📌 Kısa Cevap: Öne alım talebi, bir dava dosyasının istinaf veya temyiz incelemesinin diğer dosyalara göre öncelikli yapılması için ilgili mahkemeye veya daireye verilen dilekçedir. Kanunda genel bir “öne alım hakkı” yoktur; talep Anayasa m.36 (adil yargılanma hakkı) ve m.141/4 (davaların mümkün olan süratle sonuçlandırılması) ile makul sürede yargılanma ilkesine dayanır ve karar dosyayı inceleyen mercinin takdirindedir. Bazı kanunlar belirli işlerde kanun yolu incelemesinin zaten öncelikle yapılacağını öngörür (HMK m.391/3, İİK m.258 ve m.265, CMK m.142/8, HMK m.369/7). Bu dilekçe, Türk Medeni Kanunu m.732-735’teki “önalım hakkı”ndan tamamen farklıdır.
Ne işe yarar? Kanun yolu incelemesinin (istinaf/temyiz) öncelikli yapılmasını talep ederek yargılamanın makul sürede sonuçlanmasına ve somut mağduriyetin giderilmesine yardımcı olmayı amaçlar.
Kim verir, kime? Dosyanın tarafı veya vekili; dosya ilk derece mahkemesinde ise o mahkemeye (bölge adliye mahkemesi dairesine sunulmak üzere), bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya gönderilmişse ilgili daireye.
Süre Kanunda hak düşürücü bir süre yoktur; kanun yolu başvurusu yapıldıktan sonra ve inceleme tamamlanmadan sunulmalıdır. İstinaf başvuru süresi ceza yargılamasında hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki hafta (CMK m.273/1), hukuk yargılamasında ilamın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.345).
Dayanak Anayasa m.36 ve m.141/4; AİHS m.6/1 (makul süre); HMK m.103/1-h, m.369/7, m.391/3; İİK m.258, m.265; CMK m.142/8, m.331; CMK m.273-280 ve HMK m.341-353 (kanun yolu usulü).
Dosyalarda süre uzadıkça tarafların mağduriyeti de artabilir: boşanma davasının sonucunu bekleyen bir ceza dosyası, tutuklu bir sanık, sağlık sorunu bulunan bir taraf veya yaşlı bir davacı gibi durumlarda kanun yolu incelemesinin gecikmesi telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Bu yazıda öne alım talebinin hukuki niteliğini, dayanaklarını, hangi hâllerde ve hangi merciye sunulabileceğini, kanunun incelemeyi açıkça öncelikli kıldığı hâlleri ve iki şablon dilekçeyi (ceza istinafı ve hukuk kanun yolu) ele alıyoruz. Ayrıca “öne alım” ile “önalım hakkı” arasındaki farkı ve 24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla TMK’da yapılan değişikliği açıklıyoruz. Kanun yolu sürecinin genel işleyişi için “İstinaf Ne Demek? Süresi ve Temyizden Farkı” ve “İstinafta Duruşma Açılır mı?” yazılarımıza bakabilirsiniz.
Dosya aşamasını ve dilekçe gerekçelerini birlikte değerlendirip uygun yolu belirleyelim.
Öne alım talebi nedir ve hukuki niteliği nedir?
Öne alım talebi, kanunda adı geçen bir hak veya müessese değil, uygulamada kanun yolu incelemesi bekleyen dosyalar için başvurulan bir dilekçe türüdür. Bu nedenle talebin kabulü, dosyayı inceleyen merciin iş yükü, dosyanın niteliği ve dilekçede gösterilen gerekçelerin ağırlığı gibi hususlara bağlıdır. Dilekçenin hukuki dayanağı iki başlıkta toplanabilir: birincisi anayasal ilkeler, ikincisi belirli dava ve işlerde kanunun kendisinin öncelik tanıdığı özel hükümlerdir. Öne alım talebi bir kanun yolu başvurusu değildir; istinaf veya temyiz süresi içinde yapılan başvurunun yerine geçmez ve süreyi uzatmaz. Bu yüzden önce kanun yoluna usulüne uygun ve süresinde başvurulmalı, öne alım talebi ise bu başvurudan sonra, dosyanın bulunduğu mercie sunulmalıdır.
