Kısa cevap: TCK m. 58 uyarınca tekerrür (mükerrirlik), önceden işlenen bir suçtan verilen mahkûmiyet hükmü kesinleştikten sonra yeni bir suç işlenmesi hâlinde uygulanır ve iki temel sonuç doğurur: hükmedilecek cezada seçimlik olarak hapis öngörülmüşse hapis cezasına hükmolunur, ayrıca ceza mükerrirlere özgü daha ağır bir infaz rejimine göre çektirilir. Uyuşturucu ticareti suçu, tekerrüre esas alınabilecek suçlar arasındadır.
Uyuşturucu ticareti dosyalarında sanığın adli sicilinde önceki bir mahkûmiyet bulunması, yalnızca cezanın miktarını değil, infazın nasıl işleyeceğini de doğrudan etkiler. Bu yazıda tekerrür kurumunun şartları, hangi hâllerde uygulanmayacağı ve uyuşturucu ticareti suçu açısından özel sonuçları ele alınmaktadır.
Tekerrür (Mükerrirlik) Nedir?
TCK m. 58/1 uyarınca tekerrür, önceden işlenen bir suçtan dolayı verilen hükmün kesinleşmesinden sonra yeni bir suçun işlenmesi hâlinde uygulanır; bunun için önceki cezanın infaz edilmiş olması şart değildir, yalnızca hükmün kesinleşmiş olması yeterlidir. Tekerrür, kişinin tekrar suç işleme eğiliminin cezalandırma sisteminde dikkate alınmasını sağlayan bir kurumdur ve hem cezanın türünü hem infaz biçimini etkiler.
Tekerrür Süresiz mi Uygulanır?
Hayır, TCK m. 58/2 uyarınca tekerrür hükümleri süreyle sınırlıdır: önceki mahkûmiyet beş yıldan fazla süreli hapis cezasıysa, bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl; beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa infazdan itibaren üç yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda tekerrür hükümleri artık uygulanmaz. Bu süreler dolduktan sonra işlenen yeni bir suç, mükerrirlik rejimine tabi tutulmaz.
Tekerrür Hangi Hâllerde Uygulanmaz?
TCK m. 58/4 ve 5 uyarınca, kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz; ayrıca fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış kişilerin işlediği suçlarda tekerrür söz konusu olmaz. Yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler de kural olarak tekerrüre esas alınmaz; ancak kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçları bu kuralın istisnasıdır ve yabancı mahkeme hükümleri de tekerrüre esas alınabilir.
Uyuşturucu Ticareti Suçunda Tekerrürün Sonucu Nedir?
Uyuşturucu ticareti suçunda mükerrir sayılan bir sanık için iki somut sonuç doğar. Öncelikle, TCK m. 58/6 uyarınca hükmolunan ceza, mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir; bu rejim, koşullu salıverilme için gereken süreyi ve infaz koşullarını genel rejime göre daha ağırlaştırır. Ayrıca aynı fıkra uyarınca mükerrir hakkında, cezanın infazından sonra ayrıca denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. İnfaz sürecinin genel işleyişi hakkında yatar hesaplama sayfamızdan genel bilgi edinebilirsiniz; ancak mükerrirlere özgü infaz rejiminin somut hesabı, dosyanın kendine özgü koşullarına göre ayrıca değerlendirilir.
Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi Nasıl İşler?
TCK m. 58/7-9 uyarınca, mahkûmiyet kararında hükümlü hakkında mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin uygulanacağı ayrıca belirtilir. Bu rejimin somut uygulanışı (infaz kurumunda geçirilecek süre, denetimli serbestlik süresi gibi) 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da düzenlenir ve genel infaz rejiminden daha uzun bir kurumda kalma süresi öngörür. Aynı kural, itiyadi suçlu, suçu meslek edinen kişi veya örgüt mensubu suçlu hakkında da uygulanır.
Sonuç ve Değerlendirme
Tekerrür, uyuşturucu ticareti dosyalarında sanığın adli geçmişinin cezanın türünü ve infaz biçimini doğrudan etkileyen bir kurumdur. Önceki mahkûmiyetin niteliği, kesinleşme tarihi ve TCK m. 58/2’deki süre sınırları, somut olayda tekerrür hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağını belirler. Bu nedenle savunmada, sanığın adli sicilindeki önceki mahkûmiyetin tekerrüre esas alınıp alınamayacağının dikkatle incelenmesi büyük önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
Önceki mahkûmiyetin infaz edilmiş olması tekerrür için şart mıdır?
Hayır, TCK m. 58/1 uyarınca tekerrür için önceki cezanın infaz edilmiş olması gerekmez; hükmün kesinleşmiş olması yeterlidir.
Tekerrür hâlinde adli para cezasına çevrilme mümkün müdür?
Hayır, TCK m. 58/3 uyarınca tekerrür hâlinde, sonraki suça ilişkin kanun maddesinde seçimlik olarak hapis cezası ile adli para cezası öngörülmüşse, hapis cezasına hükmolunur; adli para cezasına çevrilme imkânı bu durumda ortadan kalkar.
Yurt dışında alınan bir mahkûmiyet uyuşturucu ticareti tekerrüründe dikkate alınır mı?
Evet, TCK m. 58/4 uyarınca uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu, yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümlerin tekerrüre esas alınabileceği istisnai suçlar arasında sayılmıştır.
Adli sicilinizdeki bir mahkûmiyetin tekerrür bakımından değerlendirilmesi konusunda bize 0 506 976 23 55 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak ceza hukuku ve infaz hukuku alanında, özellikle tekerrür ve mükerrirlere özgü infaz rejiminin uygulandığı dosyalarda hukuki destek vermektedir. Çalışkan Hukuk Bürosu bünyesinde, Kartal/İstanbul merkezli olarak adli sicil geçmişinin cezanın türü ve infaz biçimi üzerindeki etkilerine ilişkin savunma stratejileri geliştirmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
