📌 Kısa Cevap: Ceza hukukunda “şaka amacı” tek başına bir savunma değildir. TCK 21 uyarınca kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir; güldürme niyeti yalnızca bir saiktir. Yetişkin içerikli bir görselin yetişkinler arasında, kapalı bir ortamda paylaşılması TCK 226’daki fiillerden birine girmez; ancak görsel istemeyen birine gönderilmişse cinsel taciz (TCK 105), bir çocuğa ulaşmışsa 226/1-a veya 226/5, içerikte çocuk varsa 226/3 gündeme gelir. Çocuk içeren görseller platformlar tarafından tespit edilip NCMEC bildirimine dönüşebilir; bu bildirim bir ihbardır ve soruşturmayı başlatır.
Mesajlaşma gruplarında “espri” diye dolaşan görseller, caps’ler ve videolar, hukuk açısından içeriğine ve alıcısına göre çok farklı yerlere düşer. Aynı görsel, yetişkin iki arkadaş arasında suç oluşturmazken, bir sınıf grubuna gönderildiğinde müstehcenlik, istemeyen bir kişiye gönderildiğinde cinsel taciz, içinde çocuk bulunduğunda ise cezası beş yıldan başlayan ağır bir suç hâline gelir. Bu yazıda şaka amacıyla gönderilen mesaj ve fotoğrafların hangi şartlarda TCK 226 müstehcenlik, TCK 105 cinsel taciz ve TCK 123 kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçlarını oluşturduğunu, “şaka” savunmasının kast bakımından ne anlama geldiğini, NCMEC bildiriminin bu tür paylaşımlardan nasıl doğduğunu ve soruşturmanın nasıl ilerlediğini, yürürlükteki kanun metinleri ile tam metni incelenen Yargıtay kararlarıyla açıklıyoruz.
Şaka diye gönderilen bir görsel yüzünden ifadeye çağrıldıysanız veya bir bildirim aldıysanız, ilk ifadeden ve cihaz tesliminden önce dosyanın hangi fıkraya dayandığını birlikte netleştirelim.
“Şaka yaptım” savunması ceza hukukunda neden tek başına yeterli değildir?
Türk Ceza Kanunu’nun 21. maddesine göre suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır ve kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. Bir görseli seçip bir kişiye veya gruba göndermek, bilerek ve isteyerek yapılan bir harekettir. Failin bunu neden yaptığı, yani güldürmek, dikkat çekmek veya tepki almak istemesi, ceza hukukunda saik olarak adlandırılır ve kural olarak kastı ortadan kaldırmaz. Müstehcenlik suçunun hiçbir fıkrası özel bir amaç aramaz; dolayısıyla “şaka olsun diye gönderdim” cümlesi, TCK 226 bakımından gönderme, verme veya çocukların görmesini sağlama fiilinin bilerek yapıldığını inkâr etmez, yalnızca nedenini açıklar.
Şaka savunmasının hukuken anlam kazandığı iki alan vardır. Birincisi, özel kast arayan suçlardır: cinsel taciz “cinsel amaçlı” olarak işlenmelidir (TCK 105/1), kişilerin huzur ve sükûnunu bozma ise “sırf huzur ve sükûnunu bozmak maksadıyla” ve ısrarla işlenmelidir (TCK 123/1). Bu suçlarda failin gerçekten şaka yaptığının somut olgularla ortaya konması, özel kastın bulunmadığı sonucuna götürebilir. Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin aşağıda ayrıntısı verilen 2023 tarihli kararında, cinsel amaç taşıdığı belirlenemeyen mesajların cinsel taciz değil kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçu kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir. İkincisi, maddi unsurda hatadır: TCK 30/1 uyarınca fiilin icrası sırasında suçun kanuni tanımındaki maddi unsurları bilmeyen kişi kasten hareket etmiş olmaz. Alıcının çocuk olduğunu veya görseldeki kişinin on sekiz yaşından küçük olduğunu bilmemek bu kapsamda tartışılır; ancak bu bir “bilmiyordum” beyanı değil, dosyadaki verilerle desteklenmesi gereken bir iddiadır.
Bu ayrım, dosyanın başında hangi suçun tartışıldığını bilmeyi zorunlu kılar. Müstehcenlik iddiasında savunmanın merkezi “neden gönderdim” değil, “içerik ne, alıcı kim, cihazda nasıl bulundu” sorularıdır. Cinsel taciz iddiasında ise mesajın bağlamı, tarafların önceki yazışmaları ve alıcının tepkisi belirleyicidir. Müstehcenlik suçunun genel çerçevesi için müstehcenlik suçu ve cezası yazımıza, cinsel tacizin unsurları için TCK 105 etkileşimli rehberimize bakabilirsiniz.
Hangi içerik, hangi alıcıya gönderildiğinde hangi suçu oluşturur?
TCK 226, “izlemek” veya “sahip olmak” gibi tek bir fiili değil, içerik türüne göre değişen bir dizi seçimlik hareketi cezalandırır. Yetişkin içerikli müstehcen ürünler bakımından suç, bir çocuğa vermek veya göstermek (226/1-a), çocukların görebileceği yerlerde ya da alenen sergilemek (226/1-b) ve basın-yayın yoluyla yayınlamak (226/2) gibi hareketlerle oluşur. Çocukların kullanıldığı ürünlerde ise üretmek (226/3 birinci cümle), bulundurmak, depolamak veya başkalarının kullanımına sunmak (226/3 ikinci cümle) ve bunların içeriğini yayınlamak ya da çocukların görmesini sağlamak (226/5) ayrı ayrı suçtur. Şiddet, hayvan, ölmüş insan bedeni veya “doğal olmayan yoldan” cinsel davranış içeren ürünler 226/4’te düzenlenmiştir. Dolayısıyla aynı “şaka” görselinin hukuki sonucu, görselin içeriğine ve alıcısına göre aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi değişir.
