Etkileşimli rehber · Suç vasfı

Uyuşturucu Dosyasında Suç Vasfı ve Ceza Türü Değişikliği (TCK 188/3, 191, 190, 188/1, 188/6; CMK 226): Hangi Fıkradan Yargılanıyorsunuz?

Uyuşturucu dosyalarında aynı olay beş farklı kanun hükmüne bağlanabilir ve aradaki fark bir ceza basamağı değil, bir hayat farkıdır: kullanmak için bulundurma iki yıldan beş yıla kadar hapisle, kovuşturmada hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıyla sonuçlanır (TCK 191/1, 191/8); ülke içinde ticaret on yıldan az olmamak üzere hapis gerektirir (188/3); verilen kişi çocuksa alt sınır on beş yıldır; kullanmayı kolaylaştırma beş yıldan on yıla (190); imal, ithal ve ihraç yirmi yıldan otuz yıla kadardır (188/1). Reçeteye tabi, uyarıcı etkili ilaçlarda ceza yarısına kadar indirilebilir (188/6). Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bulundurmanın kullanmaya mı ticarete mi yönelik olduğunu dört ölçütle belirler: satma, devir ya da tedarik davranışı; maddenin bulundurulduğu yer ve biçim; çeşit ve miktar; kullanımın tıbbi raporla saptanıp saptanmadığı. Arkadaşa ikram ve birlikte kullanma konusunda Yargıtay içinde görüş ayrılığı vardır. İddianamedeki fıkra ile hüküm fıkrası farklıysa sanığa ek savunma hakkı tanınmadan hüküm kurulamaz (CMK 226); on yıl alt sınırlı ticaret suçunda müdafi zorunludur (CMK 150/3). Bu sayfa; dosyanızdaki olguların hangi fıkraya işaret ettiğini, vasıf değişirse cezanın hangi aralığa geldiğini ve hangi usul güvencesinin işletilmesi gerektiğini kendi dosyanız üzerinden denetlemeniz için hazırlandı.

Önce durumunuzu seçin

0 506 976 23 55 WhatsApp’tan Yazın Randevu Alın

Aynı hareket, iki ayrı suç: fark amaçtırTCK 188/3 uyuşturucu maddeyi satın alan, kabul eden ve bulunduran kişiyi de cezalandırır; 191/1 ise “kullanmak için” satın alan, kabul eden, bulunduran ya da kullanan kişiyi. Hareketler aynıdır, ayrım bulundurma amacındadır. Ceza Genel Kurulu bu amacı dört ölçütle belirler: failin maddeyi satma, devir ya da tedarik etme yönünde bir davranışa girip girmediği; maddenin bulundurulduğu yer ve biçimi (çok sayıda özenle hazırlanmış eşit paketçik, hassas terazi, ambalaj malzemesi, eve uzak gizleme yeri); maddenin çeşidi ve miktarı (kullanıcı genelde bir ya da benzer etkili iki madde bulundurur); kullanımın tıbbi raporla saptanıp saptanmadığı (CGK, E. 2023/70, K. 2025/549; E. 2020/475, K. 2022/608). Yol kontrolünde durdurulan, üzerinde bir fişek ve araçta kişisel kullanım sınırında hap bulunan, satma ya da verme davranışı gösterilmeyen sanık için ticaret hükmü “suç vasfında hata” sayılıp bozulmuş ve sanık tahliye edilmiştir (8. CD, E. 2025/10045, K. 2026/2713).

Verme, ikram ve birlikte kullanma: görüş ayrılığının olduğu yer“Başkalarına verme” 188/3’te sayılı bir seçimlik harekettir ve bedel alınması gerekmez; arkadaşına ücretsiz madde veren sanığın ticaret mahkûmiyeti onanmıştır (20. CD, E. 2018/3298, K. 2019/6612). Buna karşılık 10. Ceza Dairesi, yanında bulundurduğu esrarı arkadaşıyla birlikte içen sanığın eylemini, temin ettiğine dair delil olmadığından kullanmak için bulundurma saymış; iki üye ikramın da verme olduğunu belirterek karşı oy kullanmıştır (10. CD, E. 2020/10627, K. 2022/7656). Ceza Genel Kurulu, on altı eşit paketçik hâlinde özenle hazırlanmış esrarı “doğum gününde arkadaşlarla içmek için aldım” diyen sanığın savunmasını suçtan kurtulmaya yönelik bulmuş ve eylemi ticaret saymıştır (CGK, E. 2020/475, K. 2022/608). Evinde esrar ve içme aparatı bulunduran, tanıkların orada madde içtiğini söylediği sanık için kolaylaştırma (190) değil “başkasına temin” ihtimali üzerinde durulmuş ve ağır ceza mahkemesine görevsizlik gerektiği belirtilmiştir (10. CD, E. 2020/11590, K. 2021/3056).

Fıkra değişirse usul güvenceleri devreye girerSanık, suçun hukuki niteliğinin değişmesinden önce haber verilip savunmasını yapabilecek bir hâlde bulundurulmadıkça iddianamede gösterilen kanun hükmünden başkasıyla mahkûm edilemez (CMK 226/1); cezayı artıran hâller duruşmada ortaya çıkarsa da aynı kural uygulanır (226/2). Yargıtay, ithal (188/1) iddianamesiyle açılan davada ek savunma hakkı tanınmadan ticaretten (188/3) mahkûmiyet verilmesini savunma hakkının kısıtlanması sayıp bozmuştur; bozma sonrası ek savunma alınarak kurulan hüküm onanmıştır (10. CD, E. 2023/5754, K. 2023/3473). Alt sınırı beş yılı aşan suçlarda müdafi zorunludur (CMK 150/3); 2014 sonrası on yıl alt sınırlı ticaret suçunda müdafisiz alınan savunma bozma sebebidir (10. CD, E. 2023/4736, K. 2023/5238). Ticaret ya da kolaylaştırma kovuşturmasında suçun yalnız 191 kapsamına girdiği anlaşılırsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir (191/8). Kanun yolunda kazanılmış hak yalnız sonuç cezayı korur; suç vasfında kazanılmış hak yoktur (CMK 307/4; CGK, E. 2020/475, K. 2022/608).

Bölüm 01 — Temel mantık

Aynı olay neden beş ayrı fıkraya gidebilir?

Üç soru vardır. Birincisi amaç: madde kullanmak için mi, başkasına vermek ya da satmak için mi bulunduruldu; bu soruyu Ceza Genel Kurulu’nun dört ölçütü yanıtlar. İkincisi fiil kalıbı: arkadaşa ikram, birlikte kullanma, yer sağlama, sınırdan geçirme ya da reçeteli ilaç gibi özel kalıplarda kanun ve Yargıtay farklı fıkralara işaret eder. Üçüncüsü usul: iddianamedeki fıkra ile hüküm fıkrası farklılaşırsa ek savunma, zorunlu müdafi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve kazanılmış hak kuralları devreye girer. Sayfadaki her araç bu üç sorudan birine yanıt verir.

