Kartal Miras Avukatı | Mirasın Reddi, Tenkis ve Miras Taksimi

Kısa cevap: Kartal miras avukatı; mirasın reddi, mirasçılık belgesi, miras taksimi, tenkis, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve vasiyetnamenin iptali davalarını yürütür. Miras davalarında yetkili mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m.576). En kritik süre mirasın reddidir: ölümü ve mirasçı olduğunuzu öğrendiğiniz tarihten itibaren üç ay (TMK m.606). Miras taksimi davasından önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; mirasın reddi ve tenkis davaları bu kapsamda değildir.

Miras dosyalarının çoğu iki farklı sebeple gelir. Birincisi borçtur: ölümün ardından icra takipleri, kredi kartı borçları ya da kefalet yükümlülükleri ortaya çıkar ve mirasçılar bu borçların altına girip girmeyeceklerine karar vermek zorunda kalır. İkincisi eşitsizliktir: mirasbırakan sağlığında bir çocuğuna taşınmaz devretmiş, vasiyetname bırakmış ya da tapuda satış gösterilen bir bağış yapmıştır.

Bu iki senaryonun hukuki cevabı, süreleri ve ispat yöntemi tamamen farklıdır. Ortak noktaları ise şudur: ikisinde de saat ölüm günü işlemeye başlar. Üç aylık ret süresini kaçıran mirasçı borçları kayıtsız şartsız üstlenmiş olur; saklı payının zedelendiğini öğrendikten sonra bir yıl içinde tenkis davası açmayan mirasçı bu hakkını kaybeder. Bu sayfa, Kartal ve çevresindeki miras uyuşmazlıklarını Türk Medeni Kanunu metni üzerinden, süreleri ve oranlarıyla birlikte açıklıyor.

Mirasın reddinde üç aylık süre ölüm gününden itibaren işliyor

Süresi içinde reddedilmeyen miras, borçlarıyla birlikte kayıtsız şartsız kazanılmış sayılır (TMK m.610). Terekenin borca batık olup olmadığını değerlendirmek ve ret beyanını süresinde yapmak için vakit kaybetmeden iletişime geçebilirsiniz.

Kartal Miras Avukatı Hangi Davalara Bakar?

Miras hukuku, çekişmesiz yargı işlerinden uzun süren tapu davalarına kadar geniş bir alanı kapsar. Aşağıdaki tablo, İstanbul Anadolu Adliyesi’nde en sık karşılaşılan miras işlerini, dayandıkları Türk Medeni Kanunu maddelerini ve görevli mahkemeleri bir arada gösteriyor.

Kartal’da en sık görülen miras davaları ve kanuni dayanakları
Dava / işlem Ne işe yarar Kanuni dayanak Görevli mahkeme
Mirasın reddi Terekenin borçlarından kurtulmayı sağlar TMK m.605-609 Sulh Hukuk
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) Mirasçı sıfatını ve payları resmen belgeler TMK m.598 Sulh Hukuk / Noter
Miras taksimi (paylaşma) davası Elbirliği mülkiyetini sona erdirir, tereke paylaştırılır TMK m.642 Sulh Hukuk
Tenkis davası Saklı payı aşan tasarrufları yasal sınıra çeker TMK m.560-571 Asliye Hukuk
Muris muvazaası (tapu iptali ve tescil) Satış gösterilerek yapılan bağışı iptal ettirir TMK m.706, TBK m.19 Asliye Hukuk
Vasiyetnamenin iptali Ehliyetsizlik, şekil eksikliği veya irade sakatlığını ileri sürer TMK m.557-559 Asliye Hukuk
Denkleştirme (iade) davası Sağlararası karşılıksız kazandırmaların terekeye dönmesini sağlar TMK m.669 Asliye Hukuk
Miras sebebiyle istihkak Tereke malını elinde bulundurana karşı açılır TMK m.637 Asliye Hukuk
Kartal miras uyuşmazlıkları: mirasın reddi süresi, saklı pay oranları ve yetkili mahkeme
Kartal’da miras uyuşmazlıklarında kritik süreler, saklı pay oranları ve yetki kuralı

Mirasın Reddi (Reddi Miras): Süre, Usul ve Sonuçları

Kısa cevap: Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir (TMK m.605). Ret, üç ay içinde ve sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla, kayıtsız ve şartsız olarak yapılır (TMK m.606, m.609). Süre ölüm tarihinden değil, ölümü ve mirasçı olduğunuzu öğrendiğiniz tarihten işler.