Talebin kanundaki hukuki niteliği hakkında kesin bir hak sahipliğinden söz edilemeyeceği için dilekçenin dili de buna uygun olmalıdır: “talep ederim”, “arz ederim” gibi ifadelerle somut gerekçeler sunulmalı, mahkemenin takdir yetkisine saygı gösterilmeli ve sonuç garantisi verilmemelidir. Gerekçe, genel nitelikteki “dosyanın hızlandırılması” yerine somut olayın özelliklerine, örneğin tutukluluğun süresine, tarafın sağlık durumuna, başka bir davanın bu dosyanın sonucuna bağlı olmasına veya yargılamanın uzamasından doğan zarara dayandırılmalıdır.
Hukuki dayanaklar: Anayasa, AİHS ve kanunların öncelik tanıdığı hâller
Anayasa m.36/1, herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğunu belirtir; ikinci fıkra ise hiçbir mahkemenin görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamayacağını söyler. Anayasa m.141/4 “Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının görevidir” hükmünü içerir. İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nin 6. maddesinin birinci fıkrası da herkesin medeni hak ve yükümlülükleri veya cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamanın esası konusunda davasının makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkını güvence altına alır. Öne alım dilekçeleri çoğunlukla bu üç metne dayanır. Ancak bu hükümler, belirli bir dosyanın öncelikle incelenmesi için mahkemeye bağlayıcı bir yükümlülük getirmez; bu nedenle somut gerekçe ve zamanlama dilekçenin etkisini belirler.
Buna karşılık bazı kanunlar belirli işlerde kanun yolu incelemesinin öncelikle yapılmasını açıkça öngörmüştür. Bu hâllerde ayrıca bir öne alım talebi gerekmeyebilir; yine de dosyanın bu kapsamda olduğunun mahkemeye hatırlatılması uygulamada yararlı olabilir.
Hangi hâllerde öne alım talep edilir?
Öne alım talebi, her dosya için değil, kanun yolu incelemesinin gecikmesinin somut ve ağır sonuçlar doğurduğu dosyalar için anlamlıdır. Uygulamada sık karşılaşılan durumları şöyle özetlemek mümkündür; bu liste bir hak listesi değil, dilekçede somut gerekçe olarak gösterilebilecek örneklerdir:
- Tutuklu veya hükümlü dosyaları: Tutukluluk süresi devam eden sanık bakımından kanun yolu incelemesinin gecikmesi, kişi özgürlüğü ve makul süre ilkesiyle doğrudan bağlantılıdır. Ceza yargılamasında tutuklu işler adli tatilde dahi incelenir (CMK m.331/3).
- Başka bir davanın sonucunu etkileyen dosyalar: Ceza dosyasının sonucunun boşanma, tazminat veya iş davasında önemli olduğu durumlarda ceza yargılamasının uzaması diğer davaları da bekletebilir. Bu durumda diğer davanın dosya numarası ve aşaması dilekçede belirtilmelidir.
- Tarafın sağlık durumu ve yaşı: Ağır hastalığı veya ileri yaşı nedeniyle yargılamanın uzamasından özellikle zarar görecek taraf, rapor veya belgeyle bu durumu mahkemeye bildirebilir.
- Kanunun öncelik tanıdığı dosyalar: Yukarıdaki tabloda sayılan özel hâllerde dosya zaten öncelikle incelenmelidir; dilekçe bu kapsamı mahkemeye hatırlatır.
- Telafisi güç zarar: Hakkın kaybı, taşınmaz veya ticari işletme üzerindeki tasarruf sınırlamaları gibi gecikmeden doğan telafisi güç zararlar somut belgelerle gösterilmelidir.