Kullanma mı, ticaret mi: dört ölçüt

TCK 188/3, uyuşturucu ya da uyarıcı maddeyi ruhsatsız olarak ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden ve bulunduran kişiyi on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırır; 191/1 ise kullanmak için satın alan, kabul eden, bulunduran ya da kullanan kişiyi iki yıldan beş yıla kadar hapisle. Satın alma, kabul etme ve bulundurma her iki maddede de vardır; ayrım kullanma dışında bir amaçla hareket edilip edilmediğindedir. Ceza Genel Kurulu, 2004 ve 2012 tarihli kararlarından bu yana dört ölçüt uygular: failin maddeyi başkasına satma, devir ya da tedarik etme yönünde bir davranış içine girip girmediği; maddenin bulundurulduğu yer ve bulunduruluş biçimi (kullanıcı maddeyi kolay erişeceği yerde tutar, eve uzak depo ya da samanlığa gizleme, çok sayıda özenle hazırlanmış eşit tartımlı paketçik, hassas terazi ve ambalaj malzemesi ticarete işaret eder); maddenin çeşidi ve miktarı (kullanıcı genelde bir ya da benzer etkili iki madde bulundurur; eroin, kokain, esrar ve amfetamin tabletlerini birlikte bulunduranın satmak amacıyla bulundurduğu kabul edilebilir; Adli Tıp Kurumu esrar kullanıcısının her defasında bir ila bir buçuk gram olmak üzere günde üç kez tüketebildiğini bildirir); sanığın madde kullandığının tıbbi raporla saptanıp saptanmadığı (CGK, E. 2023/70, K. 2025/549; E. 2020/475, K. 2022/608). Bu ölçütler her somut olayda ayrı ayrı tartışılır; ihbar ya da istihbarat olmaksızın yol kontrolünde durdurulan, üzerinde bir fişek ve araçta kişisel kullanım sınırında hap bulunan, satma ya da verme davranışı bulunmayan sanık için ticaret hükmü bozulmuş ve sanık tahliye edilmiştir (8. CD, E. 2025/10045, K. 2026/2713). Bulundurulan miktar küçük olsa da ticaret yaptığını bildiği kişiyle birlikte hareket edip onun maddesini kendi evinde bulunduran sanık ticaretin müşterek faili sayılmıştır (CGK, E. 2018/180, K. 2021/400).

Verme, ikram, yer sağlama ve çocuk

“Başkalarına verme” 188/3’te sayılı bir seçimlik harekettir ve bedel alınması gerekmez; kanun koyucu, maddenin toplumda yayılmasını önlemek için bedelsiz devri de satışla aynı cezaya bağlamıştır. Arkadaşına ücretsiz madde veren sanığın bölge adliye mahkemesince verilen ticaret mahkûmiyeti Yargıtay’ca hukuka uygun bulunmuştur (20. CD, E. 2018/3298, K. 2019/6612). Birlikte kullanma ve ikram ise görüş ayrılığının olduğu alandır: 10. Ceza Dairesi çoğunluğu, kullanmak için yanında bulundurduğu esrarı arkadaşıyla birlikte içen ve temin ettiğine dair delil bulunmayan sanığın eylemini kullanmak için bulundurma saymış; iki üye, ikram etmenin de verme kavramı içinde olduğunu, 191’de verme ve temin hareketlerinin bulunmadığını belirterek karşı oy kullanmıştır (10. CD, E. 2020/10627, K. 2022/7656). Ceza Genel Kurulu, on altı eşit paketçik hâlinde ve kemer altında gizlenmiş esrarı “doğum gününde arkadaşlarımla içmek için aldım” diyen sanığın savunmasını suçtan kurtulmaya yönelik bulmuş ve eylemi ticaret saymıştır (CGK, E. 2020/475, K. 2022/608). Kullanmayı kolaylaştırma suçu (190/1) özel yer, donanım ya da malzeme sağlamayı, kullananların yakalanmasını zorlaştıracak önlem almayı ve kullanma yöntemi konusunda bilgi vermeyi beş yıldan on yıla kadar hapisle cezalandırır; ancak evinde esrar ve içme aparatı bulunduran ve tanıkların orada içtiğini söylediği sanık için Yargıtay, eylemin “başkasına kullanmak için temin” (188/3) olabileceğini belirterek asliye ceza mahkemesinin görevsizlik kararı vermesi gerektiğini söylemiştir (10. CD, E. 2020/11590, K. 2021/3056). Uyuşturucu madde verilen ya da satılan kişi çocuksa veren ya da satana verilecek hapis cezası on beş yıldan az olamaz (188/3 son cümle). Yakalanan alıcının “satın almak için buluştum” demesinin kendi suçunu ikrar anlamına geleceği ve buna zorlanamayacağı da bu bağlamda hatırlanmalıdır.

İthal, ilaç, prekürsör ve usul güvenceleri

Maddeyi ruhsatsız olarak imal, ithal ya da ihraç eden kişi yirmi yıldan otuz yıla kadar hapisle cezalandırılır (188/1). Gümrük işlemleri sırasında yakalanan madde için Yargıtay çoğunluğu suçu tamamlanmış sayarken, bir üye gümrük kontrol noktasından geçirilmeyen maddenin ülkeye sokulmuş sayılamayacağını, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’ndaki ve göçmen kaçakçılığındaki “teşebbüs tamamlanmış gibi cezalandırılır” hükmünün 188/1’de bulunmadığını belirterek teşebbüs (35) indirimi gerektiğini savunmuştur (10. CD, E. 2024/7541, K. 2025/392). İthal iddiasıyla açılan davada maddenin ülke içinde teslim edildiği sabit olup ithal ispatlanamıyorsa eylem 188/3’e dönüşür; bu dönüşüm ek savunma alınmadan yapılamaz (10. CD, E. 2023/5754, K. 2023/3473). Üretimi resmî izne ya da satışı reçeteye bağlı olan ve uyuşturucu ya da uyarıcı etki doğuran her türlü madde için de 188 hükümleri uygulanır, ancak ceza yarısına kadar indirilebilir (188/6); maddenin bu nitelikte olup olmadığı Adli Tıp Kurumu 5. İhtisas Kurulu raporu ve Sağlık Bakanlığı’na sorulan reçete bilgisiyle belirlenir, bu araştırma yapılmadan kurulan hüküm bozulur (10. CD, E. 2023/18638, K. 2023/11227). Kişilerin hayatını tehlikeye sokacak biçimde ilaç üretme ve satma suçu (187) ile 188/6 birbirinden ayrılır; uyarıcı etkili 690 kafein tableti için 187 yerine 188/3 ve 188/6 uygulanması gerektiği belirtilmiştir (10. CD, E. 2019/1219, K. 2022/2006). Uyuşturucu etkisi doğurmayan ama üretimde kullanılan ve ithali izne bağlı maddenin ticareti sekiz yıldan az olmamak üzere hapis gerektirir (188/7). Usul yönünden üç kural belirleyicidir: iddianamedeki hükümden başkasıyla mahkûmiyet için ek savunma (226/1-2), alt sınırı beş yılı aşan suçta zorunlu müdafi (150/3) ve ticaret ya da kolaylaştırma kovuşturmasında suçun yalnız 191 kapsamında kaldığı anlaşılırsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması (191/8). Yalnız sanık lehine kanun yoluna gidilmişse yeni hüküm önceki cezadan ağır olamaz, ancak bu güvence suç vasfını değil yalnız ceza miktarını korur (307/4; CGK, E. 2020/475, K. 2022/608).

Bu sayfa hiçbir dosyanın sonucunu öngörmez; suçun vasfını ve cezayı yalnızca mahkeme belirler (CMK 217/1, TCK 61). Sayfa, maddenin nasıl bulundurulacağı, paketleneceği ya da nitelendirmeden nasıl kaçınılacağı konusunda hiçbir bilgi içermez; yalnız dosyadaki olguların kanundaki şartlar ve Yargıtay ölçütleriyle denetlenmesine yardım eder.

Bölüm 02 — Etkileşimli

Hangi durumdasınız?

Altı soruyu yanıtlayın; sayfa, dosyanızdaki olguların hangi fıkraya işaret ettiğini, hangi usul güvencesinin işletilmesi gerektiğini ve hangi yazılarımızın işinize yarayacağını sıralasın. Hiçbir veri kaydedilmez, her şey tarayıcınızda kalır.

1. İddianame ya da suçlama hangi fıkradan?

2. Ne ele geçti?

3. Satış ya da verme olgusu var mı?

4. Kullanım raporu ne diyor?

5. Usul durumu?

6. Durumunuz?

6 soru bekliyor

Bu araç genel bilgilendirme amaçlıdır; sonuç öngörmez ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Her dosya tutanakları, raporları ve beyanlarıyla ayrı okunur.

Bölüm 03 — Etkileşimli

Altı eksen: olgular hangi fıkraya işaret ediyor?

Dosyanızdaki olgular altı eksende denetlenir: davranış, yer ve biçim, çeşit ve miktar, kullanım raporu, fiil kalıbı ve usul. Kendi dosyanız için işaretleyin; araç hangi eksenlerin kullanma lehine, hangilerinin ticaret yönünde göründüğünü göstersin. Araç sonuç öngörmez; vasfı yalnızca mahkeme belirler.