Bu davanın en çok yanlış bilinen tarafı, üç aylık sürenin başlangıcıdır. Kanun, yasal mirasçılar bakımından süreyi “mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri” tarihten başlatır. Yani uzak bir akrabanın ölümünden aylar sonra mirasçı olduğunu öğrenen kişi için süre o tarihte başlar — ancak bunu ispat etmek kendisine düşer. Bu nedenle mirasçılığı öğrendiğiniz anı belgeleyen yazışma, tebligat veya banka bildirimi gibi kayıtlar baştan saklanmalıdır.

Mirasın reddinde bilinmesi gereken temel kurallar
Konu Kural Dayanak
Süre Ölümü (mirasçı olduğunu) öğrenmeden itibaren üç ay TMK m.606
Nasıl yapılır? Sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla; kayıtsız ve şartsız olmalı TMK m.609
Süre kaçırılırsa Mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış sayılır TMK m.610
Terekeye karışmak Ret süresi dolmadan olağan yönetim dışında işler yapan ret hakkını kaybeder TMK m.610/2
Ölümde aciz açıkça belliyse Miras hükmen reddedilmiş sayılır; ayrıca beyana gerek kalmaz TMK m.605/2
Herkes reddederse Tereke sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir TMK m.612
Alacaklılara zarar amacıyla ret Alacaklılar ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptalini isteyebilir TMK m.617
Son beş yılda alınanlar Aciz hâlindeki mirasbırakandan ölümünden önceki beş yıl içinde alınan değerler ölçüsünde sorumluluk sürer TMK m.618

Uygulamada en sık yapılan hata ise ret süresi dolmadan terekeye karışmaktır. Kanun, ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen mirasçının ret hakkını düşürür (TMK m.610/2). Mirasbırakanın hesabından para çekmek, aracını satmak ya da kira gelirini tahsil etmek bu kapsamda değerlendirilebilir.

Terekenin borca batık olduğu açıksa ayrı bir yol daha vardır: ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2). Buna hükmen ret denir ve üç aylık süreye bağlı değildir; alacaklı takibe geçtiğinde ileri sürülebilir. Alacaklı takibi başlamışsa süreci icra hukuku boyutuyla birlikte değerlendirmek gerekir.

  1. 01
    Nüfus kaydı ve mirasçılık belgesinin çıkarılması

    Mirasçılık belgesi sulh hukuk mahkemesinden ya da noterden alınabilir (TMK m.598). Mirasçı sıfatı belgelenmeden ne tapu işlemi ne banka işlemi yapılabilir.

  2. 02
    Terekenin fotoğrafının çekilmesi: aktif mi, pasif mi?

    Tapu kayıtları, araç kaydı, banka hesapları, ortaklık payları ve karşısına icra dosyaları, kredi borçları, kefaletler konulur. Reddedip reddetmeme kararı bu tabloya bağlıdır.

  3. 03
    Üç aylık ret süresinin takvime işlenmesi

    Süre ölüm tarihinden değil, ölümü ve mirasçı olduğunuzu öğrendiğiniz tarihten işler (TMK m.606). Bu tarihi ispatlayacak belgeler baştan saklanmalıdır.

  4. 04
    Terekeye karışmamaya dikkat edilmesi

    Ret süresi dolmadan terekenin olağan yönetimi dışında işler yapmak ret hakkını düşürür (TMK m.610/2). Hesaptan para çekmek, aracı satmak, kirayı tahsil etmek risklidir.

  5. 05
    Gerekirse terekenin defterinin tutulmasının istenmesi

    Borçların kapsamı belirsizse, doğrudan reddetmek yerine sulh mahkemesinden terekenin resmen yazılmasını istemek daha ölçülü bir yol olabilir.