Tablodaki en kritik satırlar, alıcının çocuk olduğu ve görseldeki kişinin çocuk olduğu hâllerdir. İlkinde müstehcen içeriğin niteliği önemsizdir; yetişkinlere yönelik sıradan bir içerik bile bir çocuğa gösterildiğinde 226/1-a kapsamına girer. İkincisinde ise fiilin “şaka” olarak paylaşılan bir caps veya video olması hiçbir şeyi değiştirmez: ürünün üretiminde çocuk kullanılmışsa bunu bulundurmak, göndermek veya yayınlamak TCK 226/3 ve 226/5’teki ağır cezalara tabidir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2026 tarihli bir kararında bir mesajlaşma uygulaması üzerinden tanığa gönderilen çocuk içerikli videoları “başkalarının kullanımına sunma” olarak nitelendirmiş ve altı yıl üç aylık hapis cezasını onamıştır. Çocuğun kendi görüntüsünü paylaşması ve bu görüntüyü alanların sorumluluğu için sexting ve TCK 226 yazımıza bakılabilir.
Şaka paylaşımı NCMEC bildirimine nasıl dönüşür?
NCMEC (National Center for Missing & Exploited Children), Amerika Birleşik Devletleri’nde kurulu, çevrim içi platformların çocuk istismarı içeriği tespit ettiklerinde rapor verdikleri bir merkezdir; kurumun yapısı ve raporların Türkiye’ye ulaşma yolu için NCMEC nedir yazımıza bakabilirsiniz. Google, Meta ve benzeri sağlayıcılar, kullanıcı içeriklerini bilinen istismar görüntülerinin hash değerleriyle karşılaştırır; eşleşme olduğunda hesap bilgisi, IP adresi ve içerik NCMEC’e raporlanır, rapor uluslararası polis iş birliği kanalıyla Türkiye’ye iletilir ve Cumhuriyet başsavcılığına ulaşır. Bu zincirin hukuki niteliği bir ihbardır (CMK 158); rapor tek başına delil değildir ve mahkeme hükmünü ancak duruşmada tartışılmış delillere dayandırabilir (CMK 217). Bu konunun ayrıntısı NCMEC raporu tek başına mahkûmiyete yeter mi yazımızdadır.
Şaka paylaşımları bu zincire iki yoldan girer. Birincisi, “komik” diye dolaşan bir caps, video veya meme’in içinde on sekiz yaşından küçük bir kişinin müstehcen görüntüsünün bulunmasıdır; içerik daha önce sınıflandırılmış bir görüntüden türetilmişse platform bunu hash eşleşmesiyle yakalar. İkincisi, yetişkin içerikli bir görselin içinde çocuk bulunan bir gruba gönderilmesi ve bir üyenin bunu platforma şikâyet etmesidir. WhatsApp gibi uçtan uca şifreli uygulamalarda mesaj içeriği taranmaz; bildirim çoğu zaman bir kullanıcı şikâyetinden, grup bilgilerinden veya içeriğin Instagram, Facebook, Google Fotoğraflar ya da e-posta gibi şifresiz bir ortama taşınmasından doğar. Hash eşleşmesinin neyi kanıtlayıp neyi kanıtlamadığı için hash eşleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.
ŞAKA PAYLAŞIMINDAN NCMEC BİLDİRİMİNE VE SORUŞTURMAYA GİDEN ZİNCİR
Bu zincirin her halkası savunma bakımından ayrı bir inceleme konusudur: IP adresinin gerçekten şüpheliye ait olup olmadığı, hesabın başkası tarafından kullanılıp kullanılmadığı, hash eşleşmesinin hangi dosyaya ilişkin olduğu ve cihaz incelemesinin CMK 134’teki güvencelere uygun yapılıp yapılmadığı. Bildirim sonrasındaki adımların ayrıntısı NCMEC bildirimi sonrası soruşturma süreci yazımızda, IP tartışması ise IP adresi kime aittir yazımızda ele alınmıştır.
Telefonumda bilmediğim bir görüntü çıktı: otomatik indirme ve bulundurma kastı
Kısa Cevap: TCK 226/3 ve 226/4’teki “bulundurma” ve “depolama” fiilleri, içeriğin niteliğini bilerek ve isteyerek elde tutmayı gerektirir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, bir internet sitesi ziyareti veya mesajlaşma uygulaması nedeniyle cihaza otomatik ve geçici olarak kaydedilen verilerde iradi bir işlem bulunmadığından kural olarak depolama veya bulundurma kastının bulunmadığını kabul etmektedir. Ancak bu kabul, içeriğin cihazda ne kadar süre tutulduğu, sayısı, ayrı bir klasöre alınıp alınmadığı ve sonradan açılıp açılmadığının teknik olarak incelenmesi şartına bağlıdır.