1. Davranış: satma, devir ya da tedarik var mı?

Dosyada bir satış ya da verme anı var mı: fiziki takiple görülen alışveriş, alıcıda ele geçen madde, mesajlaşmalar, aracılık görüşmeleri, kolluk ya da mahkemede ikrar? Yoksa yalnız bulundurma mı söz konusu?

Nasıl denetlenir?

Ceza Genel Kurulu’nun birinci ölçütü failin maddeyi başkasına satma, devir ya da tedarik etme yönünde bir davranış içine girip girmediğidir (CGK, E. 2023/70, K. 2025/549). Sanığın WhatsApp yazışmalarının satıcılar ile madde almak isteyenler arasında uzun süreye yayılan bir aracılık rolü gösterdiği ve yanındakilerin üzerinde otuz paket bulunduğu dosyada eylem ticaret sayılmıştır (aynı karar). Arkadaşına ücretsiz madde verme de 188/3’teki “başkalarına verme” hareketidir (20. CD, E. 2018/3298, K. 2019/6612). Buna karşılık satma ya da verme davranışı bulunmayan, yol kontrolünde durdurulan ve üzerinde kişisel kullanım sınırında madde bulunan sanık için ticaret hükmü bozulmuştur (8. CD, E. 2025/10045, K. 2026/2713). Yalnız alıcının kolluktaki beyanına dayanan satış iddiası, beyanın mahkemede doğrulanmaması hâlinde hükme esas alınamaz; beyan delili ayrı rehberde denetlenir.

2. Yer ve bulunduruluş biçimi: paketçik, terazi, gizleme

Madde kaç parça hâlinde ve nasıl paketlenmişti; paketler eşit tartımlı mı; hassas terazi, kilitli poşet ya da ambalaj malzemesi ele geçti mi; madde eve ya da iş yerine uzak, erişilmesi güç bir yere mi gizlenmişti?

Nasıl denetlenir?

İkinci ölçüt maddenin bulundurulduğu yer ve biçimidir: kullanıcı maddeyi kolay erişeceği yerde tutar; eve uzak depo, mağara ya da samanlık gibi yere gizleme, çok sayıda özenle hazırlanmış küçük paketçik, her paketçikte hassas tartımla aynı miktar, ele geçirildiği yerde hassas terazi ve ambalaj malzemesi kullanma dışında amaç için önemli belirtidir (CGK, E. 2020/475, K. 2022/608). On altı eşit paketçik hâlinde kemer altında gizlenmiş esrar (aynı karar) ve yedi paket hâlinde satışa hazır eroin (10. CD, E. 2023/4736, K. 2023/5238) ticaret sayılmıştır. Tek fişek ve araçta birkaç hap ise kişisel kullanım sınırında kabul edilmiştir (8. CD, E. 2025/10045, K. 2026/2713). Hassas terazi ve paketleme delilinin denetimi için ayrı rehberimiz vardır.

3. Çeşit ve miktar: günlük doz ve madde sayısı

Ele geçen madde türü ve net miktarı nedir; Adli Tıp Kurumu’nun günlük kullanım ölçüleriyle karşılaştırıldığında kaç günlük ihtiyaca karşılık geliyor; farklı etkili birden fazla madde (esrar, eroin, kokain, amfetamin, sentetik) birlikte mi ele geçti?

Nasıl denetlenir?

Üçüncü ölçüt çeşit ve miktardır: kullanıcı genelde bir ya da benzer etkili iki madde bulundurur; değişik nitelikte ve farklı etkili eroin, kokain, esrar ve amfetamin tabletlerini birlikte bulunduranın satmak amacıyla bulundurduğu kabul edilebilir. Kişisel kullanım miktarı kişiye ve maddeye göre değişir; Adli Tıp Kurumu esrar kullananların her defasında bir ila bir buçuk gram olmak üzere günde üç kez tüketebildiğini bildirir, kullanıcılar birkaç aylık ihtiyacı ihtiyaten bulundurabilir (CGK, E. 2020/475, K. 2022/608). Otuz paket sentetik kannabinoidin günlük kullanım miktarının çok üzerinde olduğu kabul edilmiştir (CGK, E. 2023/70, K. 2025/549). Küçük miktar tek başına 191 demek değildir: ticaret yaptığını bildiği kişiyle birlikte hareket edip onun maddesini evinde bulunduran sanık müşterek fail sayılmıştır (CGK, E. 2018/180, K. 2021/400). Miktar karşılaştırması için ayrı rehberimize bakın.

4. Kullanım raporu ve kişisel geçmiş

Yakalandığınızda kan ya da idrar tahlili alındı mı, sonucu ne; geçmişte kullanma suçundan denetimli serbestlik ya da tedavi kaydınız var mı; reçeteli ilaç kullanımı belgeli mi?

Nasıl denetlenir?

Dördüncü ölçüt sanığın madde kullandığının tıbbi raporla tespit edilip edilmediğidir (CGK, E. 2023/70, K. 2025/549). Kullanımın teknik yöntemle saptanmaması, ele geçen maddeyi kullandığını söyleyen sanığın savunmasının güvenilirliğini düşürür; kullanıcı olduğu sabit sanık için ise bulundurma amacının kullanma olduğu yönündeki savunma güç kazanır. Tahlil hiç alınmadıysa eksik araştırma itirazı yapılır. Pozitif tahlil tek başına ticareti dışlamaz: kendisi de kullanan satıcıların bulunduğu Yargıtay’ca bilinir; doğum gününde arkadaşlarıyla içmek için aldığını söyleyen ve kullanıcı olan sanık, paketleme biçimi nedeniyle ticaretten mahkûm olmuştur (CGK, E. 2020/475, K. 2022/608). Kullanma suçundan daha önce verilmiş denetimli serbestlik kararı hüküm niteliğinde değildir ve sonraki yargılamada vasıf yönünden kazanılmış hak doğurmaz (aynı karar).

5. Fiil kalıbı: ikram, yer sağlama, sınır, ilaç

Olay bir arkadaş ortamında birlikte kullanma mı; evinizde başkaları mı kullandı; madde gümrükte, kargoda ya da sınırda mı yakalandı; madde 2313 sayılı Kanun listesinde mi yoksa reçeteye tabi bir ilaç mı?

Nasıl denetlenir?

Birlikte kullanma ve ikramda Yargıtay içinde görüş ayrılığı vardır: 10. Ceza Dairesi çoğunluğu arkadaşıyla birlikte içen sanığın eylemini kullanmak için bulundurma saymış, iki üye ikramın da verme olduğunu belirterek karşı oy kullanmıştır (10. CD, E. 2020/10627, K. 2022/7656); arkadaşa ücretsiz verme ise ticaret sayılmıştır (20. CD, E. 2018/3298, K. 2019/6612). Evinde madde ve aparat bulunduran ve başkalarının orada içtiği sanık için 190 değil “başkasına temin” (188/3) ihtimali üzerinde durulmuştur (10. CD, E. 2020/11590, K. 2021/3056). Gümrük işlemleri sırasında yakalanan madde için çoğunluk tamamlanmış ithal, karşı oy teşebbüs demiştir (10. CD, E. 2024/7541, K. 2025/392); ithal ispatlanamayan ama ülke içinde teslim edilen madde için eylem 188/3’tür (10. CD, E. 2023/5754, K. 2023/3473). Reçeteye tabi ve uyarıcı etkili ilaçta 188/6 uygulanır ve ceza yarısına kadar indirilebilir; maddenin niteliği Adli Tıp Kurumu ve Sağlık Bakanlığı’ndan sorulmadan hüküm kurulamaz (10. CD, E. 2023/18638, K. 2023/11227).

6. Usul: ek savunma, müdafi, HAGB, kazanılmış hak

İddianamedeki fıkra ile mahkemenin uyguladığı ya da uygulamaya hazırlandığı fıkra farklı mı; farklıysa ek savunma hakkı tanındı mı; alt sınırı beş yılı aşan suçta savunmanız müdafiyle mi alındı; 191’e dönüşte hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulandı mı; kanun yoluna yalnız siz mi başvurdunuz?