  6. 06
    Veraset ve intikal vergisi beyannamesinin verilmesi

    Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mükellefler Türkiye’deyse beyanname ölümü izleyen dört ay içinde verilir (7338 s.K. m.9). Vergi, tahakkuktan itibaren üç yılda, her yıl mayıs ve kasım aylarında iki eşit taksitte ödenir (m.19).

Bir miras dosyasında ilk üç ayda yapılması gerekenler

Kim Ne Kadar Pay Alır? Yasal Miras Payları ve Saklı Pay

Kısa cevap: Birinci derece mirasçılar mirasbırakanın altsoyudur ve çocuklar eşit olarak mirasçıdır (TMK m.495). Altsoyu bulunmayan kişinin mirasçıları ana ve babasıdır (TMK m.496); onlar da yoksa büyük ana ve büyük babalardır (TMK m.497). Sağ kalan eşin payı, birlikte bulunduğu zümreye göre 1/4, 1/2 veya 3/4 olarak değişir (TMK m.499).

Zümre sistemi şu şekilde işler: önce gelen zümrede tek bir mirasçı varsa, sonraki zümre mirastan pay alamaz. Mirasbırakandan önce ölmüş olan çocukların yerini her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır; yani vefat etmiş bir çocuğun payı kendi çocuklarına (mirasbırakanın torunlarına) geçer.

Sağ kalan eşin miras payı ve saklı pay oranları (TMK m.499 ve m.506)
Eş kiminle birlikte mirasçı? Eşin yasal miras payı Eşin saklı payı Diğer mirasçıların saklı payı
Altsoy (çocuklar, torunlar) ile 1/4 Yasal payının tamamı Altsoy: yasal payının 1/2
Ana ve baba zümresi ile 1/2 Yasal payının tamamı Ana ve babadan her biri: yasal payının 1/4
Büyük ana ve büyük baba zümresi ile 3/4 Yasal payının 3/4‘ü Saklı payları yoktur
Hiçbiri yoksa Mirasın tamamı

Saklı pay, bu tablonun ikinci yarısıdır. Mirasçı olarak altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan mirasbırakan, mirasının ancak saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir (TMK m.505). Bu mirasçılardan hiçbiri yoksa mirasının tamamında serbestçe tasarruf edebilir. 2007 yılında yapılan değişiklikle kardeşlerin saklı payı kaldırılmıştır; bugün kardeşler yasal mirasçı olabilir ancak saklı pay sahibi değildir. Saklı pay hesabının ayrıntıları ve tenkis yöntemi için saklı pay ihlali ve tenkis davası yazımıza bakabilirsiniz.

Mirastan Mal Kaçırma: Muris Muvazaası mı, Tenkis mi?

Kısa cevap: Mirasbırakan sağlığında bir mirasçısını devre dışı bırakmak için taşınmazını bağışladığı hâlde tapuda satış göstermişse, buna muris muvazaası denir ve tapu iptali ile tescil davası açılır. Devir gerçek bir satış ya da açıkça bağış olarak yapılmış ve yalnızca saklı payınızı zedeliyorsa, bu kez tenkis davası gündeme gelir.

İki dava sıklıkla karıştırılır, oysa sonuçları çok farklıdır. Muris muvazaasında iddia, işlemin baştan geçersiz olduğudur: görünürdeki satış sözleşmesi tarafların gerçek iradesini yansıtmadığı için, gizlenen bağış da taşınmaz devri için aranan resmî şekil şartını taşımadığı için geçersiz sayılır (TMK m.706). Davayı kazanan mirasçı payı oranında tapunun iptalini sağlar. Bu davada ispat yükü ağırdır: satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediği, mirasbırakanın mali durumu, devralanın ödeme gücü ve aile içindeki ilişkiler bir bütün olarak değerlendirilir. Kavramın hukuki çerçevesi için muvazaa ne demek ve muris muvazaası ile tapu davaları yazılarımızı inceleyebilirsiniz.

Tenkiste ise işlem geçerlidir; yalnızca saklı payı aşan kısmı yasal sınıra çekilir. Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilir (TMK m.560). Süre kritiktir: hak, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinden itibaren on yıl geçmekle düşer (TMK m.571).