Mesajlaşma uygulamalarının çoğu, gruba gönderilen medyayı kullanıcının bir işlem yapmasına gerek kalmadan cihazın galerisine indirir. Bu nedenle bir grupta “şaka” diye paylaşılan bir video, gruptaki herkesin telefonunda bir kopya bırakır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2023 tarihli bir kararında bilirkişi raporunda görüntülerin “WhatsApp\Media\WhatsApp Video” klasöründe bulunduğunun belirtildiği ve sanığın görüntülerin bir gruptan otomatik indiğini savunduğu bir dosyada, görüntülerin sosyal medya üzerinden gelen ve geçici biçimde kaydedilmiş görüntüler olup olmadığının ve görüntüdeki kişilerin yaşlarının tereddüte yer bırakmayacak şekilde tespit edilmesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur. Aynı Daire 2026 tarihli kararında depolamayı, verilerin ileride yeniden kullanılmak amacıyla biriktirilmesi ve tasnif edilmesi olarak tanımlamış; seyretmek amacıyla indirilen içeriğin silinmesi hâlinde de bulundurma kastının bulunmadığını yinelemiştir.
Bu içtihat, savunma için üç somut başlık doğurur. Birincisi, içeriğin cihazda hangi klasörde olduğu: uygulamanın otomatik medya klasörü ile kullanıcının oluşturduğu adlandırılmış bir klasör arasında hukuki fark vardır. İkincisi, zaman damgaları: içeriğin cihaza geliş tarihi ile son açılma tarihi arasındaki ilişki, failin içeriği fark edip etmediğini gösterir. Üçüncüsü, sayı ve çeşitlilik: tek bir gruptan aynı tarihte gelen birkaç dosya ile farklı kaynaklardan uzun sürede biriken yüzlerce dosya aynı değerlendirmeye tabi tutulmaz. Bu başlıkların her biri CMK 134 uyarınca yapılan incelemede ve bilirkişi raporunda karşılığını bulmalıdır; savunma CMK 67/6 uyarınca uzman mütalaası alabilir. Cihaz incelemesinin usulü için telefona ve bilgisayara el koyma yazımıza, bilirkişi süreci için bilirkişi ve uzman mütalaası yazımıza bakabilirsiniz.
Yetişkinler arasında şaka: cinsel taciz mi, huzur bozma mı, suç değil mi?
İki yetişkin arasında, karşılıklı ve aynı tonda süren bir yazışmada gönderilen müstehcen bir görsel veya cinsel içerikli bir espri, kural olarak ceza hukukunun konusu değildir; TCK 226 bu paylaşımı seçimlik hareketleri arasında saymaz, TCK 105 ise mağdurun katlanmak istemediği bir cinsel davranışı gerektirir. Sorun, paylaşımın tek taraflı olduğu, alıcının bunu istemediği ve içeriğin cinsel nitelik taşıdığı hâllerde başlar. TCK 105/1’e göre bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi, mağdurun şikâyeti üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır; fiil çocuğa karşı işlenmişse ceza altı aydan üç yıla kadar hapistir. Suçun posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır (105/2-d); mesajlaşma uygulamaları ve sosyal medya bu bende girer.
Yargıtay uygulamasında belirleyici olan, mesajın cinsel amaç taşıyıp taşımadığıdır ve bu amaç mesajın içeriğinden ve bağlamından çıkarılır. Yargıtay 18. Ceza Dairesi, WhatsApp üzerinden gönderilen “seni ve kalbini nasıl kazanabilirim” biçimindeki tek bir mesajı 105/1 ve 105/2-d kapsamında cinsel taciz olarak nitelendirmiş; buna karşılık Yargıtay 9. Ceza Dairesi, “seninle tanışmak istiyorum”, “seninle evlenmek istiyorum” içerikli aramalar ve mesajlarda cinsel amacın belirlenemediği gerekçesiyle eylemin bir bütün hâlinde kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçunu oluşturduğunu kabul etmiştir. Aynı Dairenin 14.12.2021 tarihli, 2021/23076 Esas, 2021/9962 Karar sayılı kararındaki (karar metni) karşı oy gerekçesinde ise cinsel içerikli konuşmalar, müstehcen el kol hareketleri ve “cinsel içerikli şaka”, mağduru katlanmak istemediği cinselliğe sevk eden cinsel taciz örnekleri arasında sayılmıştır. Bu kararlar birlikte okunduğunda ortaya çıkan ölçüt şudur: içerik açıkça cinselse şaka saiki suçu ortadan kaldırmaz; içerik cinsel amaç taşıdığı belirlenemeyen bir rahatsızlıksa ve ısrar varsa TCK 123, ısrar da yoksa çoğu zaman suç oluşmaz.
Bu ayrımın pratik sonuçları önemlidir. Cinsel taciz, CMK 253/3 uyarınca cinsel dokunulmazlığa karşı bir suç olduğu için uzlaştırma kapsamı dışındadır; tarafların barışması ancak şikâyetten vazgeçme yoluyla davayı düşürür (TCK 73/4). Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma ise uzlaştırmaya elverişlidir; Yargıtay 18. Ceza Dairesi yukarıda anılan kararında, eylemin yargılama sonunda 123. madde olarak nitelendirilmesi hâlinde uzlaştırma hükümlerinin uygulanması gerektiğini ayrıca vurgulamıştır. Dolayısıyla suç vasfı, yalnızca cezayı değil dosyanın izleyeceği usulü de belirler. Cinsel tacizin mesaj üzerinden işlenmesine ilişkin ayrıntılar için cinsel taciz suçu ve cezası yazımıza, uzlaştırmanın kapsamı için uzlaştırma rehberimize bakabilirsiniz.