Nasıl denetlenir?

Sanık, suçun hukuki niteliğinin değişmesinden önce haber verilip savunmasını yapabilecek bir hâlde bulundurulmadıkça iddianamede gösterilen hükümden başkasıyla mahkûm edilemez; cezayı artıran hâller duruşmada ortaya çıkarsa da aynı kural uygulanır ve istem üzerine süre verilir (CMK 226/1-3). Bildirim sanığa ve varsa müdafiine yapılır; sanığa ulaşılamıyorsa müdafiine yapılan bildirim yeterlidir (226/4, 7532 s.K. ile 2024). İthal iddianamesiyle açılan davada ek savunma alınmadan 188/3’ten mahkûmiyet bozulmuştur (10. CD, E. 2023/5754, K. 2023/3473); bozma sonrası aleyhe hüküm kurulurken de ek savunma alınır ve 2014 sonrası on yıl alt sınırlı suçta zorunlu müdafi bulunmadan savunma alınamaz (10. CD, E. 2023/4736, K. 2023/5238; CMK 150/3). Ticaret ya da kolaylaştırma kovuşturmasında suçun yalnız 191 kapsamına girdiği anlaşılırsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir (191/8). Kazanılmış hak yalnız sonuç cezayı korur, suç vasfını değil; denetimli serbestlik kararı da hüküm değildir (CMK 307/4; CGK, E. 2020/475, K. 2022/608).

Henüz işaretleme yapmadınız.

Her eksen için bir seçenek işaretleyin; sonuç kutusu buna göre güncellenir.

İlk dört eksen Ceza Genel Kurulu’nun dört ölçütüdür ve bulundurmanın amacını belirler; beşinci eksen kanunun ve Yargıtay’ın özel kalıplara (ikram, yer sağlama, sınır, ilaç) verdiği yanıtı, altıncı eksen fıkra değişirse işletilmesi gereken güvenceleri gösterir. En sık yapılan iki hata, miktarın küçük olmasını tek başına yeterli sanmak ve fıkra değiştiğinde ek savunma ile zorunlu müdafi kurallarını takip etmemektir.

Bölüm 04 — Beş fıkra

Beş fıkra, beş ayrı ceza basamağı

Kullanma, ticaret, kolaylaştırma, ithal ve ilaç aynı maddelere tabi değildir; fıkra değişince usul güvenceleri de değişir. Birine dokunun.

Her fıkranın kendi unsuru, cezası ve usulü vardır

Kullanmak için bulundurma iki yıldan beş yıla kadar hapisle ve kovuşturmada hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıyla; ülke içinde ticaret on yıldan az olmamak üzere hapisle; çocuğa verme on beş yıldan az olmamak üzere hapisle; kolaylaştırma beş yıldan on yıla; imal, ithal ve ihraç yirmi yıldan otuz yıla kadar hapisle cezalandırılır. Reçeteli uyarıcı ilaçta ceza yarısına kadar indirilebilir. İddianamedeki fıkradan başka bir fıkrayla mahkûmiyet için ek savunma, alt sınırı beş yılı aşan suçta müdafi zorunludur.

Bölüm 05 — Kontrol listesi

Vasıf tartışmalı dosyada ilk adımlar

Bu liste ticaretten yargılanan kullanıcılar, arkadaşına verme ya da birlikte kullanma nedeniyle suçlananlar, ithal ya da ilaç iddiasıyla karşılaşanlar ve yakınları içindir. Genel çerçeve için vasıf değişikliği yazımıza, verme ve ikram için arkadaşa verme yazımıza bakın. Liste hukuki tavsiye değildir; her dosya tutanakları ve raporlarıyla ayrıca okunur.

Yapılması gerekenler

Yapılmaması gerekenler

0 / 10 madde işaretlendi

0 506 976 23 55 WhatsApp’tan Yazın E-posta Gönderin

Bölüm 06 — Süreç haritası

Yakalamadan kanun yoluna: vasıf altı aşamada şekillenir

Her aşamada ne olduğunu, kimin ne yaptığını ve süre notunu görmek için aşamalara dokunun.

Bölüm 07 — Etkileşimli araç

Vasıf ve ceza türü aracı

İddianamedeki ya da suçlamadaki fıkrayı seçin; dosyanızdaki olguları (davranış, miktar, paketleme, çeşit, tahlil, madde türü, usul durumu) işaretleyin. Araç olguların Ceza Genel Kurulu ölçütlerine göre hangi fıkraya işaret ettiğini, o fıkrada hapis cezasının hangi aralığa geldiğini ve fıkra değişirse hangi usul güvencesinin işletilmesi gerektiğini göstersin. Bu bir sonuç öngörüsü değildir; vasfı ve cezayı yalnızca mahkeme belirler.

Fıkra	Ceza	Ayırıcı ölçüt
TCK 191/1	2-5 yıl hapis · 191/8 HAGB · 191/10 yarı artırım	Kullanma amacı: davranış yok, tek madde, sınır içinde, tahlil pozitif
TCK 188/3	10-20 yıl hapis + 1.000-20.000 gün	Satma, verme, aracılık; eşit paketçikler, terazi; birden çok tür; miktar
188/3 son cümle	15 yıldan az olamaz	Verilen ya da satılan kişi çocuk
TCK 188/4-a, b	Yarı artırım	Eroin, kokain, sentetik vb. · okul, yurt 200 m
TCK 190/1	5-10 yıl + 1.000-10.000 gün	Özel yer, donanım, malzeme; yakalanmayı zorlaştırma; yöntem bilgisi
TCK 188/1	20-30 yıl + 2.000-20.000 gün	Sınırdan sokma ya da çıkarma; gümrükte yakalanma: tamamlanmış mı, teşebbüs mü
TCK 188/6	188 cezası, yarıya kadar indirim	Reçeteye tabi, uyarıcı etkili ilaç; ATK + Sağlık Bakanlığı
TCK 188/7	8 yıldan az olmamak üzere	Üretimde kullanılan, etki doğurmayan madde
TCK 187/1	1-5 yıl	Sağlığı tehlikeye sokan ilaç üretimi ve satışı; 188/6 ile karışır
CMK 226	Ek savunma	İddianamedeki hükümden başkasıyla mahkûmiyet ve artırım hâlleri için bildirim
CMK 150/3	Zorunlu müdafi	Alt sınır 5 yılı aşan suç: 188/1, 188/3, 188/6, 188/7
CMK 307/4	Kazanılmış hak	Yalnız ceza miktarı; vasıfta kazanılmış hak yok
CGK 2023/70 · 2025/549	Dört ölçüt	Davranış, yer ve biçim, çeşit ve miktar, tıbbi rapor; 30 paket + WhatsApp aracılık → 188/3
CGK 2020/475 · 2022/608	16 eşit paketçik	“Arkadaşlarla içecektik” savunması reddedildi; vasıfta kazanılmış hak yok
Y10CD 2020/10627 · 2022/7656	Birlikte içme	Çoğunluk 191, karşı oy 188/3 (ikram = verme)
Y8CD 2025/10045 · 2026/2713	Yol kontrolü	Davranış yok, sınır içinde → 191, bozma ve tahliye
Y10CD 2023/5754 · 2023/3473	188/1 → 188/3	Ek savunma olmadan dönüşüm bozma; sonra onama
Y10CD 2024/7541 · 2025/392	Kapıkule	Çoğunluk tamamlanmış ithal; karşı oy teşebbüs (35)
Y10CD 2023/18638 · 2023/11227	Pregabalin	ATK 5. İhtisas + Sağlık Bakanlığı sorulmadan 188/6 hükmü bozulur

Araç, işaretlediğiniz bilgileri kanundaki şartlar ve Yargıtay ölçütleriyle karşılaştırır; suçun vasfını, temel cezayı ve oranları yalnızca mahkeme belirler (TCK 61, CMK 217/1). Aralıklar yalnız hapis cezası içindir; adli para cezası ayrıca hesaplanır. Araç, maddenin nasıl bulundurulacağı, paketleneceği ya da nitelendirmeden nasıl kaçınılacağı konusunda bilgi vermez.