Üçüncü bir ihtimal de vardır: denkleştirme (iade). Yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları, denkleştirmeyi sağlamak için terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdür (TMK m.669). Çeyiz verilmesi, kuruluş sermayesi sağlanması ya da bir malvarlığının devredilmesi gibi kazandırmalar bu kapsamda değerlendirilebilir. Hangi yolun izleneceği, tapu kaydındaki işlem tipine ve eldeki delillere göre belirlenir.

Vasiyetnamenin İptali ve Mirasçılıktan Çıkarma

Vasiyetname; ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık ya da şekil eksikliği sebebiyle iptal ettirilebilir. İptal davası açma hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin üzerinden iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle düşer (TMK m.559). Bu süre geçse bile hükümsüzlük def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir — davalı konumundaki mirasçı için önemli bir imkândır.

Mirasçılıktan çıkarma (ıskat) ise ayrı bir kurumdur. Mirasçılıktan çıkarılan kimse mirastan pay alamayacağı gibi tenkis davası da açamaz; payı, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi varsa altsoyuna kalır ve altsoyu saklı payını isteyebilir (TMK m.511). Ancak çıkarma, mirasbırakan ancak buna ilişkin tasarrufunda çıkarma sebebini belirtmişse geçerlidir (TMK m.512). Sebebin yazılmadığı ya da gerçeği yansıtmadığı hâllerde çıkarma hükümsüz kalır. Vasiyetnamenin iptali davasının ayrıntıları için vasiyetnamenin iptali davası yazımıza bakabilirsiniz.

Miras Taksimi: Tereke Nasıl Paylaşılır?

Kısa cevap: Birden çok mirasçı varsa, mirasın geçmesiyle birlikte paylaşmaya kadar mirasçılar arasında terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık doğar; mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur ve terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler (TMK m.640). Bu yüzden mirasçılardan biri tek başına taşınmazı satamaz.

Kilidi açan hüküm TMK m.642’dir: mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir. Her mirasçı, terekedeki belirli malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasına karar verilmesini sulh mahkemesinden isteyebilir. Diğer mirasçıların rızası aranmaz. Taşınmazın fiilen bölünmesi mümkünse aynen taksim, değilse satış yoluyla paylaştırma yapılır; bu ayrımın ayrıntılarını izale-i şuyu davası sayfamızda ele aldık.

Mirasçılar paylaşmanın nasıl yapılacağını kural olarak serbestçe kararlaştırabilir (TMK m.646). Tereke mallarına zilyet olan veya mirasbırakana borçlu bulunan mirasçılar, paylaşma sırasında bu konuda eksiksiz bilgi vermekle yükümlüdür. Anlaşmayla yapılan taksim, dava yoluna göre çok daha hızlı ve düşük maliyetlidir; bu nedenle çekişme sınırlıysa ilk denenmesi gereken yol budur.

Miras uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Uyuşmazlık Dava şartı arabuluculuk Açıklama
Miras taksimi / tereke mallarının paylaştırılması Evet Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklar kapsamda (6325 s.K. m.18/B-1-b)
Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) Evet Aynı hüküm kapsamında
Mirasın reddi Hayır Çekişmesiz yargı işi; sulh mahkemesine beyanla yapılır
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) Hayır Çekişmesiz yargı işi
Tenkis davası Hayır Madde kapsamında sayılmamıştır
Muris muvazaası (tapu iptali ve tescil) Hayır Madde kapsamında sayılmamıştır
Vasiyetnamenin iptali Hayır Madde kapsamında sayılmamıştır

Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nasıl Alınır?

Başvuru üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir (TMK m.598). Noterden alınabilmesi için mirasçılığın nüfus kayıtlarından tereddütsüz anlaşılması gerekir; yabancılık unsuru, evlatlık ilişkisi ya da nüfus kaydında uyumsuzluk varsa sulh hukuk mahkemesine başvurulur.

Mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa, mirasçılar ya da başka vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarrufta bulunulan kimseye atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verilir. Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir; belge kesin hüküm oluşturmaz. Adım adım süreç için veraset ilamı nasıl alınır ve mirasçılık belgesi nasıl alınır yazılarımıza, Kartal özelinde veraset ilamı sayfamıza bakabilirsiniz.