Dilekçe kime ve ne zaman verilir? Ceza ve hukuk kanun yolunda aşamalar
Öne alım dilekçesinin muhatabı dosyanın bulunduğu aşamaya göre değişir. Ceza yargılamasında istinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye dilekçe verilmesi veya zabıt kâtibine beyanda bulunulması suretiyle yapılır (CMK m.273/1). Karşı taraf, istinaf isteminin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevabını verebilir ve cevap verildikten veya bunun için belirli süre bittikten sonra dava dosyası bölge adliye mahkemesine gönderilir (CMK m.277). Dosya bölge adliye mahkemesine geldiğinde iş bölümüne göre görevli ceza dairesine verilir (CMK m.278/1). Bölge adliye mahkemesi, dosyayı ve dosyayla birlikte sunulmuş delilleri inceledikten sonra CMK m.280 uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddi, kararın kaldırılması veya düzelterek esastan reddi gibi kararlar verir. Bu nedenle öne alım dilekçesi dosya ilk derece mahkemesindeyken “bölge adliye mahkemesi ilgili ceza dairesine sunulmak üzere” ilk derece mahkemesine, dosya bölge adliye mahkemesine ulaştıktan sonra ise doğrudan ilgili daireye hitaben verilebilir.
Hukuk yargılamasında istinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır ve ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar (HMK m.345). İstinaf dilekçesi kararı veren mahkemece karşı tarafa tebliğ olunur; karşı taraf tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesini verebilir ve kararı veren mahkeme, dilekçeler verildikten veya bunun için belli süreler geçtikten sonra dosyayı dizi listesine bağlı olarak ilgili bölge adliye mahkemesine gönderir (HMK m.347). Bölge adliye mahkemesinden verilen temyizi kabil nihai kararlara karşı ise tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir (HMK m.361/1). Hukuk dosyalarında da öne alım dilekçesi, dosyanın bulunduğu mahkemeye veya daireye verilir.
Dosyanın aşamasını belirlemek için UYAP üzerinden dosyanın durumuna bakılması yararlıdır: dilekçenin ilk derece mahkemesine mi, bölge adliye mahkemesi dairesine mi yoksa Yargıtaya mı verileceği buna göre değişir. Dilekçe dosya henüz istinaf dairesine ulaşmamışken verilirse, ilk derece mahkemesinin dosyayı gönderirken dilekçeyi de dosyaya eklemesi beklenir; bu nedenle dilekçenin ilk derece mahkemesi aracılığıyla gönderildiği, dilekçede açıkça “sunulmak üzere” ifadesiyle belirtilmelidir. Uygulama ayrıntıları mahkemeden mahkemeye değişebileceğinden dosyanın bulunduğu birimin kalem personeline danışılabilir.
Öne alım talebi dilekçesi adım adım nasıl hazırlanır?
Öne alım talebi dilekçesinin hazırlanma aşamaları
Şablon 1: Ceza dosyasında istinaf incelemesinin öne alınması talebi
Aşağıdaki metin, ceza yargılamasında hükme karşı istinaf başvurusu yapılmış bir dosya için (katılan, mağdur, sanık veya müdafii tarafından) hazırlanmış genel şablondur. Köşeli parantezli alanlar kendi dosyanıza göre doldurulmalı, somut gerekçeler dosyadaki gerçek olaylara göre yazılmalıdır. Şablon sonuç vaadi içermez; talebin kabulü mahkemenin takdirindedir.
[İL] BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ [NUMARA]. CEZA DAİRESİ SAYIN BAŞKANLIĞI’NA
SUNULMAK ÜZERE
[İL] [NUMARA]. [ASLİYE CEZA / AĞIR CEZA] MAHKEMESİ’NE
Dosya No: [20XX/XXX Esas, 20XX/XXX Karar]
İstinaf İncelemesinin Öne Alınmasını Talep Eden: [Katılan/Sanık/Müşteki] [Ad Soyad]
Vekili/Müdafii: Av. [Ad Soyad]
Sanık/Katılan: [Ad Soyad]
Konu: [Tarih] tarihli ve [esas/karar] sayılı hükme karşı yapılan istinaf başvurusunun öncelikle ve ivedilikle incelenmesi talebimizdir.
