Etkileşimli rehber
Kaç gram ticaret sayılır? Esrar, eroin, kokain, metamfetamin, tablet, sentetik ve kenevir için Yargıtay ve Adli Tıp ölçütleri, net ağırlık, saflık ve kriminal rapor: miktar karşılaştırma aracıyla. Miktar ve kişisel kullanım sınırı rehberini açın →
Etkileşimli rehber
Madde türüne göre 188/4-a artırımını, kullanma ile ticaret ayrımındaki dört ölçütü ve fıkra değişirse ceza aralığını kendi dosyanız üzerinden denetleyin. Suç vasfı ve ceza türü rehberini açın →
Etkileşimli rehber
Kenevir ve esrar 188/4-a artırımının dışındadır; kenevir ekiminde ceza aralığı, yirmi kök ölçütü ve imal tartışması için kenevir ekimi ve imal rehberine bakın. Kenevir ekimi ve imal rehberini açın →
Kısa cevap: TCK m. 188/4-a uyarınca, madde eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid ve türevleri, sentetik katinon ve türevleri, sentetik opioid ve türevleri veya amfetamin ve türevleri ise, ticaret suçundan verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu artırım, esrar gibi listede sayılmayan maddeler için uygulanmaz; ancak dosyada maddenin cinsi ve saflık oranı Adli Tıp Kurumu raporuyla kesin olarak tespit edilir.
Uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti suçunda ceza, yalnızca maddenin miktarına göre değil, aynı zamanda türüne göre de değişir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi, belirli madde türlerini diğerlerinden ayırarak bunlar için ayrı bir ağırlaştırıcı neden öngörür. Bu yazıda, hangi madde türlerinin bu artırıma tabi olduğu, artırımın nasıl uygulandığı ve dosyada madde türünün nasıl tespit edildiği ele alınmaktadır.
TCK 188/4-a Kapsamındaki Madde Türleri Nelerdir?
TCK m. 188/4-a, 27/3/2015 tarihli ve 6638 sayılı Kanun’un 11. maddesiyle değişik hâliyle şu maddeleri sayar: eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid ve türevleri, sentetik katinon ve türevleri, sentetik opioid ve türevleri veya amfetamin ve türevleri. Bu maddelerden herhangi birinin söz konusu olduğu ticaret, imal, ithal veya bulundurma fiillerinde, hükmedilecek ceza yarı oranında artırılır. Kanun koyucu bu düzenlemeyle, toplum sağlığı üzerinde daha ağır ve hızlı etki doğuran madde türlerini, diğer uyuşturucu maddelerden ayrı bir cezalandırma rejimine tabi tutmuştur.

Esrar Gibi Diğer Maddeler İçin Bu Artırım Uygulanır mı?
Hayır, TCK m. 188/4-a’da sayılan madde türleri dışında kalan uyuşturucu veya uyarıcı maddeler (örneğin esrar/kenevir türevleri) için bu özel artırım uygulanmaz. Bu maddelere ilişkin fiiller, TCK m. 188’in birinci ve üçüncü fıkralarındaki genel ceza aralığına göre (imal/ithal/ihraçta 20-30 yıl, ülke içi satış ve bulundurmada en az 10 yıl hapis) cezalandırılır; madde türüne dayalı ek bir artırım söz konusu olmaz. Ancak fıkra 4-b (okul, yurt, hastane gibi yerlere 200 metreden yakın satış) veya fıkra 5 (örgütlü işleme) gibi başka artırım sebepleri, madde türünden bağımsız olarak yine uygulanabilir.
Madde Türü Dosyada Nasıl Tespit Edilir?
Ele geçirilen maddenin hangi türe girdiği, kolluğun ilk tespiti ile değil, Adli Tıp Kurumu veya yetkili bir laboratuvarın düzenlediği kimyasal analiz raporuyla kesin olarak belirlenir. Bu rapor, maddenin kimyasal bileşimini, varsa saflık oranını ve TCK m. 188/4-a’da sayılan türlerden hangisine dahil olduğunu ortaya koyar. Savunma, bu rapora karşı itiraz edebilir; raporun yöntemine, örnekleme usulüne veya sonuçlarına ilişkin tereddüt varsa yeniden inceleme veya ek rapor talep edilmesi mümkündür.