Çocuğun bulunduğu gruba müstehcen içerik göndermek: 226/1-a ve 226/5
Sınıf grupları, spor kulübü grupları, kurs ve aile grupları, içinde on sekiz yaşından küçük üyelerin bulunduğu en yaygın ortamlardır. TCK 226/1-a, bir çocuğa müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünleri veren ya da bunların içeriğini gösteren kişiyi altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırır. Böyle bir gruba gönderilen yetişkin içerikli bir görsel, gruptaki çocuk üyelere “verilmiş” veya “gösterilmiş” sayılır; failin görseli yetişkin arkadaşlarını güldürmek için gönderdiği, 21. madde anlamında kastı ortadan kaldırmaz. Gönderilen içerikte çocuk bulunuyorsa nitelendirme 226/5’e kayar: üçüncü fıkradaki ürünlerin içeriğini çocukların görmesini sağlayan kişi için ceza altı yıldan on yıla kadar hapistir. Bu fıkra, 2026 yılı itibarıyla Türk Ceza Kanunu’ndaki en ağır müstehcenlik hükmüdür ve bir çocuğun kendi yaşıtlarının bulunduğu gruba gönderdiği görüntü bakımından da uygulanır.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 2020 tarihli kararı tam da bu durumu işler: on beş yaşındaki bir çocuk, aynı yaştaki arkadaşının üstsüz fotoğrafını yaşıtlarının bulunduğu bir WhatsApp grubunda paylaşmıştır. Daire, eylemin yalnızca özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK 134/2) olarak nitelendirilmesini yetersiz bulmuş; mağdurun yaşı ve fotoğrafın özellikleri dikkate alındığında çocukların ekli olduğu grupta paylaşımın TCK 226/5’teki müstehcenlik suçunu da oluşturduğunu ve TCK 44 fikri içtima kuralı gereği daha ağır cezayı gerektiren müstehcenlik suçundan hüküm kurulması gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur. Bu karar, “arkadaş şakası” olarak başlayan bir paylaşımın hukuki karşılığının ne kadar ağır olabileceğini gösterir. Gönderenin çocuk olması hâlinde ceza sorumluluğu TCK 31’deki yaş basamaklarına göre indirimli belirlenir; ancak suç vasfı değişmez. Çocukla çevrim içi iletişimin sınırları için grooming yazımıza, özel görüntülerin paylaşılması için ifşa suçu yazımıza bakabilirsiniz.
Alıcının çocuk olduğunun bilinmemesi, TCK 30/1 kapsamında tartışılabilen bir savunmadır; ancak bu savunmanın kabulü, failin gerçekten bilme imkânının bulunmadığının gösterilmesine bağlıdır. Bir sınıf veya kurs grubunda üyelerin çocuk olduğu grubun adından ve amacından bellidir. Buna karşılık yüzlerce üyeli, yaşı bilinmeyen kişilerden oluşan açık bir grupta, alıcıların yaşı hakkında bilgi sahibi olunamayacağı iddiası daha güçlü bir zemine oturur. Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 2026 tarihli bir kararında, mağdurun fotoğrafını gören dokuz kişinin kimliklerinin ve on sekiz yaşından küçük olup olmadıklarının araştırılması gerektiğine ilişkin önceki bozma ilamına atıf yapılması, alıcı yaşının dosyada somut olarak tespit edilmesi gereken bir unsur olduğunu gösterir.
Süreler, şikâyet, ceza ve seçenek yaptırımlar
Müstehcenlik suçu şikâyete bağlı değildir; Cumhuriyet savcısı bildirim veya ihbar üzerine re’sen soruşturma açar ve mağdurun ya da grup üyelerinin “şikâyetçi değiliz” demesi dosyayı kapatmaz. Cinsel taciz ve kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçları ise şikâyete bağlıdır: TCK 73/1 uyarınca yetkili kişi fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma yapılamaz. Bu fark, bir grup paylaşımında aynı anda hem müstehcenlik hem cinsel taciz tartışıldığında, şikâyetten vazgeçmenin yalnızca cinsel taciz yönünden sonuç doğuracağı anlamına gelir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, CMK 231/5 uyarınca sonuç cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması hâlinde, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması ve kabul etmesi şartıyla mümkündür; ayrıntısı için HAGB rehberimize bakılabilir. TCK 226/3 ve 226/5’teki cezalar bu eşiğin üzerindedir; bu nedenle çocuk içerikli dosyalarda savunmanın ağırlık merkezi ceza seçenekleri değil, kast ve içerik niteliğinin tespitidir. TCK 226’da etkin pişmanlık hükmü bulunmadığını da eklemek gerekir; silme, özür veya grup üyelerinin beyanı cezayı kaldırmaz, yalnızca TCK 62 takdiri indirim nedeni olarak değerlendirilebilir. Yapay zekâ ile üretilmiş veya “temsili” görüntülerin 226/3 kapsamındaki durumu için yapay zekâ üretimi görseller yazımıza bakabilirsiniz.
Bildirim veya çağrı geldiğinde ilk 48 saatte ne yapmalı?