AÇIKLAMALAR
1. Yukarıda bilgileri verilen dosyada [suçun adı] suçu nedeniyle yargılama yapılmış ve [mahkeme] tarafından [tarih] tarihinde [hüküm özeti: beraat/mahkûmiyet] kararı verilmiştir. Karara karşı [tarih] tarihinde süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
2. İstinaf başvurusunun üzerinden [süre] geçmiş olmasına rağmen dosya henüz [bölge adliye mahkemesi dairesinde incelenmek üzere beklemektedir / inceleme sonuçlanmamıştır].
3. [Somut mağduriyet gerekçeleri: Örneğin: Bu dosyanın sonucu, taraflar arasında devam eden [dosya numarası] sayılı [boşanma/tazminat] davasının sonucunu etkilemektedir; ceza dosyasındaki yargılamanın uzaması, bu davanın da uzamasına neden olmaktadır. / Sanık [tarihten beri] tutukludur. / Taraf [sağlık durumu] nedeniyle yargılamanın uzamasından olumsuz etkilenmektedir.] Bu durumu gösteren [rapor/belge] ekte sunulmuştur.
4. Anayasa m.36 herkesin adil yargılanma hakkına sahip olduğunu, m.141/4 davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasının yargının görevi olduğunu belirtmektedir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m.6/1 de davanın makul bir süre içinde görülmesini güvence altına almaktadır. Yargılamanın uzaması bu ilkelerle bağdaşmamaktadır.
5. Davaya konu suçun [niteliği: örneğin özel hayatın gizliliğini ihlal / kişi hürriyetinden yoksun kılma vb.] ve korunan hukuki yararın niteliği gözetildiğinde yargılamanın ivedilikle sonuçlandırılmasında ayrıca yarar bulunmaktadır.
NETİCE VE TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle, [esas/karar] sayılı hükme karşı yapılan istinaf başvurusunun öncelikle ve ivedilikle incelenmesine, bu amaçla dosyanın öne alınmasına karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]
[Katılan/Sanık] Vekili/Müdafii
Av. [Ad Soyad / İmza]
Ekler: Hükmün örneği, istinaf dilekçesi ve gönderim kaydı, [sağlık raporu/bağlantılı dava bilgisi/tutukluluk belgesi], vekâletname.
Şablon 2: Hukuk dosyasında kanun yolu incelemesinin öne alınması talebi
Hukuk yargılamasında istinaf veya temyiz aşamasında bulunan bir dosya için hazırlanmış genel şablon aşağıdadır. Dosyanın özel bir öncelik hükmü kapsamına girmesi hâlinde (örneğin ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz kararına karşı yapılan istinaf) ilgili hüküm de dilekçede belirtilmelidir.
[İL] BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ [NUMARA]. HUKUK DAİRESİ SAYIN BAŞKANLIĞI’NA
SUNULMAK ÜZERE
[İL] [NUMARA]. [ASLİYE HUKUK / TÜKETİCİ / TİCARET / AİLE] MAHKEMESİ’NE
Dosya No: [20XX/XXX Esas, 20XX/XXX Karar]
Talep Eden (İstinaf Eden/Karşı Taraf): [Ad Soyad / unvan]
Vekili: Av. [Ad Soyad]
Karşı Taraf: [Ad Soyad / unvan]
Konu: İstinaf (veya temyiz) incelemesinin öncelikle yapılması talebimizdir.