Artırım, Ticaretin Yanında Bulundurma Fiiline de Uygulanır mı?
Evet, TCK m. 188/4-a fıkrası “yukarıdaki fıkralarda belirtilen” maddeleri kapsadığından, yalnızca imal/ithal/ihraç (fıkra 1) değil, satma, satışa arz etme, bulundurma, depolama gibi fıkra 3 kapsamındaki fiiller de, madde türü listede sayılan maddelerden biriyse bu yarı oranındaki artırıma tabi olur. Yani hem toptan ticaret hem de daha küçük ölçekli bulundurma/nakletme fiilleri, madde türüne göre aynı artırım rejimine girebilir.
Birden Fazla Ağırlaştırıcı Neden Aynı Anda Uygulanabilir mi?
Evet, TCK m. 188/4’teki madde türü artırımı (4-a) ile aynı maddenin okul çevresinde satışına ilişkin artırım (4-b) veya fıkra 5’teki örgütlü işleme artırımı, şartları ayrı ayrı gerçekleştiği takdirde aynı olayda birlikte uygulanabilir. Bu durumda mahkeme, her bir artırım sebebini ayrı ayrı gerekçelendirerek cezayı kademeli şekilde belirler; bu konudaki uygulama okul çevresinde uyuşturucu satışına ilişkin yazımızda ayrıca ele alınmıştır.
Sonuç ve Değerlendirme
TCK m. 188/4-a, uyuşturucu ticareti dosyalarında cezanın belirlenmesinde madde türünün miktar kadar önemli bir unsur olduğunu göstermektedir. Eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid, sentetik katinon, sentetik opioid ve amfetamin türevleri için ceza yarı oranında artarken, listede sayılmayan maddeler için bu ek artırım söz konusu değildir. Dosyada madde türünün doğru tespit edilmiş olması, savunmanın kurgulanması açısından belirleyici bir noktadır.
Doğal esrarın hukuki statüsünü ve ceza rejimini esrar nedir yazımızda ayrıntılı inceleyebilirsiniz.
Esrarın 188/4-a listesinde yer almamasının sonuçları için esrar satmanın cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Metamfetaminin 188/4-a kapsamına hangi tarihten itibaren girdiği metamfetamin ticareti cezası yazımızda ele alındı.
Kokain dosyalarında rapordaki oranın artırıma etkisi kokain ticareti cezası yazımızda ele alındı.
Sentetik kannabinoidin 188/4-a kapsamına girdiği tarih ve sonuçları bonzai ticareti cezası yazımızda yer alıyor.
Ecstasy ve captagonun 188/4-a karşısındaki durumu için uyuşturucu hap satmanın cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Amfetamin türevi olmayan uyarıcı maddeler için artırım uygulanır mı?
Hayır, TCK m. 188/4-a yalnızca maddede açıkça sayılan türleri (eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid, sentetik katinon, sentetik opioid, amfetamin ve türevleri) kapsar; bu listede yer almayan uyarıcı maddeler için özel artırım uygulanmaz.
Adli Tıp raporunda maddenin türü yanlış belirlenmişse ne yapılabilir?
Savunma, raporun yöntemine veya sonucuna itiraz ederek yeniden inceleme ya da ek rapor talep edebilir; mahkeme gerekli görürse yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırabilir.
Sentetik kannabinoid ile doğal esrar aynı ceza rejimine mi tabidir?
Hayır, sentetik kannabinoid ve türevleri TCK m. 188/4-a kapsamında yarı oranında artırıma tabiyken, doğal esrar bu özel artırımın dışında kalır ve genel ceza aralığına göre değerlendirilir.
Uyuşturucu ticareti dosyalarında madde türünün ve miktarının doğru değerlendirilmesi, savunma stratejisinin temelini oluşturur. Sorularınız için bize 0 506 976 23 55 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak ceza hukuku alanında, özellikle uyuşturucu ticareti dosyalarında madde türü ve miktar tespitine ilişkin uyuşmazlıklarda hukuki destek vermektedir. Çalışkan Hukuk Bürosu bünyesinde, Kartal/İstanbul merkezli olarak Adli Tıp raporlarının değerlendirilmesi ve TCK m. 188 kapsamındaki artırım sebeplerine ilişkin savunma stratejileri üzerine çalışmalarını sürdürmektedir. İletişim: 0 506 976 23 55.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.