
İcra emri geldiğinde izlenecek yol
İstinaf ve Temyizde İcra Durur mu?
Kanun yoluna başvurmak icrayı kendiliğinden durdurmaz. Durdurma, teminat veya depo şartına bağlıdır.
En çok atlanan ayrıntı muafiyettir: borçlu Devlet veya adlî yardımdan yararlanan bir kimse ise teminat gösterme zorunluluğu yoktur. Ödeme gücü bulunmayan borçlular bakımından adlî yardım talebi, icranın geri bırakılmasının önünü açan tek pratik yol olabilir.
İstihkak: Haczedilen Mal Üçüncü Kişiye Aitse
Kısa cevap: Malın haczini öğrenen üçüncü kişi yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmalıdır; aksi hâlde aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybeder. İcra dairesi, itirazları bildirmeleri için alacaklı ve borçluya üç günlük mühlet verir ve susmaları hâlinde iddiayı kabul etmiş sayılırlar.
Kanunun getirdiği ıttıla karinesi özellikle dikkat gerektirir: iddia sahibiyle birlikte oturan kimseler ile bunların iş ortakları, haczi o tarihte öğrenmiş sayılır. Aynı evde yaşayan aile bireyleri bakımından yedi günlük süre, haber verilmese dahi işlemeye başlar.
Mal Beyanı ve Ödeme Taahhüdü
Takip kesinleştikten sonra borçlunun iki yükümlülüğü gündeme gelir: mal beyanında bulunmak ve varsa ödeme taahhüdüne uymak. İkincisinin yaptırımı ağırdır.
Taahhüt verilirken en sık yapılan hata, ödenebilir olmayan bir takvim kabul etmektir. Makbul bir sebep olmaksızın ihlal, üç aya kadar tazyik hapsi doğurur; buna karşılık ödeme yapıldığında borçlu tahliye edilir ve bir borçtan dolayı toplam süre üç ayı geçemez.
Kira Alacağı ve Tahliye
Kira alacakları için açılan takipler ayrı bir usule tâbidir ve tahliye talebiyle birlikte yürütülebilir. Borçlunun itirazında kira sözleşmesini ve imzasını açık ve kesin olarak reddetmemesi, akdi kabul ettiği sonucunu doğurur. Ayrıntılar için Sultanbeyli kira avukatı ve kiracı tahliye sayfalarımıza bakabilirsiniz. Terekeye ilişkin borçlarda mirasçıların sorumluluğu için Sultanbeyli miras avukatı sayfamız yol gösterir.
Görevli Merci
Takip işlemleri icra dairelerinde yürütülür. İcra mahkemesi: icranın geri bırakılması, şikâyet, itirazın kaldırılması, istihkakta takibin devamı veya taliki, ihalenin feshi ve tazyik hapsi talepleri. Genel mahkemeler: itirazın iptali, menfi tespit, istirdat ve istihkak davası. Sultanbeyli’nin ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür.
Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?
İlk başlık belgenin türüdür: ödeme emri mi icra emri mi, dayanağı ilam mı senet mi, tebliğ tarihi ne. Bu tespit yapılacak ilk işi ve süreyi belirler.
İkincisi elde belge olup olmadığıdır — itfa veya imhal iddiası varsa bunu karşılayacak tasdikli ya da ikrar edilmiş bir senet bulunuyor mu. Üçüncüsü teminat imkânıdır: kanun yoluna başvurulacaksa depo, rehin veya banka kefaleti sağlanabilir mi, adlî yardım şartları oluşmuş mu.
Dördüncüsü üçüncü kişilerin durumudur: hacizde başkasına ait mal var mı, yedi günlük istihkak süresi işlemiş mi, birlikte oturma karinesi devrede mi. Beşincisi ise taahhüt kaydıdır; verilmiş bir ödeme taahhüdü var mı ve takvimi gerçekçi mi.
Birlikte oturanlar ve iş ortakları haczi öğrenmiş sayılır; yedi gün içinde iddia ileri sürülmezse aynı takipte bu hak kaybedilir (İİK m.96). Haciz tutanağınızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İcra avukatı hangi işleri yapar?
