Kısa cevap: 24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanun, TCK m. 220/1’deki örgüt kurma ve yönetme cezasını beş yıldan on yıla kadar hapis olarak belirlemiş; m. 220/5’e, örgüt faaliyeti çerçevesinde çocukların suç işlemede araç olarak kullanılması hâlinde yöneticilerin cezasının yarısından bir katına kadar artırılmasını öngören bir cümle eklemiştir.
Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçunun çerçevesi son yıllarda hem kanun değişiklikleriyle hem de Anayasa Mahkemesi kararlarıyla önemli ölçüde değişti. Bu yazıda TCK m. 220’nin güncel hâli, 7571 sayılı Kanun’un getirdiği düzenlemeler ve iptal edilen hüküm ele alınmaktadır.
Değişiklik tarihinden önceki fiiller bakımından hangi metnin uygulanacağı ayrıca incelenir.
7571 Sayılı Kanun Örgüt Kurma Cezasını Nasıl Değiştirdi?
Kısa Cevap: TCK m. 220/1’de öngörülen ceza, 24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle beş yıldan on yıla kadar hapis olarak düzenlenmiştir. Suç işlemek amacıyla örgüt kuran veya yöneten kişi bu ceza ile cezalandırılır.
Maddenin kurucu unsurları korunmuştur: örgütün varlığından söz edilebilmesi için üye sayısının en az üç kişi olması ve örgütün yapısı, sahip bulunduğu üye sayısı ile araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması gerekir. Yani üç kişinin bir araya gelmesi tek başına yetmez; elverişlilik ayrı bir denetim ölçütüdür.
Çocukların Kullanılmasına İlişkin Yeni Hüküm Nedir?
7571 sayılı Kanun’un en dikkat çekici eklemelerinden biri m. 220/5’te yer alır. Buna göre örgüt faaliyeti çerçevesinde çocukların suç işlemede araç olarak kullanılması hâlinde, örgüt yöneticilerine verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır.
Hüküm, sorumluluğu doğrudan örgüt yöneticileri üzerinde yoğunlaştırır. Fıkranın ilk cümlesi zaten örgüt yöneticilerinin, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen bütün suçlardan dolayı ayrıca fail olarak cezalandırılmasını öngörmektedir; eklenen cümle bunun üzerine bir artırım getirmiştir.
İptal Edilen Hüküm Hangisi?
TCK m. 220/6’da yer alan ve “örgüt üyesi olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme” hâlini düzenleyen hüküm, Anayasa Mahkemesi’nin 5/11/2024 tarihli ve E. 2024/81, K. 2024/189 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bu, uygulamada çok sayıda dosyayı etkileyen bir gelişmedir; iptal edilen bir hükme dayanılarak kurulan mahkûmiyetlerin akıbeti ayrı bir değerlendirme konusudur.
Buna karşılık m. 220/7’deki yardım etme hükmü yürürlüktedir: örgüte bilerek ve isteyerek yardım eden kişi, örgüt üyesi olarak cezalandırılır; ancak örgütteki konumu, katılımın niteliği ve ağırlığı gözetilerek ceza üçte birine kadar indirilebilir. Üyelik ile yardım arasındaki ayrım için örgüt üyeliği ile örgüte yardım arasındaki fark başlıklı yazımıza bakabilirsiniz.
Değişiklikler Devam Eden Dosyaları Etkiler mi?
Bu soru TCK m. 7’deki zaman bakımından uygulama kuralıyla cevaplanır: suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur. Cezayı ağırlaştıran değişiklikler geçmiş fiillere uygulanmaz.
Uyuşturucu ticareti dosyalarında örgüt hükümlerinin nasıl uygulandığına ilişkin ayrıntılar için uyuşturucu ticaretinde örgüt üyeliği (TCK 220) yazımızı inceleyebilirsiniz. Kanun metninin güncel hâli Mevzuat Bilgi Sistemi’nde yayımlanmaktadır.
Sonuç ve Değerlendirme
TCK m. 220 bugün 2005’teki hâlinden belirgin biçimde farklıdır. 7571 sayılı Kanun örgüt kurma ve yönetme cezasını beş yıldan on yıla kadar hapis olarak belirlemiş, çocukların araç olarak kullanılması hâline özel bir artırım getirmiştir. Aynı dönemde m. 220/6’daki hüküm Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiştir.
Bu tablo, örgüt iddiası içeren dosyalarda hangi tarihli metnin uygulanacağının başlı başına bir savunma konusu hâline geldiğini gösterir. Her dosyada fiil tarihi, örgütün elverişliliği ve failin örgütteki konumu ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Örgüt kurma cezası ne kadar oldu?
TCK m. 220/1’de öngörülen ceza, 7571 sayılı Kanun’un 12. maddesiyle (24/12/2025) beş yıldan on yıla kadar hapis olarak belirlenmiştir. Suç işlemek amacıyla örgüt kuran veya yöneten kişi bu ceza ile cezalandırılır.
Örgütün varlığı için kaç kişi gerekir?
En az üç kişi gerekir. TCK m. 220/1 bu sayıyı açıkça arar; ayrıca örgütün yapısı, sahip bulunduğu üye sayısı ile araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması şartı da aranır.
Örgüte üye olmanın cezası nedir?
TCK m. 220/2 uyarınca suç işlemek amacıyla kurulmuş olan örgüte üye olanlar iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Örgütün silahlı olması cezayı nasıl etkiler?
TCK m. 220/3 uyarınca örgütün silahlı olması hâlinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarısı oranında artırılır.
Çocukların örgütte kullanılmasına ilişkin yeni bir hüküm var mı?
Evet. TCK m. 220/5’e eklenen cümleye göre, örgüt faaliyeti çerçevesinde çocukların suç işlemede araç olarak kullanılması hâlinde örgüt yöneticilerine verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır.
Örgüt propagandası hükmü hâlâ yürürlükte mi?
TCK m. 220/8’deki propaganda hükmü bakımından uygulamada değişiklikler yaşanmıştır; ayrıca m. 220/6’daki “örgüt üyesi olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme” hükmü Anayasa Mahkemesi’nin 5/11/2024 tarihli ve E. 2024/81, K. 2024/189 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Güncel metin için Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki resmî nüsha esas alınmalıdır.
Bu değişiklikler eski dosyalara uygulanır mı?
Ceza kanunlarının zaman bakımından uygulanmasına ilişkin TCK m. 7 uyarınca, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise failin lehine olan kanun uygulanır. Ceza artırıcı yöndeki değişiklikler geçmişe uygulanmaz; lehe olan hükümler ise uygulanır. Somut dosyada hangi metnin lehe olduğu ayrıca değerlendirilir.
Üye sayısı, elverişlilik ve failin konumu ayrı ayrı incelenmesi gereken başlıklardır.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, ceza hukuku alanında çalışmakta; suç işlemek amacıyla örgüt kurma, yönetme ve örgüte üye olma iddiası içeren dosyalarda savunma yürütmektedir. Örgütün elverişlilik unsurunun tartışılması, üyelik ile yardım ayrımının ortaya konması ve kanun değişiklikleri karşısında lehe hüküm değerlendirmesi bürosunun çalışma konuları arasındadır. İstanbul başta olmak üzere Türkiye genelindeki dosyalarda görev almakta ve İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak çalışmaktadır.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