Yetkili ve Görevli Mahkeme: Hangi Adliyeye Gidilir?

Miras, malvarlığının tamamı için mirasbırakanın yerleşim yerinde açılır. Mirasbırakanın tasarruflarının iptali veya tenkisi, mirasın paylaştırılması ve miras sebebiyle istihkak davaları bu yerleşim yeri mahkemesinde görülür (TMK m.576). Bu kural, gayrimenkul davalarındaki “taşınmazın bulunduğu yer” kuralından farklıdır: tereke İstanbul dışında taşınmazlar içerse bile, tenkis veya paylaştırma davası mirasbırakanın son yerleşim yerinde açılır. Buna karşılık muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası taşınmazın aynına ilişkin olduğundan taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde görülür.

Mirasbırakanın son yerleşim yeri Kartal, Maltepe, Pendik, Tuzla, Sultanbeyli, Sancaktepe, Ataşehir, Kadıköy, Ümraniye, Çekmeköy, Şile veya Beykoz ise dosya İstanbul Anadolu Adliyesi‘nde görülür. Görev yönünden ayrım şudur: mirasın reddi, mirasçılık belgesi ve miras taksimi sulh hukuk mahkemesinde; tenkis, muris muvazaası, vasiyetnamenin iptali ve miras sebebiyle istihkak asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Miras hukukunda hak düşürücü süreler ve zamanaşımı
Süre Neye ilişkin Dayanak
3 ay Mirasın reddi (ölümü/mirasçılığı öğrenmeden itibaren) TMK m.606
1 ay Ölüme bağlı tasarrufun bildirilmesinden sonra itiraz süresi TMK m.598/2
1 yıl Tenkis davası: saklı payın zedelendiğini öğrenmeden itibaren TMK m.571
10 yıl Tenkis davası: vasiyetnamelerde açılma, diğerlerinde mirasın açılması tarihinden TMK m.571
1 yıl Vasiyetnamenin iptali: tasarrufu ve iptal sebebini öğrenmeden itibaren TMK m.559
10 / 20 yıl Vasiyetnamenin iptali: iyiniyetli davalıya karşı 10, iyiniyetli olmayana karşı 20 yıl TMK m.559
6 ay Alacaklıların reddin iptali davası (ret tarihinden itibaren) TMK m.617
4 ay Veraset ve intikal vergisi beyannamesi (ölüm Türkiye’de, mükellef Türkiye’de) 7338 s.K. m.9

Miras Dosyanız Değerlendirilirken Nelere Bakılır?

Bir miras dosyasında ilk soru “haklı mıyım” değil, “terekenin tablosu nedir” sorusudur. Tapu kayıtları, araç ve banka kayıtları, ortaklık payları bir yana; icra dosyaları, kredi ve kefalet borçları diğer yana konulmadan reddetme ya da kabul etme kararı verilemez. Bu tablo çıkarılmadan geçen her hafta, üç aylık süreden düşer.

İkinci bakılan şey, mirasbırakanın sağlığındaki işlemleridir. Tapu müdürlüğünden alınacak işlem dosyası, devrin satış mı bağış mı olarak yapıldığını, bedelin nasıl gösterildiğini ve varsa vekâletnamenin kapsamını ortaya koyar. Muris muvazaası ile tenkis arasındaki tercih çoğu zaman bu belgeye bakılarak yapılır.

Üçüncüsü, mirasçılar arasındaki ilişkinin gerçekten çekişmeli olup olmadığıdır. Anlaşmayla yapılan taksim, yıllar süren bir paylaştırma davasından çok daha hızlı ve ucuz sonuç verir. Miras uyuşmazlıkları sıklıkla başka alanlarla da kesişir: sağ kalan eşin talepleri mal rejiminden de kaynaklanabileceği için mal rejimi ve aile hukuku boyutu, terekedeki taşınmazlar bakımından ise gayrimenkul hukuku boyutu birlikte değerlendirilmelidir. Miras hukukunun genel çerçevesi için miras hukuku rehberimize bakabilirsiniz.

Tereke borçlu mu, yoksa payınız mı eksik?