Bu dosyaların kaderi büyük ölçüde ilk ifade ve cihaz incelemesinde belirlenir. Kolluk tarafından ifadeye çağrılan veya evinde arama yapılan kişinin yapması gereken ilk iş, arama ve el koyma kararının hangi suça ve hangi cihazlara ilişkin olduğunu okumak ve tutanakların bir örneğini almaktır. CMK 134/3 ve 134/4 uyarınca cihazın kopyası alınır, kopyanın hash değeri tutanağa geçirilir ve istem hâlinde bir kopya şüpheliye veya vekiline verilir; bu güvenceler yerine getirilmemişse ilk itiraz konusu budur. İfadede “şaka yaptım” demek yerine, görselin nereden geldiği, kime ve neden gönderildiği, gruptaki kişilerin kim olduğu ve içeriğin niteliğinin bilinip bilinmediği gibi maddi olgular doğru ve tutarlı biçimde anlatılmalıdır; çünkü kast tartışması bu olgular üzerinden yürür.
Bildirim geldikten sonra cihazdaki içeriği silmek veya hesabı kapatmak, savunmayı güçlendirmez; aksine kastın tespitinde aleyhe bir görünüm yaratabilir ve delil karartma şüphesine yol açarak adli kontrol veya tutuklama tartışmasını gündeme getirebilir. Müstehcenlik soruşturmasında ev araması ve cihaz teslimi için ev araması ve telefona el koyma yazımıza, yazılı savunmanın kurgusu için müstehcenlik savunma dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz. Soruşturmanın tamamında müdafi yardımı CMK 149 uyarınca her aşamada mümkündür; çocuk içerikli dosyalarda ceza üst sınırı beş yılı aştığından CMK 150/3 gereği müdafi görevlendirilmesi zorunludur.
Yargıtay kararlarında şaka paylaşımı, otomatik indirme ve cinsel amaç
Aşağıdaki beş kararın tam metni incelenmiştir. Kararlar, otomatik indirilen içerikte kastın nasıl araştırılacağını, mesajla gönderilen çocuk içerikli videonun hangi fıkraya girdiğini, çocukların bulunduğu gruptaki paylaşımın nitelendirmesini ve mesajlarda cinsel amacın belirlenememesinin sonucunu gösterir. Her karar kendi olayına özgüdür; sonuçlar başka dosyalara doğrudan aktarılamaz.
1. WhatsApp medya klasörüne otomatik inen görüntüler: kast ve yaş tespiti zorunlu
Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 11.12.2023 tarihli, 2023/1096 Esas, 2023/5504 Karar sayılı kararında (karar metni), başka bir soruşturma sırasında el konulan cihazda çocuklara ait olduğu düşünülen görüntüler tespit edilmiş; sanık, bir reklam bağlantısına tıklayarak bir gruba üye olduğunu, grubun niteliğini fark edince ayrıldığını ve paylaşılan dosyaların telefonuna otomatik kaydolduğunu savunmuştur. Yerel mahkeme beraat kararı vermişti. Daire, depolamanın verilerin ileride yeniden kullanılmak amacıyla biriktirilmesini gerektirdiğini, bir sistem dosyasına otomatik ve geçici olarak kaydedilen verilerde iradi bir işlem bulunmadığından kural olarak depolama veya bulundurma kastının bulunmadığını belirtmiş; ancak bilirkişi raporunda görüntülerin “WhatsApp\Media\WhatsApp Video” klasöründe bulunduğunun yazılması karşısında, görüntülerin sosyal medya üzerinden gelen ve geçici olarak kaydedilmiş görüntüler olup olmadığının ve görüntüdeki kişilerin on sekiz yaşından küçük olup olmadığının tereddüte yer bırakmayacak şekilde tespit edilmesi gerektiğini belirterek eksik incelemeyle verilen beraat hükmünü bozmuştur. Karar, otomatik indirme savunmasının beyanla değil teknik tespitle sonuç doğurduğunu gösterir.
2. Mesajlaşma uygulamasıyla gönderilen çocuk içerikli video: “başkalarının kullanımına sunma”
Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 14.04.2026 tarihli, 2023/862 Esas, 2026/3820 Karar sayılı kararında (karar metni), sanığın bir hesaptan çocuğa ait dört müstehcen görüntüyü paylaştığı, cep telefonunda iki çocuk içerikli ve bir hayvanla cinsel davranış içerikli video bulunduğu ve bir mesajlaşma uygulamasıyla tanığa üç video gönderdiği kabul edilmiştir. Daire, depolamanın tanımını yineledikten sonra, cihazdaki içeriğin depolanmasını ve videoların tanığa gönderilmesini TCK 226/3 ikinci cümlesindeki “depolama” ve “başkalarının kullanımına sunma”, hesaptan paylaşımı ise 226/5’teki yayınlama olarak nitelendirmiş; ayrı zamanlarda işlenen bu eylemlerden ayrı ayrı mahkûmiyet kurulması gerektiğini belirtmekle birlikte aleyhe temyiz bulunmadığından 226/5’ten verilen altı yıl üç aylık hapis cezasını onamıştır. Karar, bir kişiye özel mesajla göndermenin bile “başkalarının kullanımına sunma” sayıldığını ve şaka ya da merak saikinin bu nitelendirmede rol oynamadığını gösterir.