Bölüm 08 — Yargıtay’dan altı senaryo

Hangi senaryodasınız?

Vasıf tartışmalı uyuşturucu dosyaları Yargıtay kararlarındaki altı kalıptan birine benzer. Her kalıpta denetlenen ölçüt, aranan delil ve en sık yapılan hata farklıdır; kararların tam metni Yargı PRO üzerinden okunarak özetlenmiştir.

Tipik görünüm

Yol kontrolünde polisleri görünce uzaklaşmaya çalışan sanığın montunun cebinde bir, kemerinin altında iki poşette on beş olmak üzere her biri aynı ağırlıkta kâğıda sarılı on altı paket esrar ve 250 lira bulundu. Sanık maddeyi arkadaşının doğum gününde birlikte içmek için aldığını, bir kısmını bir ay boyunca kullanacağını söyledi. Ağır ceza mahkemesi eylemi kullanma sayıp denetimli serbestlik verdi; sanık yükümlülüklere uymadı, mahkeme bu kez vasıfta kazanılmış hak olduğunu söyleyerek yine 191’den ceza verdi.

Kanun ne der

Ceza Genel Kurulu dört ölçütü uyguladı: maddenin küçük paketçikler hâlinde ve her biri aynı ağırlıkta olacak biçimde kâğıda sarılarak özenle hazırlanıp satışa hazır vaziyette, kemer altında gizlenmiş olması karşısında sanığın kullanma amacına ilişkin savunması suç ve cezadan kurtulmaya yönelik sayıldı ve eylem ticaret (188/3) kabul edildi. Kurul ayrıca aleyhe değiştirme yasağının (CMUK 326/son, CMK 307/4) yalnız ceza miktarıyla sınırlı olduğunu, fiilin nitelendirilmesinde ve suç adında geçerli olmadığını, kullanma suçundan verilen denetimli serbestlik kararının hüküm niteliğinde olmayıp vasıf yönünden kazanılmış hak doğurmayacağını belirtti; dört üye hukuk güvenliği gerekçesiyle karşı oy kullandı (CGK, E. 2020/475, K. 2022/608, 04.10.2022).

Tuzak

Denetimli serbestlik kararını kesin hüküm sanıp yükümlülükleri ihmal etmek; paketleme biçimini kullanıcı anlatımıyla açıklayabileceğini düşünmek.

Etkileşimli rehber: Hassas Terazi ve Paketleme Delili (TCK 188) →

Tipik görünüm

İdrar tahlillerinde ikisinin de madde kullandığı saptanan sanık, kullanmak için yanında bulundurduğu esrarı arkadaşıyla birlikte içtiğini söyledi; arkadaşının beyanının aksine sanığın maddeyi temin ettiğine dair delil yoktu. Mahkeme ticaretten mahkûmiyet verdi. Başka bir dosyada sanık, arkadaşına ücretsiz madde verdiğini kabul edip eylemin kullanma olduğunu savundu.

Kanun ne der

10. Ceza Dairesi çoğunluğu, birlikte içme savunması ve temin ettiğine dair delil bulunmaması karşısında eylemin kullanmak için bulundurma olduğunu belirterek ticaret hükmünü bozdu; Başkan Vekili ve bir üye, yanında getirdiği esrarı arkadaşıyla birlikte içmenin temin eden sıfatını ortadan kaldırmayacağını, ikram etmenin de verme kavramı içinde olduğunu, 191’de verme ve temin hareketlerinin bulunmadığını ve ikram edenin 191 kapsamında sayılmasının kanunilik ilkesine aykırı olacağını belirterek onama yönünde karşı oy kullandı (10. CD, E. 2020/10627, K. 2022/7656, 13.06.2022). Arkadaşına ücretsiz madde verdiğini söyleyen sanık için ise bölge adliye mahkemesinin ticaret mahkûmiyeti hukuka uygun bulunup temyiz istemi esastan reddedildi (20. CD, E. 2018/3298, K. 2019/6612, 28.11.2019). Ayrım, maddenin kime ait olduğu ve bir devir iradesinin ispatlanıp ispatlanmadığı üzerinden yapılır.

Tuzak

“Para almadım” savunmasına güvenmek; birlikte kullanmayı anlatırken maddeyi kendisinin temin edip arkadaşına verdiğini kabul eder biçimde ifade vermek.

Arkadaşa Uyuşturucu Vermek veya Birlikte Kullanmak Ticaret Suçu mu? (TCK 190) →

Tipik görünüm

İhbar ya da istihbari bilgi olmaksızın yol kontrolünde durdurulan sanığın üzerinde bir adet fişeklenmiş madde, araçta amfetamin türevi içeren birkaç hap bulundu; sanık aşamalarda kullanmak amacıyla bulundurduğunu söyledi. İlk derece mahkemesi 188/3 ve 188/4-a’dan on iki yılın üzerinde hapis verdi, bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetti.

Kanun ne der

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, Ceza Genel Kurulu’nun 2004 ve 2012 tarihli kararlarındaki üç ölçütü (satma, devir ya da tedarik davranışı; bulundurulduğu yer ve biçim; çeşit ve miktar) somut olaya uygulayarak, sanığın ticaret yaptığına ya da maddeyi satmak ya da başkasına vermek gibi kullanma dışında bir amaçla bulundurduğuna dair delil bulunmadığını, ele geçen maddelerin niteliği gözetildiğinde kişisel kullanım sınırında kaldığını belirtti; eylemin kullanmak amacıyla bulundurma olduğunu gözetmeyip suç vasfında hataya düşerek ticaretten hüküm kurulmasını hukuka aykırı bularak bozdu ve sanığın tahliyesine karar verdi (8. CD, E. 2025/10045, K. 2026/2713, 25.02.2026). Buna karşılık yanındakilerin üzerinde otuz paket bulunan, bagajında aynı türde madde ele geçen ve WhatsApp yazışmaları satıcılarla alıcılar arasında aracılık rolünü gösteren sanığın eylemi ticaret sayılmıştır (CGK, E. 2023/70, K. 2025/549, 03.12.2025).

Tuzak

Tahlil ve miktar karşılaştırmasını istememek; kanun yolu dilekçesinde dört ölçütü tek tek yazmamak.

Etkileşimli rehber: Kişisel Kullanım Miktarı (TCK 191-188) →

Tipik görünüm

Suriye’den temin edilip yurda sokulduğu ve başka sanıklara teslim edildiği iddia edilen esrar nedeniyle sanık hakkında 188/1’den dava açıldı. Ağır ceza mahkemesi ithali değil ülke içinde teslimi sabit görüp 188/3’ten beş yıl altı ay hapis verdi; sanığa suçun niteliğinin değişebileceği bildirilmemişti ve dosyadaki tape çözümleri ile kriminal rapor onaysız fotokopiydi.

Kanun ne der

Yargıtay, 188/1 iddianamesiyle açılan davada CMK 226 uyarınca ek savunma hakkı tanınmadan 188/3’ten mahkûmiyet verilmesini savunma hakkının kısıtlanması sayıp eksik araştırmayla birlikte bozdu; bozma sonrası ek savunma alınıp belgelerin aslı getirtilerek kurulan 188/3 hükmünü, adli para cezası taksit ihtarını düzelterek onadı (10. CD, E. 2023/5754, K. 2023/3473, 13.04.2023). Başka bir dosyada 191’den verilen hüküm ticaret olması gerektiği gerekçesiyle bozulduktan sonra 188/3’ten kurulan hükümde, 2014 sonrası on yıl alt sınırlı suçta zorunlu müdafi bulunmaması ve aleyhe hüküm için ek savunma alınmaması yeniden bozma sebebi yapıldı; sonuç ceza ise aleyhe temyiz bulunmadığından önceki on ay olarak korundu (10. CD, E. 2023/4736, K. 2023/5238, 07.06.2023).