Üç tarafta da çalışır. Alacaklı tarafında takip başlatmak, haciz ve satış işlemlerini yürütmek, itirazın iptali veya kaldırılması davalarını açmak. Borçlu tarafında ödeme emrine itiraz, icranın geri bırakılması, menfi tespit, haczedilmezlik şikâyeti ve ihalenin feshi. Üçüncü kişi tarafında ise istihkak iddiası, haciz ihbarnamesine itiraz ve sıra cetveline itiraz.
Ödeme emri ile icra emri arasındaki fark nedir?
Ödeme emri ilamsız takipte gönderilir ve borçlu yedi gün içinde borca itiraz ederek takibi durdurabilir. İcra emri ise bir mahkeme ilamına (veya ilam niteliğindeki belgeye) dayanır; burada borca itiraz yoktur. Borçlu yalnızca sınırlı sebeplerle icranın geri bırakılmasını isteyebilir. Bu ayrım, yapılacak ilk işi tümüyle değiştirir.
İlamlı icrada süre ne kadar?
Para borcuna veya teminat verilmesine dair ilam icra dairesine verilince, icra memuru borçluya icra emri tebliğ eder ve bu emirde hükmolunanın nihayet yedi gün içinde ödenmesi ihtar edilir. Bu süre içinde icranın geri bırakılmasına dair bir karar getirilmedikçe cebrî icra yapılır (İİK m.32).
İlamlı icrada hangi itirazlar ileri sürülebilir?
Üç sebep vardır ve sayılıdır: borcun zamanaşımına uğraması, imhal (alacaklının süre vermesi) ve itfa (borcun ödenmiş olması). Borçlu, icra emrinin tebliği üzerine yedi gün içinde dilekçe ile icra mahkemesine başvurarak bu itirazlarda bulunabilir (İİK m.33). “Borcum yok” veya “miktar yanlış” gibi esasa ilişkin itirazlar bu aşamada dinlenmez.
İtfa veya imhal iddiasını nasıl ispatlarım?
Kanun ispat aracını sınırlamıştır: iddia, yetkili mercilerce resen yapılmış veya usulüne göre tasdik edilmiş yahut icra dairesinde veya icra mahkemesinde veya mahkeme önünde ikrar olunmuş senetle tevsik edilirse icra geri bırakılır (İİK m.33). Yani elden yapılan ödeme, tanık veya adi yazılı belge kural olarak yeterli değildir. İcra emrinin tebliğinden sonraki döneme ilişkin itfa ve imhal iddiaları ise mutlaka noterlikçe resen yapılmış veya tasdik olunmuş belgelere ya da icra zaptına dayandırılmalıdır.
Geri bırakma talebim reddedilirse ne olur?
İcra mahkemesi talebi reddederse borçlu, ancak istinaf veya temyiz yoluna başvuru süresi içinde, alacağı karşılayacak nakit veya icra mahkemesince kabul edilecek taşınır rehni, esham, tahvilat, taşınmaz rehni yahut muteber bir banka kefaleti göstermek şartıyla kanun yoluna başvurabilir (İİK m.33).
İstinafa başvurdum, icra duracak mı?
Kendiliğinden durmaz. İlâma karşı istinaf veya temyiz yoluna başvuran borçlu; hükmolunan para veya eşyanın resmî bir mercie depo edildiğini ispat eder yahut hükmolunanın kıymetinde taşınır rehni, esham, tahvilât, taşınmaz rehni veya muteber banka kefaleti gösterirse — ya da karşılayacak malı zaten mahcuz ise — icranın geri bırakılması için icra mahkemesinden karar alınmak üzere kendisine uygun bir süre verilir (İİK m.36).
Teminat göstermeden geri bırakma mümkün mü?
İki hâlde mümkündür. Kanun açıkça belirtir: borçlu, Devlet veya adlî yardımdan yararlanan bir kimse ise teminat gösterme zorunluluğu yoktur (İİK m.36). Adlî yardım talebi, ödeme gücü bulunmayan borçlular için bu nedenle ayrıca değerlendirilmelidir.
Haczedilen eşya bana ait değil, ne yapabilirim?
İstihkak iddiasında bulunmanız gerekir. Borçlu elindeki malı başkasının mülkü olarak gösterirse ya da üçüncü kişi o mal üzerinde mülkiyet veya rehin hakkı iddia ederse, icra dairesi bunu haciz ve icra tutanaklarına geçirir ve durumu taraflara bildirir; ayrıca itirazları olup olmadığını bildirmek üzere alacaklı ve borçluya üç günlük mühlet verir. Sükûtları hâlinde istihkak iddiasını kabul etmiş sayılırlar (İİK m.96).