3. Çocukların bulunduğu WhatsApp grubunda yaşıtının fotoğrafı: TCK 226/5 ve fikri içtima
Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 11.11.2020 tarihli, 2020/1363 Esas, 2020/5905 Karar sayılı kararında (karar metni), on beş yaşındaki suça sürüklenen çocuk, aynı yaştaki arkadaşıyla tartışmasının ardından bir WhatsApp grubu kurup yaşıtlarını eklemiş ve mağdurun üstsüz fotoğrafını bu grupta paylaşmıştır. Yerel mahkeme eylemi yalnızca TCK 134/2 kapsamında görüntülerin ifşası olarak nitelendirmişti. Daire, mağdurun yaşı ve fotoğrafın özellikleri dikkate alındığında, çocukların ekli olduğu grupta paylaşımın TCK 226/5’teki müstehcenlik suçunu da oluşturduğunu; bir fiille birden fazla suçun oluştuğu bu durumda TCK 44 uyarınca daha ağır cezayı gerektiren müstehcenlik suçundan hüküm kurulması gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur. Karar, grup üyelerinin yaşının ve görüntüdeki kişinin yaşının nitelendirmeyi 134/2’den 226/5’e taşıyabildiğini gösterir.
4. Cinsel amaç belirlenemeyen mesajlar: cinsel taciz değil, huzur ve sükûnu bozma
Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 30.03.2023 tarihli, 2021/14516 Esas, 2023/1855 Karar sayılı kararında (karar metni), sanık katılanı birden çok kez arayarak “seninle tanışmak istiyorum”, “seninle evlenmek istiyorum” demiş ve “slm”, “seninle tanışmak istiyorum” içerikli mesajlar göndermiştir. Yerel mahkeme zincirleme cinsel tacizden adli para cezasına hükmetmişti. Daire, eylemin cinsel amaç taşıdığının belirlenememesi nedeniyle fiilin bir bütün hâlinde TCK 123’teki kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçunu oluşturduğunu belirterek hükmü bozmuştur. Karar, mesajın rahatsız edici olmasının tek başına cinsel taciz için yetmediğini, cinsel amacın içerikten çıkarılması gerektiğini gösterir; şaka savunması tam olarak bu noktada, cinsel amacın bulunmadığını göstermeye yöneliktir.
5. Tek bir WhatsApp mesajı cinsel taciz olabilir; vasıf değişirse uzlaştırma gündeme gelir
Yargıtay 18. Ceza Dairesi’nin 15.10.2019 tarihli, 2018/3072 Esas, 2019/14439 Karar sayılı kararında (karar metni), sanığın WhatsApp üzerinden gönderdiği “Slm seni ve kalbini nasıl kazanabilirim” biçimindeki mesaj nedeniyle yerel mahkeme kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçundan mahkûmiyet kurmuştu. Daire, bu eylemin TCK 105/1 ve 105/2-d’ye uyan cinsel taciz suçunu oluşturduğunu belirterek hükmü bozmuş; kabule göre de eylemin 123. madde olarak nitelendirilmesi hâlinde uzlaştırma hükümlerinin uygulanması gerektiğini vurgulamıştır. Karar, önceki kararla birlikte okunduğunda, aynı tür mesajların içeriğine göre iki farklı suça ve iki farklı usule tabi olabildiğini; suç vasfının başından doğru belirlenmesinin uzlaştırma ve şikâyet sonuçlarını doğrudan etkilediğini gösterir.
Sık yapılan yanlış değerlendirmeler
- “Şaka olduğunu söylersem dosya kapanır.” Yanlıştır. TCK 21 uyarınca kast, fiilin bilerek ve isteyerek yapılmasıdır; saik kastı kaldırmaz. Şaka savunması yalnız cinsel taciz ve huzur bozma gibi özel kast arayan suçlarda, o özel kastın yokluğunu göstermeye yarar.
- “Grup kapalıydı, kimse görmedi.” TCK 226/1-a için aleniyet aranmaz; bir çocuğa vermek veya göstermek yeterlidir. Aleniyet yalnız 226/1-b ve basın-yayın yoluyla yayınlama (226/2, 226/5) bakımından önemlidir.
- “Görseli ben üretmedim, sadece ilettim.” Çocuk içerikli üründe iletmek “başkalarının kullanımına sunma” (226/3 ikinci cümle), alıcı çocuksa “çocukların görmesini sağlama” (226/5) kapsamındadır; üretim şart değildir.
- “Hemen sildim, telefonumda yok.” Silme, gönderme fiilini geri almaz. Bulundurma iddiası bakımından anlamlıdır; ancak bildirim sonrası silme kastın tespitinde aleyhe görünüm yaratabilir.
- “Mağdur şikâyetçi değil, dosya düşer.” Müstehcenlik re’sen soruşturulur; şikâyetten vazgeçme yalnız cinsel taciz ve huzur bozma suçlarında sonuç doğurur.
- “Cinsel tacizde uzlaşırız.” CMK 253/3 uyarınca cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yapılamaz; uzlaştırma yalnız eylemin TCK 123 olarak nitelendirilmesi hâlinde gündeme gelir.
- “NCMEC raporu geldiyse ceza kesindir.” Rapor bir ihbardır (CMK 158); mahkeme hükmünü duruşmada tartışılan delillere dayandırır (CMK 217). IP, hesap, hash ve cihaz incelemesi zincirinin her halkası tartışmaya açıktır.