Tuzak

Lehe görünen fıkra değişikliğinde ek savunmanın gerekmediğini sanmak; 226 bildirimi ve zorunlu müdafi eksikliğini kanun yolunda ayrı başlık yapmamak.

Uyuşturucu Madde İthal ve İhraç Suçu (TCK 188/1) Nedir? →

Tipik görünüm

Gümrük giriş kapısında aracı şüpheli görülüp X-ray taramasına sevk edilen sanık, paketleri X-ray yolunda bıraktı; narkotik köpeklerin tepki vermesiyle daralı 4.162 gram sentetik kannabinoid ele geçirildi. Mahkeme tamamlanmış ithal suçundan mahkûmiyet verdi; sanık eylemin teşebbüs aşamasında kaldığını savundu.

Kanun ne der

Yargıtay çoğunluğu suçun vasfı ve sübutuna ilişkin takdirde isabetsizlik görmeyip hükmü onadı. Bir üye ise doktrine ve Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ile göçmen kaçakçılığındaki “teşebbüs tamamlanmış gibi cezalandırılır” hükümlerinin 188/1’de bulunmamasına dayanarak, gümrük kontrol noktasından geçirilmeyen maddenin ülkeye sokulmuş sayılamayacağını, görevlilerin müdahalesiyle icrası yarım kalan eylemin teşebbüs olduğunu ve 35. madde uyarınca indirim gerektiğini belirterek karşı oy kullandı; aynı görüş Sabiha Gökçen kargo bölümünde teslim alınmadan ele geçen gönderiler için de karşı oylarda tekrarlanmaktadır (10. CD, E. 2024/7541, K. 2025/392, 13.01.2025). Tartışma Yargıtay içinde sürmektedir; savunma teşebbüs indirimini ayrı basamakta talep eder ve çoğunluk görüşünü bilerek hazırlanır.

Tuzak

Teşebbüs savunmasını yalnız sözlü yapmak; gümrük işlem kayıtlarını, yakalama yerini ve X-ray sevk saatini dosyaya getirtmemek.

Uyuşturucu Ticaretinde Teşebbüs ve Gönüllü Vazgeçme →

Tipik görünüm

Cami yakınında tanığa iki pregabalin kapsülü veren sanık hakkında 188/3’ten hüküm kuruldu; pregabalin uyuşturucu ve uyarıcı maddeler listesinde değildi. Başka bir dosyada 690 kafein tableti bulunduran sanık, sağlığı tehlikeye sokan ilaç satışından (187/1) mahkûm edilmişti.

Kanun ne der

Yargıtay ilk dosyada, suç konusu kapsüllerin 188/6’daki gibi uyuşturucu ya da uyarıcı madde etkisi doğuran bir madde olup olmadığı konusunda Adli Tıp Kurumu 5. İhtisas Kurulu’ndan rapor alınması ve üretiminin resmî izne ya da satışının reçeteye bağlı olup olmadığının Sağlık Bakanlığı İlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü’nden sorulması gerekirken eksik araştırmayla hüküm kurulmasını bozma sebebi yaptı; araştırma tamamlanıp cami mesafesi nedeniyle 188/4-b artırımıyla kurulan yeni hükmü onadı (10. CD, E. 2023/18638, K. 2023/11227, 19.12.2023). Kafein dosyasında ise ATK raporunda kafeinin uyarıcı etki doğuran ve üretimi izne bağlı bir madde olduğu belirtildiğinden, kişisel kullanım dışında çok sayıda tabletin ticari amaçla bulundurulması karşısında 187 yerine 188/3 ve 188/6 uygulanması gerektiği söylendi; sonuç ceza yönünden kazanılmış hak saklı tutuldu (10. CD, E. 2019/1219, K. 2022/2006, 23.02.2022). Ceza Genel Kurulu da 2313 sayılı Kanun kapsamında olmayan madde için aynı iki araştırmayı şart koşmuştur (CGK, E. 2023/89, K. 2025/235).

Tuzak

Maddenin listede olmadığını söylemekle yetinmek; ATK ve Sağlık Bakanlığı araştırmasını ve 188/6 indirimini açıkça talep etmemek.

Reçeteye Tabi İlaçlar Uyuşturucu Suçu Oluşturur mu? (TCK 188/6) →

Bölüm 09 — Doğru mu, yanlış mı?

En çok yanlış bilinen sekiz cümle

Vasıf tartışmalı uyuşturucu dosyalarında en sık duyduğumuz varsayımlar. Yanıtlayın, gerekçesini görün.

1. Para almadan arkadaşıma verdiysem ticaret suçu oluşmaz.

Başkalarına verme 188/3’te sayılı bir seçimlik harekettir ve bedel alınması gerekmez; arkadaşına ücretsiz madde veren sanığın ticaret mahkûmiyeti onanmıştır (20. CD, E. 2018/3298, K. 2019/6612). Birlikte kullanma ve ikramda ise görüş ayrılığı vardır (10. CD, E. 2020/10627, K. 2022/7656).

2. Kullanma ile ticaret arasındaki ayrımda Ceza Genel Kurulu dört ölçüt uygular.

Satma, devir ya da tedarik davranışı; maddenin bulundurulduğu yer ve biçimi; çeşit ve miktar; kullanımın tıbbi raporla saptanıp saptanmadığı (CGK, E. 2023/70, K. 2025/549).

3. Miktar kişisel kullanım sınırındaysa eylem her zaman kullanma suçudur.

Miktar tek ölçüt değildir: on altı eşit paketçik hâlinde özenle hazırlanmış esrar (CGK, E. 2020/475, K. 2022/608) ve ticaret yapan kişiyle birlikte hareket edip onun maddesini evinde bulunduran sanık (CGK, E. 2018/180, K. 2021/400) ticaret sayılmıştır.

4. İddianame ticaretten açılmışsa mahkeme ek savunma almadan kullanma suçundan hüküm kurabilir.

Sanık, suçun hukuki niteliğinin değişmesinden önce haber verilip savunma imkânı bulmadıkça iddianamedeki hükümden başkasıyla mahkûm edilemez (CMK 226/1); ithalden açılan davada ek savunmasız ticaret hükmü bozulmuştur (10. CD, E. 2023/5754, K. 2023/3473).

5. Ticaret kovuşturmasında suçun yalnız kullanma olduğu anlaşılırsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir.

188 ya da 190 kovuşturmasında suçun münhasıran 191 kapsamına girdiği anlaşılırsa sanık hakkında bu madde çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir (TCK 191/8).

6. Kullanma suçundan verilen denetimli serbestlik kararı, sonraki yargılamada vasıf yönünden kazanılmış hak doğurur.

Aleyhe değiştirme yasağı yalnız ceza miktarıyla sınırlıdır, fiilin nitelendirilmesinde geçerli değildir; denetimli serbestlik kararı hüküm niteliğinde değildir (CMK 307/4; CGK, E. 2020/475, K. 2022/608).

7. Reçeteli bir ilaç listede yoksa uyuşturucu suçu hiç oluşmaz.

Üretimi izne ya da satışı reçeteye bağlı olan ve uyarıcı etki doğuran madde için 188 uygulanır, ceza yarısına kadar indirilebilir (188/6); niteliği ATK 5. İhtisas Kurulu ve Sağlık Bakanlığı’ndan sorulur (10. CD, E. 2023/18638, K. 2023/11227).

8. Ticaret suçunda savunma müdafi olmadan alınırsa hüküm bozulur.

Alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda müdafi zorunludur (CMK 150/3); 2014 sonrası on yıl alt sınırlı ticaret suçunda müdafisiz savunma bozma sebebidir (10. CD, E. 2023/4736, K. 2023/5238).

Bölüm 10 — Videolu anlatım

Konuyu anlattığımız videolar

Kapağa dokunduğunuzda video bu sayfada açılır. Tüm videolar için Videolarım sayfasına bakabilirsiniz.

Uyuşturucu Ticareti ile Kullanma Suçu Arasındaki Farklar

Uyuşturucu Kullanma ile Ticaret Arasındaki Fark Nasıl Belirlenir?

Uyuşturucu Kullanma Dosyasında Neden Ticaret Şüphesi Doğar?