AÇIKLAMALAR
1. [Mahkeme] tarafından [tarih] tarihinde [esas/karar] sayılı karar verilmiş, karar [tarih] tarihinde tarafımıza tebliğ edilmiştir. Karara karşı HMK m.345 uyarınca süresi içinde [tarih] tarihinde istinaf yoluna başvurulmuştur. İstinaf dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilmiş ve cevap süresi dolmuştur.
2. [Dava konusu ve gecikmenin yol açtığı somut zarar: örneğin dava konusu taşınmaz/alacak üzerindeki tasarruf kısıtlamaları, tarafların sağlık durumu, çocuğun menfaati, işletmenin faaliyeti, kira ilişkisinin durumu vb.] Bu durumu gösteren [belge] ekte sunulmuştur.
3. Anayasa m.36 ve m.141/4 ile AİHS m.6/1 uyarınca davaların makul bir sürede ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması gerekmektedir. [Varsa:] Davaya konu uyuşmazlık, [HMK m.391/3, İİK m.258 vb. özel öncelik hükmünün] kapsamına girmekte olup bu nedenle kanun yolu incelemesinin öncelikle yapılması gerekmektedir.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle, istinaf (veya temyiz) incelemesinin öncelikle ve ivedilikle yapılmasına, dosyanın öne alınmasına karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]
Vekili
Av. [Ad Soyad / İmza]
Ekler: Karar örneği, istinaf dilekçesi ve tebliğ evrakı, mağduriyeti gösteren belgeler, vekâletname.
Öne alım ile önalım hakkı karıştırılmasın: TMK m.732-735
“Öne alım” ve “önalım” kelimeleri benzer olsa da hukuki anlamları tamamen farklıdır. Önalım hakkı, Türk Medeni Kanunu m.732’de “paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması hâlinde, diğer paydaşların kullanabileceği hak” olarak düzenlenir. Dolayısıyla önalım, bir usul dilekçesi değil, taşınmaz hukukundaki bir hak ve bu hakkın dava yoluyla kullanılmasıdır. Önalım hakkının kullanılması TMK m.734/1 uyarınca alıcıya karşı dava açılarak olur. Sözleşmeden doğan önalım hakkı ise TMK m.735 uyarınca tapu kütüğüne şerh verilmesi hâlinde şerhte belirtilen sürede ve koşullara göre kullanılabilir.
24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunla önalım hakkına ilişkin hükümlerde önemli değişiklikler yapılmıştır. TMK m.733’e göre 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılan satışlar ile cebrî artırmayla satışlarda önalım hakkı kullanılamaz; önalım hakkından feragat resmî şekilde yapılmalı ve tapu kütüğüne şerh verilmelidir; belirli bir satışta önalım hakkını kullanmaktan vazgeçme ise yazılı şekle tabidir ve satıştan önce veya sonra yapılabilir. Yapılan satış, alıcı veya satıcı tarafından diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirilir. Önalım hakkı, satışın hak sahibine bildirildiği tarihin üzerinden üç ay ve her hâlde satışın üzerinden bir yıl geçmekle düşer; bu fıkradaki “iki yıl” ibaresi 7571 sayılı Kanunun 35. maddesiyle “bir yıl” olarak değiştirilmiştir. TMK m.734/2’ye göre dava konusu payın rayiç bedeli hâkim tarafından gecikmeksizin belirlenir; önalım hakkı sahibi, belirlenen rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini nemalandırılmak üzere hâkim tarafından belirlenen yere verilen kesin süre içinde nakden yatırmakla yükümlüdür ve bu yükümlülük kesin süre içinde yerine getirilmezse önalım hakkı sahibi adına payın tesciline karar verilemez.
Önalım hakkına ilişkin dava ve ihtar dilekçeleri ayrı bir konudur ve ayrıca hazırlanması gerekir; bu yazıdaki şablonlar yalnızca kanun yolu incelemesinin öne alınmasına ilişkindir. Önalım hakkı kapsamında satış bildirimi alan paydaşların, bildirimin tarihini kaydederek kısa süreleri kaçırmadan hukuki destek alması önemlidir. Taşınmaz uyuşmazlıkları için Kartal Gayrimenkul Avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Öne alım talebini kanun yolu başvurusu sanmak. Öne alım dilekçesi istinaf veya temyiz süresini korumaz; kanun yolu başvurusu süresinde ayrıca yapılmalıdır (CMK m.273, HMK m.345).