Püf noktaları: şaka paylaşımı dosyasında ilk günlerde dikkat edilecekler
- Dosyanın hangi fıkraya dayandığını ilk gün öğrenin. 226/1-a ile 226/5 arasında ceza farkı altı aydan on yıla uzanır; ifade tutanağındaki suç adı ve madde numarası savunmanın yönünü belirler.
- Grup bilgilerini kaybetmeden kaydedin. Grubun adı, kuruluş amacı, üye sayısı, üyelerin yaşı ve görselin kim tarafından ilk kez gönderildiği, hem TCK 30/1 hata savunması hem de alıcı yaşının tespiti için gereklidir.
- Görselin kaynağını belgeleyin. İçeriğin size nereden geldiği (hangi grup, hangi tarih, hangi hesap) otomatik indirme ve kast tartışmasının temelidir; bu bilgiler CMK 134 incelemesinde zaman damgalarıyla karşılaştırılır.
- Cihaza müdahale etmeyin. Silme, sıfırlama veya hesap kapatma, Yargıtay’ın aradığı “ne kadar süre tutuldu, sonradan açıldı mı” sorularına aleyhe cevap üretebilir.
- El koyma tutanağında hash kaydını kontrol edin. CMK 134/3-4 uyarınca kopyanın hash değeri tutanağa geçirilmeli, istem hâlinde kopya verilmelidir; eksiklik varsa derhâl itiraz konusu yapın.
- Cinsel taciz iddiasında yazışma geçmişini bütün olarak sunun. Karşılıklı, aynı tonda süren bir yazışma cinsel amacın belirlenmesinde belirleyicidir; tek mesajın bağlamından koparılması vasfı değiştirir.
- Şikâyet süresini her iki yönden hesaplayın. Mağdur konumundaysanız altı aylık süre fiili ve faili öğrendiğiniz günden işler (TCK 73/2); şüpheli konumundaysanız sürenin geçip geçmediği ilk incelenecek husustur.
- Bilirkişi raporuna itiraz süresini kaçırmayın. CMK 67/5 uyarınca rapora itiraz edilebilir ve 67/6 uyarınca uzman mütalaası sunulabilir; yaş tespiti ve klasör yapısı gibi teknik konular ancak bu yolla tartışılır.
Sonuç ve değerlendirme
Şaka amacıyla gönderilen mesaj ve fotoğraflarda hukuki sonucu belirleyen üç soru vardır: içerik nedir, alıcı kimdir ve içerik cihazda nasıl bulunmaktadır. Yetişkin içerikli bir görselin yetişkinler arasında, karşılıklı bir yazışmada paylaşılması kural olarak suç değildir; istemeyen bir kişiye gönderilmesi cinsel taciz, bir çocuğa ulaşması müstehcenlik, içeriğinde çocuk bulunması ise cezası beş yıldan başlayan ağır bir suçtur. “Şaka yaptım” cümlesi kastı ortadan kaldırmaz; ancak cinsel amacın ve huzur bozma maksadının bulunmadığını göstermeye, alıcının yaşı konusundaki hatayı ortaya koymaya ve otomatik indirilen içerikte bulundurma kastının yokluğunu teknik verilerle desteklemeye yarar. Tam metni incelenen Yargıtay kararları, bu tartışmaların beyanla değil grup bilgileri, zaman damgaları, klasör yapısı ve yazışma bütünlüğü gibi somut verilerle sonuçlandığını göstermektedir. NCMEC bildirimiyle başlayan dosyalarda ise rapor yalnızca bir ihbardır; soruşturmanın her halkası savunmanın incelemesine açıktır ve ilk 48 saatteki tutum, dosyanın izleyeceği yolu büyük ölçüde belirler. Konunun tüm boyutları için Cinsel Suçlar Bilgi Merkezi sayfamıza ve NCMEC ve müstehcenlik etkileşimli rehberimize bakabilirsiniz.
İlgili yazılarımız
Müstehcenlik Suçu ve Cezası · NCMEC ve Müstehcenlik Rehberi (TCK 226) · Cinsel Taciz Rehberi (TCK 105) · NCMEC Nedir? · NCMEC Raporu Tek Başına Yeter mi? · Hash Eşleşmesi · Sexting ve TCK 226 · Yapay Zekâ Üretimi Görseller · Arama, El Koyma ve Dijital Delil · Hayasızca Hareketler (TCK 225)
Türk Ceza Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu’nun güncel metinlerine TCK ve CMK bağlantılarından ulaşabilirsiniz.
Yapay zekâ sohbetlerinin ve arama geçmişinin kast tartışmasında nasıl okunduğu yapay zekâ beni ihbar edebilir mi yazımızda Yargıtay kararlarıyla ele alındı.
Sıkça Sorulan Sorular
Arkadaş grubuna şaka olsun diye müstehcen bir görsel gönderdim, suç mu?
Görselin içeriğine ve grubun üyelerine bağlıdır. Yetişkin içerikli bir görselin, tamamı yetişkin olan kapalı bir gruba gönderilmesi TCK 226’da sayılan seçimlik hareketlerden birine girmez; ancak görseli istemeyen bir kişiye yönelmişse cinsel taciz (TCK 105) tartışması doğar. Grupta on sekiz yaşından küçük bir üye varsa eylem TCK 226/1-a kapsamına girer; içerikte çocuk, hayvan veya şiddet varsa 226/3, 226/4 ve 226/5 gündeme gelir.