Mirasın reddi ile tenkis birbirinin alternatifi değildir; hangisinin gerekli olduğu tapu kayıtları ve tereke tablosu incelendikten sonra belirlenir. Dosyanızı değerlendirmek için Çalışkan Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Reddi miras süresi kaç gündür, ne zaman başlar?

Miras üç ay içinde reddolunabilir (TMK m.606). Bu süre ölüm tarihinden değil; yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten, vasiyetname ile atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar. Mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat eden kişi için süre o tarihten başlar. Süre hak düşürücüdür; kaçırılırsa mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur (TMK m.610).

Reddi miras nasıl yapılır, dilekçe şart mı?

Mirasın reddi, mirasçılar tarafından sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır ve kayıtsız şartsız olmalıdır (TMK m.609). Yani şarta bağlı ya da kısmi ret geçerli değildir. Sulh hâkimi beyanı tutanakla tespit eder; süresinde yapılan ret, mirasın açıldığı yerin sulh mahkemesince özel kütüğüne yazılır ve isteyen mirasçıya reddi gösteren bir belge verilir.

Mirasbırakanın borcu malından fazlaysa yine de dava açmak gerekir mi?

Her zaman değil. Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2). Buna hükmen ret denir ve ayrıca üç aylık süreye bağlı değildir; alacaklı takibe geçtiğinde bir tespit davasıyla ileri sürülebilir. Ancak aczin açıkça belli olup olmadığı tartışmalıysa, süresinde usulüne uygun ret beyanında bulunmak çok daha güvenli yoldur.

Mirası reddedersem çocuklarım borçtan sorumlu olur mu?

Ret, sizin payınızın bir alt dereceye geçmesine yol açabilir; bu nedenle altsoyunuzun da kendi üç aylık süresi içinde ret beyanında bulunması gündeme gelir. En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse tereke sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir ve mirasçılar borçtan sorumlu olmaz (TMK m.612). Altsoyun tamamının reddi hâlinde pay sağ kalan eşe geçer (TMK m.613).

Mirası reddettim, hiçbir sorumluluğum kalmaz mı?

Bir istisna vardır: ödemeden âciz bir mirasbırakanın mirasını reddeden mirasçılar, onun alacaklılarına karşı, ölümünden önceki beş yıl içinde ondan almış oldukları ve mirasın paylaşılmasında geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde sorumlu olurlar (TMK m.618). Olağan eğitim ve öğrenim giderleri ile âdet üzere verilen çeyiz bu kapsamda değildir. Ayrıca malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı alacaklılarına zarar vermek amacıyla reddederse, alacaklılar ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptalini dava edebilir (TMK m.617).

Sağ kalan eş mirastan ne kadar pay alır?

Eşin payı birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir: altsoy ile birlikte mirasın 1/4’ü, ana ve baba zümresi ile birlikte 1/2’si, büyük ana ve büyük babalar ve onların çocukları ile birlikte 3/4’ü, bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır (TMK m.499). Eşin saklı payı, altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde yasal payının 3/4’üdür (TMK m.506).

Saklı pay nedir, oranları nelerdir?

Saklı pay, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufla dokunamayacağı asgari paydır. Oranlar şunlardır: altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri, sağ kalan eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte yasal payının tamamı, diğer hâllerde yasal payının dörtte üçü (TMK m.506). Kardeşlerin saklı payı 2007 yılında yapılan değişiklikle kaldırılmıştır. Mirasçı olarak altsoyu, ana babası veya eşi bulunan kişi mirasının ancak saklı paylar dışında kalan kısmında tasarruf edebilir (TMK m.505).

Babam evi kardeşime devretti, ben ne yapabilirim?

İki ayrı yol vardır ve hangisinin uygun olduğu devrin niteliğine bağlıdır. Devir gerçekte bağış olduğu hâlde tapuda satış gösterilmişse muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açılabilir; bu davada muvazaa ispatlanırsa devir baştan geçersiz sayılır. Devir gerçek bir satış ya da açık bir bağışsa ve saklı payınızı zedeliyorsa, bu kez tenkis davası gündeme gelir. İkisinin ispat yükü, süresi ve sonucu farklıdır.