- Gerekçesiz dilekçe sunmak. “Dosyanın hızlandırılması” talebi somut mağduriyet, belge ve tarihlerle desteklenmezse mahkemece dikkate alınma olasılığı düşer.
- Yanlış mercie sunmak. Dosyanın aşamasını kontrol etmeden dilekçeyi yanlış mahkemeye veya daireye vermek işlemin sonuçsuz kalmasına yol açabilir.
- Sonuç garantisi vermek veya baskı dili kullanmak. Dilekçe saygılı, bilgilendirici ve talep niteliğinde olmalıdır; mahkemenin takdirine saygı gösterilmelidir.
- Özel öncelik hükmünü belirtmemek. Dosya HMK m.391/3 veya İİK m.258 gibi bir hükme tabiyse bunu dilekçede belirtmemek, mahkemenin dosyayı olağan sırada işlemesine neden olabilir.
- Önalım hakkıyla karıştırmak. “Önalım” taşınmaz hukukundaki bir haktır; öne alım dilekçesinde TMK m.732-735’e atıf yapmak yanlıştır.
Dilekçeden sonra süreç
Öne alım talebinden sonra dosyanın izleyeceği yol
Sonuç ve değerlendirme
Öne alım talebi, kanunda genel bir hak olarak düzenlenmeyen, adil yargılanma hakkı (Anayasa m.36), davaların süratle sonuçlandırılması ilkesi (Anayasa m.141/4) ve makul sürede yargılanma güvencesine (AİHS m.6/1) dayanan bir usul dilekçesidir. Kabulü mahkemenin takdirindedir; bu nedenle dilekçede somut mağduriyet, belge ve dosya bilgileri eksiksiz yer almalıdır. HMK m.391/3, İİK m.258 ve m.265, CMK m.142/8 ve HMK m.369/7 gibi bazı hükümler belirli işlerde kanun yolu incelemesine açıkça öncelik tanır; bu hâllerde dilekçe bu hükümleri hatırlatmalıdır. Öne alım talebi kanun yolu başvuru süresini korumadığı gibi, TMK m.732-735’teki önalım hakkıyla da bir ilgisi yoktur. 7571 sayılı Kanunla önalım hakkının düşme süresinin iki yıldan bir yıla indirildiği (bildirimden itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren bir yıl) dikkate alınarak taşınmaz satışlarında bildirim tarihi dikkatle takip edilmelidir.
İlgili yazılarımız
İstinaf Ne Demek? · İstinafta Duruşma Açılır mı? · Tüketici Mahkemesi İstinafa Cevap Dilekçesi · Haksız Tutuklama Tazminatı · Kartal Gayrimenkul Avukatı · Tüm makaleler
Öne alım talebi nedir?
Öne alım talebi, bir dava dosyasının kanun yolu incelemesinin (istinaf veya temyiz) diğer dosyalara göre öncelikli yapılması için ilgili mahkemeye veya daireye verilen dilekçedir. Kanunda ‘öne alım hakkı’ veya genel bir ‘öne alma dilekçesi’ düzenlenmemiştir; dilekçe, adil yargılanma ve makul sürede sonuçlandırılma ilkelerine dayanan bir taleptir ve karar, dosyayı inceleyen mahkemenin veya dairenin takdirindedir.
Öne alım talebinin dayanağı nedir?