İstihkak iddiası için süre var mı?
Evet ve hak düşürücüdür: malın haczine muttali olan borçlu veya üçüncü şahıs, ıttıla tarihinden itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmadığı takdirde, aynı takipte bu iddiayı ileri sürme hakkını kaybeder (İİK m.96). Ayrıca kanun bir karine getirir: iddia sahibiyle birlikte oturan kimseler veya onların iş ortakları, o tarihte haczi öğrenmiş sayılır — yani süre onlar için de işlemeye başlar.
İstihkak iddiam takibi durdurur mu?
Kendiliğinden durdurmaz. İddiaya itiraz edilirse icra memuru dosyayı hemen icra mahkemesine verir; mahkeme inceleme sonunda takibin devamına veya talikine karar verir. Kanun bir de kötüye kullanma filtresi koyar: istihkak davasının sırf satışı geri bırakmak gayesiyle kötüye kullanıldığını kabul etmek için ciddi sebepler bulunduğu takdirde icra mahkemesi talik talebini reddeder (İİK m.97). Takibin devamına dair karar kesindir.
Takip talik edilirse teminat gerekir mi?
Evet. Takibin talikine karar verilirse, haksız çıktığı takdirde alacaklının muhtemel zararına karşı davacıdan teminat alınır; teminatın cins ve miktarı mevcut delillerin mahiyetine göre takdir olunur (İİK m.97). Yani delil ne kadar güçlüyse teminat yükü o kadar hafifler.
Mal beyanı nedir, vermek zorunda mıyım?
Mal beyanı; borçlunun kendisinde ve üçüncü şahıslar yedinde bulunan mal, alacak ve haklarından borcuna yetecek miktarın nevi ve niteliklerini, her türlü kazanç ve gelirlerini, yaşayış tarzına göre geçim kaynaklarını ve borcunu ne suretle ödeyebileceğini icra dairesine bildirmesidir (İİK m.74). İtirazının iptaline veya kaldırılmasına karar verilen borçlu, kararın tebliğinden itibaren üç gün içinde beyanda bulunmakla yükümlüdür (m.75).
İcra dairesinde taahhüt vermek riskli mi?
Sonuçları ağırdır, bu yüzden dikkatle kurulmalıdır. İİK m.111 uyarınca veya alacaklının muvafakatiyle icra dairesinde kararlaştırılan borcu ödeme şartını, makbul bir sebep olmaksızın ihlal eden borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir (İİK m.340). Buna karşılık hapsin tatbikine başlandıktan sonra borçlu, borcun tamamını veya o tarihe kadar yatırması gereken meblağı öderse tahliye edilir.
Taahhüdü ihlalde hapis süresi ne kadar olabilir?
Borçlu ödemelerini tekrar keserse hakkında yeniden tazyik hapsine karar verilir; ancak kanun bir tavan koyar: bir borçtan dolayı tazyik hapsinin süresi üç ayı geçemez (İİK m.340). Bu, bir ceza değil ödemeye zorlama tedbiridir.
Bu işler nerede görülür?
Takip işlemleri icra dairelerinde yürütülür. İcra mahkemesi: icranın geri bırakılması, şikâyet, itirazın kaldırılması, istihkak uyuşmazlığında takibin devamı veya taliki, ihalenin feshi, tazyik hapsi talepleri. Genel mahkemeler: itirazın iptali, menfi tespit, istirdat ve istihkak davası. Sultanbeyli’nin ayrı adliyesi bulunmadığından dosyalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda icra ve iflas hukuku dosyalarını takip etmektedir. Sultanbeyli ve çevre ilçelerden gelen dosyalarda; ilamlı ve ilamsız takiplerin yürütülmesinden icranın geri bırakılması taleplerine, üçüncü kişilerin istihkak iddialarından ihalenin feshi ve tazyik hapsi süreçlerine kadar alacaklı, borçlu ve üçüncü kişi taraflarında müvekkillerini temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.
Kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.32, 33, 36, 74, 75, 96, 97, 111, 340)
- 7343 sayılı Kanun (24/11/2021) — İİK m.36 bildirim usulü değişikliği
- 5311 sayılı Kanun (2/3/2005) — istinaf yoluna ilişkin değişiklikler
- Adalet Bakanlığı — adalet.gov.tr
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
