Kısa cevap: İhaleye fesat karıştırma suçunun temel şekli üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezasını gerektirdiğinden, TCK m.66/1-d uyarınca “beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlar” kategorisine girer ve dava zamanaşımı süresi on beş yıldır. Bu süre, kural olarak suçun işlendiği (fesat fiilinin gerçekleştiği veya tamamlandığı) tarihten itibaren işlemeye başlar.
İhaleye fesat karıştırma dosyalarında da rüşvet dosyalarında olduğu gibi zamanaşımı hesabı önem taşır. Bu yazıda TCK m.66 çerçevesinde ihaleye fesat karıştırma ve edimin ifasına fesat karıştırma suçlarının zamanaşımı süresini ele alıyoruz.
Zamanaşımı Süresi Nasıl Belirlenir?
TCK m.66/1’e göre dava zamanaşımı süreleri, suçun kanunda öngörülen cezasının üst sınırına göre kademeli olarak belirlenir. İhaleye fesat karıştırma (TCK m.235/1) ve edimin ifasına fesat karıştırma (TCK m.236/1) suçlarının her ikisinin de temel ceza üst sınırı yedi yıl olduğundan, bu suçlar TCK m.66/1-d’deki “beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlar” kategorisine girer ve dava zamanaşımı süresi on beş yıl olarak uygulanır.
Cebir/Tehditle İşlenen Nitelikli Halde Zamanaşımı Değişir mi?
TCK m.66/3’e göre, dava zamanaşımı süresinin belirlenmesinde suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur. Cebir veya tehditle işlenen ihaleye fesat karıştırmada alt sınır beş yıldan az olamaz; ancak madde metninde üst sınır ayrıca belirtilmediğinden, bu nitelikli halde de zamanaşımı kategorisinin genellikle aynı (15 yıl) kaldığı değerlendirilir — kesin sonuç, dosyanın somut ceza tayinine bağlıdır.
Zarar Yokluğu İndirimli Halde Zamanaşımı Ne Olur?
Zarar meydana gelmemesi halinde ceza bir yıldan üç yıla kadar hapse iner. TCK m.66/4, zamanaşımı süresinin belirlenmesinde “suçun kanunda yer alan cezasının yukarı sınırının” esas alınacağını düzenler — ancak zarar yokluğu bir ceza tayini meselesi olduğundan, zamanaşımı süresinin bu indirimli hale göre mi yoksa temel suçun üst sınırına göre mi hesaplanacağı, somut olayda mahkemenin ceza tayinine bağlı teknik bir husustur.
Zamanaşımı Süresi Ne Zaman İşlemeye Başlar?
TCK m.66/6’ya göre zamanaşımı, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günden başlar. İhaleye fesat karıştırmada bu, genellikle ihale sonucunun kesinleştiği veya fesat fiilinin (hileli değerlendirme, gizli bilgi ifşası vb.) gerçekleştiği tarih olur. Edimin ifasına fesat karıştırmada ise, hileli kabul işleminin yapıldığı tarih esas alınır.
Menfaat Temini de Ayrıca Cezalandırılıyorsa Zamanaşımı Nasıl Hesaplanır?
TCK m.235/4 uyarınca menfaat temini ayrıca rüşvet gibi bir suçla cezalandırılıyorsa, her suçun kendi zamanaşımı süresi ayrı ayrı hesaplanır. Rüşvetin zamanaşımı süresi de on beş yıldır (ceza üst sınırı 12 yıl olduğundan), ancak başlangıç tarihleri farklı olabilir.
Sonuç
İhaleye fesat karıştırma ve edimin ifasına fesat karıştırma suçlarının dava zamanaşımı süresi, temel ceza üst sınırının yedi yıl olması nedeniyle on beş yıldır. Ancak nitelikli haller, indirimli haller ve başlangıç tarihinin doğru tespiti, her dosyada ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken teknik meselelerdir. Diğer kamu görevlisi suçları için Kamu Görevlisi Suçları Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
İhaleye fesat karıştırma suçunun zamanaşımı süresi kaç yıldır?
Temel ceza üst sınırı yedi yıl olduğundan, TCK m.66/1-d uyarınca dava zamanaşımı süresi on beş yıldır.
Edimin ifasına fesat karıştırmanın zamanaşımı süresi farklı mı?
Hayır, bu suçun da ceza üst sınırı yedi yıl olduğundan aynı on beş yıllık zamanaşımı kategorisine girer.
Zamanaşımı hangi tarihten itibaren işlemeye başlar?
Kural olarak suçun tamamlandığı (fesat fiilinin gerçekleştiği veya hileli kabul işleminin yapıldığı) tarihten itibaren işlemeye başlar.
Menfaat temini nedeniyle ayrıca cezalandırılan rüşvetin zamanaşımı da mı 15 yıl?
Evet, rüşvetin ceza üst sınırı 12 yıl olduğundan onun da zamanaşımı süresi 15 yıldır, ancak başlangıç tarihi ayrı hesaplanabilir.
Zamanaşımı dolarsa ne olur?
Kamu davası düşer; bu, beraat değil ayrı bir hukuki sonuçtur.
Zamanaşımı hesabı suçun niteliğine ve kesilme sebeplerine göre değiştiğinden, dosyaya özgü inceleme gerekir.
Yazar Hakkında: Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak ceza hukuku alanında çalışmaktadır. İhaleye fesat karıştırma ve diğer kamu görevlisi suçları dosyalarında şüpheli/sanık müdafiliği yapmaktadır.
Kaynaklar: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.66, m.235 ve m.236
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Dosyanıza özel değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.