Şaka amacıyla gönderdiğimi söylemem beni kurtarır mı?
Tek başına kurtarmaz. TCK 21’e göre kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir; failin güldürmek istemesi bir saiktir ve kastı ortadan kaldırmaz. Şaka savunması yalnızca cinsel taciz (cinsel amaç) ve kişilerin huzur ve sükûnunu bozma (sırf rahatsız etme özel kastı) gibi özel kast gerektiren suçlarda, o özel kastın bulunmadığını göstermeye yarar.
Telefonuma WhatsApp grubundan otomatik inen görüntü yüzünden NCMEC bildirimi gelir mi?
Bildirim, içeriği tespit eden platformun raporuyla doğar; WhatsApp gibi uçtan uca şifreli uygulamalarda tarama sınırlıdır, bildirim çoğu zaman bir kullanıcının şikâyeti veya içeriğin şifresiz bir platforma taşınmasıyla oluşur. Otomatik inen içerik bakımından Yargıtay 12. Ceza Dairesi, kullanıcının iradesi dışında kaydedilen verilerde kural olarak depolama veya bulundurma kastının bulunmadığını kabul etmektedir; ancak kastın bulunmadığı teknik incelemeyle gösterilmelidir.
Müstehcenlik suçu şikâyete bağlı mıdır, uzlaştırma mümkün mü?
Hayır. TCK 226’daki suçlar re’sen soruşturulur; mağdurun şikâyetten vazgeçmesi dosyayı düşürmez ve uzlaştırma kapsamında değildir. Buna karşılık cinsel taciz (TCK 105/1) altı aylık şikâyet süresine bağlıdır ama CMK 253/3 gereği cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez. Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçu (TCK 123) ise hem şikâyete bağlıdır hem de uzlaştırmaya elverişlidir.
Grupta yaşı küçük biri olduğunu bilmiyordum, bu bir savunma mıdır?
TCK 30/1 uyarınca fiilin icrası sırasında suçun kanuni tanımındaki maddi unsurları bilmeyen kişi kasten hareket etmiş olmaz. Alıcının çocuk olduğu TCK 226/1-a ve 226/5 bakımından maddi unsurdur; bu nedenle grubun bir sınıf, kurs veya aile grubu olup olmadığı, üyelerin görünür yaşı ve failin bunu bilme imkânı dosyada tartışılır. Savunmanın ciddiye alınması için yalnız beyan değil, grup bilgileri ve yazışma geçmişi gibi somut veriler gerekir.
Şaka mesajı yüzünden cinsel tacizden ceza alırsam HAGB mümkün mü?
TCK 105/1’de öngörülen ceza üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; 105/2-d artırımıyla bile sonuç ceza çoğu dosyada iki yılın altında kalır. Bu durumda CMK 231/5’teki hükmün açıklanmasının geri bırakılması, TCK 51’deki erteleme ve kısa süreli hapis için TCK 50’deki seçenek yaptırımlar koşulları varsa değerlendirilebilir. TCK 226/3 ve 226/5’teki cezalar ise bu eşiklerin çok üzerindedir.
NCMEC bildirimi geldiğinde telefonuma el konulur mu?
Soruşturma başladığında Cumhuriyet savcısının istemiyle hâkim kararı alınarak CMK 116-119 uyarınca arama ve CMK 134 uyarınca bilgisayar ve telefonda inceleme yapılabilir. CMK 134, cihazın kopyasının alınmasını, kopyanın hash değeriyle mühürlenmesini ve istenirse bir kopyanın şüpheliye verilmesini öngörür. Cihazın hangi klasöründe, hangi tarihte ve hangi yolla içeriğin oluştuğu bu incelemeyle belirlenir.
Mesajı hemen sildim, yine de sorumlu olur muyum?
Gönderme fiili tamamlandıktan sonra silmek, gönderme eylemini geri almaz; ancak cihazda bulundurma iddiası bakımından anlamlıdır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, seyretmek amacıyla indirilen içeriğin silinmesi hâlinde depolama veya bulundurma kastının bulunmadığını, kastın tespiti için içeriğin ne kadar süre tutulduğu, sayısı ve ayrı bir tasnif yapılıp yapılmadığının teknik olarak incelenmesi gerektiğini kabul etmektedir. Silme işleminin kendisi delil karartma olarak nitelendirilmemelidir; bu nedenle bildirim geldikten sonra cihaza müdahale edilmemelidir.
İçeriğin niteliği, grubun üyeleri, cihazdaki klasör yapısı ve bildirimin kaynağı; hangi fıkranın tartışıldığını ve savunmanın hangi veriye dayanacağını ilk görüşmede netleştirelim.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olup ceza hukuku alanında çalışmaktadır. Çalışkan Hukuk Bürosu, İstanbul Anadolu Adliyesi’nin karşısında, Kartal’da yer alır; büro, NCMEC bildirimiyle başlayan müstehcenlik soruşturmaları, mesajlaşma uygulamaları üzerinden işlendiği iddia edilen cinsel taciz dosyaları, CMK 134 cihaz incelemelerine itiraz ve bilirkişi raporlarının değerlendirilmesi konularında çalışmaktadır. Bu yazı, yürürlükteki kanun metinleri ile tam metni incelenen Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmıştır.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