Uyuşturucu Ticareti Suçunda Miktar Ne Kadar Önemlidir?

Hangi Fiiller Uyuşturucu Ticareti Sayılır?

Uyuşturucu Ticareti Suçlamalarında Hassas Terazi

Uyuşturucu Ticareti Suçunda Ceza Nasıl Belirlenir?

Uyuşturucu Kullanma Suçunda HAGB Verilir mi?

Bölüm 11 — Sözlük

Dosyada karşınıza çıkacak kavramlar

Suç vasfı

Fiilin hangi kanun hükmüne uyduğu; aynı olgu 188/3, 191, 190, 188/1 ya da 188/6 olarak nitelendirilebilir.

Dört ölçüt

Ceza Genel Kurulu’nun kullanma-ticaret ayrımı ölçütleri: davranış, yer ve biçim, çeşit ve miktar, tıbbi rapor.

Seçimlik hareket

188/3’teki dokuz hareketten (satma, satışa arz, verme, sevk, nakil, depolama, satın alma, kabul, bulundurma) birinin yapılması suç için yeterlidir.

Başkalarına verme

Maddenin bedelsiz olarak başkasının zilyetliğine geçirilmesi; 188/3 kapsamındadır, bedel aranmaz.

İkram ve birlikte kullanma

Kullanıcının kendi maddesini arkadaşıyla paylaşması; Yargıtay içinde 191 ile 188/3 arasında görüş ayrılığı vardır.

Kullanmayı kolaylaştırma (190)

Özel yer, donanım ya da malzeme sağlama, yakalanmayı zorlaştırma ve yöntem bilgisi verme; maddeyi vermeden kolaylaştırma.

Kişisel kullanım miktarı

Kişiye ve maddeye göre değişen, ATK doz ölçüleriyle karşılaştırılan miktar; tek başına belirleyici değildir.

188/4-a listesi

Eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid, katinon, opioid, amfetamin ve türevleri; ceza yarı artırılır.

Ek savunma (CMK 226)

İddianamedeki hükümden başka bir hükümle mahkûmiyet ya da artırım hâli için sanığa önceden bildirim ve savunma imkânı.

Zorunlu müdafi (CMK 150/3)

Alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda istem aranmaksızın müdafi görevlendirilmesi.

191/8 HAGB

188 ya da 190 kovuşturmasında suçun yalnız 191 kapsamında kaldığı anlaşılırsa verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı.

Kamu davasının ertelenmesi (191/2)

Soruşturmada kullanma şüphelisi için beş yıl erteleme ve denetimli serbestlik; hüküm değildir.

Aleyhe değiştirme yasağı (307/4)

Yalnız sanık lehine kanun yoluna gidilmişse yeni hükmün önceki cezadan ağır olamaması; vasfı kapsamaz.

Teşebbüs (TCK 35)

İcraya başlanıp elde olmayan nedenlerle tamamlanamayan suç; gümrükte yakalanan ithalde tartışmalıdır.

188/6 maddesi

Üretimi izne ya da satışı reçeteye bağlı, uyarıcı etkili madde; 188 uygulanır, ceza yarısına kadar indirilebilir.

Görevsizlik

Asliye ceza mahkemesinin 188/3 ihtimalinde dosyayı ağır ceza mahkemesine göndermesi; ağır ceza 191’i kendisi karara bağlar.

Bölüm 12 — Okuma listesi

Vasıf, ceza türü ve uyuşturucu dosyaları üzerine yazılarımız

Bu alandaki yazılarımız ve komşu konulara ilişkin seçilmiş başlıklar aşağıda. Genel çerçeve için vasıf değişikliği yazısına ve Makaleler dizinine bakabilirsiniz.

Bölüm 13 — Sık sorulan sorular

Sık sorulan sorular

Evet. Ticaret iddianamesiyle açılan davada mahkeme, Ceza Genel Kurulu’nun dört ölçütünü (satma, devir ya da tedarik davranışı; bulundurulduğu yer ve biçim; çeşit ve miktar; kullanımın tıbbi raporla saptanması) uygulayarak eylemi kullanmak için bulundurma sayabilir (CGK, E. 2023/70, K. 2025/549). Bunun için sanığa suçun niteliğinin değişebileceği bildirilir ve ek savunma hakkı tanınır (CMK 226); suçun yalnız 191 kapsamında kaldığı anlaşılırsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir (191/8). Yargıtay, satma ya da verme davranışı bulunmayan ve kişisel kullanım sınırında tek madde bulunduran sanık için ticaret hükmünü bozup sanığı tahliye etmiştir (8. CD, E. 2025/10045, K. 2026/2713).

Başkalarına verme 188/3’te sayılı bir seçimlik harekettir ve bedel alınması gerekmez; arkadaşına ücretsiz madde verdiğini söyleyen sanığın ticaret mahkûmiyeti hukuka uygun bulunmuştur (20. CD, E. 2018/3298, K. 2019/6612). Kendi kullanımı için bulundurduğu maddeyi arkadaşıyla birlikte içme ise farklıdır: 10. Ceza Dairesi çoğunluğu, temin ettiğine dair delil bulunmayan sanığın eylemini kullanmak için bulundurma saymış, iki üye ikramın da verme olduğunu belirterek karşı oy kullanmıştır (10. CD, E. 2020/10627, K. 2022/7656). Ayrım, maddenin kime ait olduğu ve bir devir iradesinin ispatlanıp ispatlanmadığı üzerinden yapılır; verilen kişi çocuksa ceza on beş yıldan az olamaz.

Kullanmayı kolaylaştırma (190/1) özel yer, donanım ya da malzeme sağlamayı, yakalanmayı zorlaştıracak önlem almayı ve yöntem bilgisi vermeyi cezalandırır; kendi evinde arkadaşlarıyla birlikte kullanmak tek başına bu suçu oluşturmaz, kolaylaştırma kastı ve özel yer sağlama unsuru aranır. Yargıtay, evinde esrar ve içme aparatı bulunduran ve tanıkların orada içtiğini söylediği sanık için eylemin “başkasına kullanmak için temin” (188/3) olabileceğini belirterek asliye ceza mahkemesinin görevsizlik kararı vermesi gerektiğini söylemiştir (10. CD, E. 2020/11590, K. 2021/3056); yer ve malzeme sağladığına dair yeterli delil yoksa beraat gerekir (10. CD, E. 2021/10427, K. 2021/9428). Maddeyi kimin getirdiği belirleyicidir.

Hayır. Miktar dört ölçütten yalnız biridir. On altı eşit paketçik hâlinde özenle hazırlanmış ve kemer altında gizlenmiş esrarı “arkadaşlarla içmek için aldım” diyen sanık ticaretten mahkûm olmuştur (CGK, E. 2020/475, K. 2022/608); üzerinde yalnız 0,24 gram esrar bulunan ama ticaret yapan kişiyle birlikte hareket edip onun maddesini kendi evinde bulunduran sanık müşterek fail sayılmıştır (CGK, E. 2018/180, K. 2021/400). Buna karşılık davranış, paketleme ve çeşit yönünden ticaret belirtisi yoksa kişisel kullanım sınırındaki miktar kullanma kabulünü destekler (8. CD, E. 2025/10045, K. 2026/2713). Miktar karşılaştırması için ayrı rehberimize bakın.

Sanık, suçun hukuki niteliğinin değişmesinden önce haber verilip de savunmasını yapabilecek bir hâlde bulundurulmadıkça iddianamede gösterilen kanun hükmünden başkasıyla mahkûm edilemez; cezayı artıran hâller ilk defa duruşmada ortaya çıkarsa da aynı kural uygulanır ve istem üzerine süre verilir (CMK 226/1-3). Bildirim sanığa ve varsa müdafiine yapılır; sanığa ulaşılamıyor ya da bildirime rağmen gelmiyorsa müdafie bildirim yeterlidir (226/4, 2024 değişikliği). Yargıtay, ithal iddianamesiyle açılan davada ek savunma tanınmadan ticaretten mahkûmiyeti bozmuş (10. CD, E. 2023/5754, K. 2023/3473); bozma sonrası aleyhe hüküm kurulurken de ek savunma aranmıştır (10. CD, E. 2023/4736, K. 2023/5238). Lehe görünen değişiklikte de kural uygulanır.

Alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda müdafi bulunmayan şüpheli ya da sanığa istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK 150/3). 2014’te 188/3’ün alt sınırı on yıla çıktığından, bu tarihten sonra müdafisiz alınan savunmaya dayanan ticaret hükümleri savunma hakkının kısıtlanması nedeniyle bozulmaktadır (10. CD, E. 2023/4736, K. 2023/5238; E. 2021/375, K. 2026/2804). Kullanma suçunda (alt sınır iki yıl) ve kolaylaştırmada (alt sınır beş yıl) müdafi zorunlu değildir; ancak ticaret ihtimali olan her dosyada müdafiyle hareket edilmesi önerilir.

188 ya da 190 suçundan yürütülen kovuşturmada suçun münhasıran 191 kapsamına girdiği anlaşılırsa sanık hakkında bu madde hükümleri çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir (191/8); bu maddede aksine düzenleme bulunmayan hâllerde CMK 231 uygulanır (191/9). Karar, denetim süresi içinde yükümlülüklere uyulmasına bağlı olarak sonuç doğurur; ihlal hâlinde hüküm açıklanır. Soruşturma aşamasında ise savcı kullanma kanısındaysa kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve asgari bir yıl denetimli serbestliğe karar verir (191/2-3).

Kullanma suçundan verilen denetimli serbestlik ya da erteleme kararı hüküm niteliğinde değildir; yükümlülük ihlalinde dosya yeniden ele alınır. Ceza Genel Kurulu, önceki karardaki kullanma nitelendirmesinin vasıf yönünden kazanılmış hak doğurmadığını, aleyhe değiştirme yasağının yalnız ceza miktarıyla sınırlı olduğunu belirterek savcının aleyhe temyizi üzerine eylemi ticaret saymıştır (CGK, E. 2020/475, K. 2022/608). Buna karşılık hüküm yalnız sanık lehine temyiz edilmişse yeni hüküm önceki cezadan ağır olamaz (CMK 307/4); 188/3’ten kurulan yeni hükümde sonuç ceza önceki on ay olarak korunmuştur (10. CD, E. 2023/4736, K. 2023/5238).

Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin yerleşik görüşü, ithal suçunu neticesi harekete bitişik sayıp gümrük sahasında yakalanmayı tamamlanmış suç kabul eder ve 2025 tarihli kararda çoğunluk bu yönde onama vermiştir. Bir üye ise gümrük kontrol noktasından geçirilmeyen maddenin ülkeye sokulmuş sayılamayacağını, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’ndaki ve göçmen kaçakçılığındaki “teşebbüs tamamlanmış gibi cezalandırılır” hükmünün 188/1’de bulunmamasının teşebbüs hükümlerinin uygulanmasını gerektirdiğini belirterek karşı oy kullanmıştır (10. CD, E. 2024/7541, K. 2025/392). Savunma teşebbüs (35) indirimini ayrı basamakta talep eder; ithal ispatlanamayıp ülke içinde teslim sabitse eylem 188/3’tür (10. CD, E. 2023/5754, K. 2023/3473).

Üretimi resmî makamların iznine ya da satışı yetkili tabip reçetesine bağlı olan ve uyuşturucu ya da uyarıcı etki doğuran her türlü madde için 188 hükümleri uygulanır, ancak ceza yarısına kadar indirilebilir (188/6). Maddenin bu nitelikte olup olmadığı Adli Tıp Kurumu 5. İhtisas Kurulu raporu ve Sağlık Bakanlığı İlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü’nden sorulan reçete bilgisiyle belirlenir; bu araştırma yapılmadan kurulan hüküm bozulur (10. CD, E. 2023/18638, K. 2023/11227; CGK, E. 2023/89, K. 2025/235). Uyarıcı etkisi bulunmayan ilaç için 188 uygulanmaz; sağlığı tehlikeye sokacak biçimde ilaç üretme ve satma (187/1) ayrı suçtur. Kafein tabletleri için 187 yerine 188/3 ve 188/6 uygulanması gerektiği söylenmiştir (10. CD, E. 2019/1219, K. 2022/2006).

Kullanma suçunda görevli mahkeme asliye cezadır; eylemin 188/3 olabileceğini gören asliye ceza mahkemesi delilleri tartışma ve hukuki durumu belirleme görevinin ağır ceza mahkemesine ait olduğunu gözeterek görevsizlik kararı verir (10. CD, E. 2020/11590, K. 2021/3056). Ağır ceza mahkemesi ise ticaret davasında eylemi kullanma sayarsa dosyayı göndermez, 191’i kendisi uygular ve 191/8 gereği hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verir. Her iki yönde de fıkra değişikliği için ek savunma (CMK 226) gerekir.

Hayır. İşaretlediğiniz seçenekler yalnızca tarayıcınızda işlenir, sunucuya gönderilmez ve sayfayı kapattığınızda silinir. WhatsApp özeti düğmesi yalnızca seçtiğiniz başlıkları içeren bir metin hazırlar; göndermeden önce düzenleyebilirsiniz. Dosya numarası, madde miktarı ve olay ayrıntısı yazmadan görüşme talep edebilirsiniz.

Av. Burakhan Çalışkan

Dosyanızın hangi fıkraya gittiğini birlikte okuyalım

İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak Kartal merkezli ofisimizde ceza hukuku alanında çalışıyoruz. Uyuşturucu dosyalarında vasıf savunması, dört ölçütün dosya üzerinden denetimi, ek savunma ve zorunlu müdafi itirazları, 191/8 HAGB talepleri, ithal ve ilaç iddialarında eksik araştırma itirazı ve kanun yolu dilekçelerini yürütüyoruz. Yaklaşımımız her dosyada aynıdır: yargıç değil avukatız; yargılamaz, savunuruz.

Görüşmeler Avukatlık Kanunu m. 36 uyarınca sır saklama yükümlülüğü altındadır. İddianamedeki fıkrayı, ele geçen maddenin tür ve miktarını ve tahlil sonucunu aktarmanız ilk değerlendirme için yeterlidir.

0 506 976 23 55 WhatsApp’tan Yazın E-posta Gönderin

Ofis

Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal / İstanbul

Telefon: 0 506 976 23 55
E-posta: av.burakhancaliskan@gmail.com

İletişim sayfası → · Danışma süreci →

Hukuki sorumluluk reddi. Bu sayfa ve üzerindeki etkileşimli araçlar yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz, sonuç öngörmez ve avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Suçun vasfını, temel cezayı ve oranları yalnızca mahkeme belirler; her dosya tutanakları, raporları ve beyanlarıyla ayrı okunur. Sayfa, maddenin nasıl bulundurulacağı, paketleneceği ya da nitelendirmeden nasıl kaçınılacağı konusunda hiçbir bilgi içermez. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebilir; güncel kanun metni esastır. Kararlar Yargı PRO üzerinden tam metinleri okunarak özetlenmiştir: CGK E. 2023/70, K. 2025/549 · CGK E. 2020/475, K. 2022/608 · CGK E. 2018/180, K. 2021/400 · 10. CD E. 2020/10627, K. 2022/7656 · 20. CD E. 2018/3298, K. 2019/6612 · 8. CD E. 2025/10045, K. 2026/2713 · 10. CD E. 2023/5754, K. 2023/3473 · 10. CD E. 2023/4736, K. 2023/5238 · 10. CD E. 2024/7541, K. 2025/392 · 10. CD E. 2023/18638, K. 2023/11227 · 10. CD E. 2019/1219, K. 2022/2006 · 10. CD E. 2020/11590, K. 2021/3056 · TCK 187, 188, 190, 191 · CMK 150, 226, 307.

Miktar karşılaştırması için Kişisel Kullanım Miktarı rehberimize, paketleme ve terazi delili için Hassas Terazi ve Paketleme Delili rehberimize bakabilirsiniz.