Tenkis davası ne kadar sürede açılmalıdır?

Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer (TMK m.571). Bir tasarrufun iptali bir öncekinin yürürlüğe girmesini sağlarsa süreler iptal kararının kesinleşmesi tarihinde işlemeye başlar. Süre geçse bile tenkis iddiası def’i yoluyla ileri sürülebilir.

Miras davası hangi mahkemede açılır?

Miras, malvarlığının tamamı için mirasbırakanın yerleşim yerinde açılır. Mirasbırakanın tasarruflarının iptali veya tenkisi, mirasın paylaştırılması ve miras sebebiyle istihkak davaları bu yerleşim yeri mahkemesinde görülür (TMK m.576). Yani belirleyici olan mirasçıların değil, mirasbırakanın son yerleşim yeridir. Mirasbırakanın son yerleşim yeri Kartal, Maltepe, Pendik, Tuzla, Sultanbeyli, Sancaktepe, Ataşehir, Kadıköy, Ümraniye, Çekmeköy, Şile veya Beykoz ise dosya İstanbul Anadolu Adliyesi’nde görülür.

Kardeşlerim tapuyu bölmek istemiyor, ne yapabilirim?

Mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir (TMK m.642). Her mirasçı, terekedeki belirli malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasına karar verilmesini sulh mahkemesinden isteyebilir. Bu dava için önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Diğer mirasçıların rızası aranmaz; bir kişinin talebi süreci başlatmaya yeter.

Miras taksiminden önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Evet. 6325 sayılı Kanun’un 18/B maddesi uyarınca taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Buna karşılık mirasın reddi, mirasçılık belgesi, tenkis, muris muvazaası ve vasiyetnamenin iptali davaları bu kapsamda sayılmamıştır; doğrudan dava açılır.

Veraset ve intikal vergisi ne zaman ödenir?

Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mükellefler Türkiye’de bulunuyorsa beyanname ölüm tarihini izleyen dört ay içinde verilir; mükellefler yurt dışındaysa süre altı aydır (7338 sayılı Kanun m.9). Tahakkuk eden vergi, tahakkuktan itibaren üç yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında iki eşit taksitte ödenir (m.19). Bu süreler miras hukukundaki üç aylık ret süresinden tamamen bağımsızdır; ikisini karıştırmamak gerekir.

Miras avukatı ücreti ne kadar?

Vekâlet ücreti; davanın türüne, terekenin kapsamına, mirasçı sayısına ve dosyanın çekişmeli olup olmadığına göre belirlenir. Türkiye Barolar Birliği’nin her yıl yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi alt sınırı oluşturur; bu tarifenin altında ücret kararlaştırılamaz. Mirasçılık belgesi gibi çekişmesiz işler ile tenkis veya muris muvazaası gibi uzun süren davalar aynı kategoride değerlendirilmez. Somut bir rakam, ancak dosya incelendikten sonra yazılı avukatlık sözleşmesiyle belirlenebilir.

Yazar Hakkında

Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı avukat olarak Kartal’daki bürosunda miras hukuku uyuşmazlıklarını takip etmektedir. Mirasın reddi, mirasçılık belgesi, miras taksimi, tenkis, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve vasiyetnamenin iptali davalarında; tereke araştırmasından tapu işlem dosyalarının incelenmesine, keşif ve bilirkişi aşamasının yürütülmesinden paylaşma protokollerinin hazırlanmasına kadar sürecin bütün aşamalarında müvekkillerini temsil etmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55 — Cevizli Mahallesi, Ulubey Sokak, No: 4A D: 46, Kartal/İstanbul.

Kaynaklar

  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.495-499, 505-506, 511-512, 557-559, 560-571, 576, 598, 605-618, 640-646, 669)
  • 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.9 ve m.19)
  • 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu — mevzuat.gov.tr (m.18/B)
  • Adalet Bakanlığı — adalet.gov.tr
  • Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü — tkgm.gov.tr

Hukuki Sorumluluk Reddi

Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.

Ziyaretçi Yorumları

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

Whatsapp
Burakhan Çalışkan
Burakhan Çalışkan
Merhaba.
Size nasıl yardımcı olabiliriz?