Anayasa m.36 herkesin yargı mercileri önünde adil yargılanma hakkına sahip olduğunu, m.141/4 ise davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasının yargının görevi olduğunu söyler. Bunların yanında bazı kanunlar belirli işlerde kanun yolu incelemesinin öncelikle yapılacağını açıkça belirtir (örneğin HMK m.391/3, İİK m.258 ve m.265, CMK m.142/8, HMK m.369/7). Bu özel hükümlerin kapsamına girmeyen dosyalarda talep, genel ilkelere ve somut mağduriyete dayandırılır.
Öne alım talebi için süre var mıdır?
Öne alım talebi için kanunda belirlenmiş bir hak düşürücü süre bulunmamaktadır. Ancak talebin istinaf veya temyiz dosyasının ilgili mahkemeye ulaşmasından sonra ve dosya incelenmeden önce sunulması anlamlıdır. Dilekçenin hangi mahkemeye (ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi dairesi) verileceği dosyanın bulunduğu aşamaya göre belirlenir.
Öne alım talebi dilekçesini kim verebilir?
Dosyanın tarafı (sanık, katılan, davacı, davalı) veya vekili verebilir; talebin muhatabı dosyayı inceleyen mercidir. Dilekçede talep edenin dosyadaki sıfatı, dosya bilgileri ve talebin gerekçeleri açıkça gösterilmelidir.
Öne alım talebi kabul edilmezse ne olur?
Talep, karar niteliğinde bir hak doğurmadığı için reddedilmesi hâlinde ayrı bir kanun yolu öngörülmemiştir; dosya olağan sırasında incelenir. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği düşünülüyorsa, hukuki yollar (örneğin bireysel başvuru) süre ve şartlar bakımından ayrıca değerlendirilir; bu değerlendirme dosyadaki tarihlere bağlıdır.
Önalım hakkı ile öne alım talebi aynı şey midir?
Hayır. Önalım hakkı, Türk Medeni Kanunu m.732-735’te düzenlenen ve paylı mülkiyette bir paydaşın payını üçüncü kişiye satması hâlinde diğer paydaşların kullanabileceği bir hakkı ifade eder; öne alım talebi ise bir dava dosyasının kanun yolu incelemesinin öncelikli yapılmasını isteyen usul dilekçesidir. 24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla TMK m.733’te önalım hakkının düşme süresi ‘satışın hak sahibine bildirildiği tarihin üzerinden üç ay ve her hâlde satışın üzerinden bir yıl’ olarak değiştirilmiştir.
Adli tatilde öne alım talebi yapılabilir mi?
HMK m.103/1-h, adli tatilde kanunlarda ivedi olduğu belirtilen veya taraflardan birinin talebi üzerine mahkemece ivedi görülmesine karar verilen dava ve işlerin görüleceğini düzenler. Ceza yargılamasında CMK m.331/3 uyarınca tatil süresince bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay yalnız tutuklu hükümlere ilişkin veya Meşhud Suçların Muhakeme Usulü Kanunu gereğince görülen işlerin incelemelerini yapar. Bu hükümler, adli tatilde hangi işlerin görülebileceğini belirler; dosyanın bu kapsamda olup olmadığı somut olayda değerlendirilmelidir.
Öne alım talebi dilekçesine hangi belgeler eklenir?
Dilekçeye kararın veya hükmün örneği, istinaf/temyiz dilekçesinin sunulduğunu gösteren belge, tutuklu veya hükümlü ise tutukluluk durumunu gösteren belge, mağduriyeti gösteren sağlık raporu, ilişkili dava (örneğin boşanma davası) bilgisi ve vekâletname eklenebilir. Belgelerin dosyadaki talebi desteklemesi önemlidir; talebin dayanağı somut mağduriyet olmalıdır.
Dosya aşamasını ve dilekçe gerekçelerini belgeleriniz üzerinden birlikte değerlendirelim.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olup Kartal’daki bürosunda hukuk ve ceza davalarında müvekkillerine hukuki destek vermektedir. Bu yazı, güncel mevzuat metinleri dikkate alınarak hazırlanmıştır; örnek dilekçeler genel şablondur ve somut olaya göre uyarlanmalıdır.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
