İnsan Ticareti Suçu ve Cezası

İnsan ticareti suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 80. maddesinde düzenlenmektedir. Bu yazımızda insan ticareti suçu nedir, nasıl işlenir, insan ticareti cezası ne kadardır, insan ticareti mağduru ikamet izni nasıl alınır gibi sorulara cevap vereceğiz.

İnsan Ticareti Suçu

TCK’nın 80. maddesine göre, zorla çalıştırma, hizmet ettirme, fuhuş yaptırma veya esarete tâbi kılma ya da vücut organlarının verilmesini sağlama amacıyla tehdit, baskı, cebir yahut şiddet uygulamak, nüfuzu kötüye kullanmak, kandırmak veya kişiler üzerindeki denetim olanaklarından veya çaresizliklerinden faydalanarak rızalarını elde etmek yoluyla kişileri ülkeye sokan, ülke dışına çıkaran, tedarik eden, kaçıran, bir yerden başka bir yere götüren veya sevk eden ya da barındıran kimse insan ticareti suçunu işlemiş kabul edilir.

İnsan Ticareti Suçu Cezası Ne Kadardır?

Yukarıda ifade edilen fiillerden birisini işleyerek insan ticareti suçunu işleyen kimse, sekiz yıldan oniki yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

İnsan Ticareti Mağdur Rızası

İnsan ticareti suçlarında sıklıkla karşımıza çıkan sorulardan biri, mağdurun rızasının olmasının eylemi suç olmaktan çıkarıp çıkaramayacağıdır. Gerçekten de insan ticareti suçlarının önemli bir kısmında mağdur rızasının olduğu görülmektedir. Ne var ki, bu suç türünde mağdurun rızası geçerli kabul edilmez. Birinci fıkrada, yukarıda beliritlen amaçlarla girişilen ve suçu meydana getiren eylemler var olduğu takdirde mağdur rızası geçerli kabul edilemez.

18 Yaş Altı İçin İnsan Ticareti

Onsekiz yaşını doldurmamış olanların birinci fıkrada belirtilen maksatlarla tedarik edilmeleri, kaçırılmaları, bir yerden diğer bir yere götürülmeleri veya sevk edilmeleri veya barındırılmaları hallerinde suça ait araç fiillerden hiçbirine başvurulmuş olmasa da faile birinci fıkrada belirtilen cezalar verilir.

Yargıtay 18. Ceza Dairesi’nin 9/11/2016 gün, 2016/8853 Esas, 2016/17391 Karar sayılı kararı bu hususa yer vermektedir;

“Sanığın suç tarihinde 18 yaşında olduğu anlaşılan katılana karşı fuhuş eylemini sağlamaya yönelik davranışlarından dolayı TCK’nın 80/3. maddesinde yazılı olan; “On sekiz yaşını doldurmamış olanların birinci fıkrada belirtilen maksatlarla tedarik edilmeleri, kaçırılmaları, bir yerden diğer bir yere götürülmeleri veya sevk edilmeleri veya barındırılmaları hâllerinde suça ait araç fiillerden hiçbirine başvurulmuş olmasa da faile birinci fıkrada belirtilen cezalar verilir” biçimindeki düzenleme nedeniyle, TCK’nın 44. maddesinde belirtildiği biçimde fikri içtimadan söz edilemeyeceği, sanığın fuhuş suçu dışında çocuk olan katılana karşı eyleminden dolayı ayrıca “insan ticareti” suçundan da cezalandırılması gerektiği, katılanın fuhuş amacıyla barındırılmasının insan ticareti suçunun bir unsuru olduğu,”

Tüzel Kişiler Aracılığıyla İnsan Ticareti

Kanun maddesinin son fıkrası insan ticareti suçu ‘nun tüzel kişiler vasıtasıyla işlenmesi halini düzenler. Bu genellikle bir şirket üzerinden gerçekleştirilmektedir ve bu halde kanun koyucu, tüzel kişiler hakkındaki güvenlik tedbirlerinin uygulanması gerektiğini ifade eder.

İnsan Ticareti Nedir?

İnsan ticareti, belirli amaçlarla ve belirli eylemlerle işlenebilen bir suçtur. Bu bakımdan insan ticareti suçu işlenebilmesi için aşağıdaki amaçlarla hareket edilmesi gerekmektedir;

• zorla çalıştırmak amacı, hizmet ettirme amacı, fuhuş yaptırma veya esarete tâbi kılma ya da vücut organlarının verilmesini sağlama amacı.

İnsan ticareti suçu oluşması için aynı zamanda yukarıdaki amaçlar güdülerek aşağıdaki araç fiiller işlenmelidir,

• tehdit, baskı, cebir yahut şiddet uygulamak,
• nüfuzu kötüye kullanmak,
• kandırmak veya kişiler üzerindeki denetim olanaklarından veya çaresizliklerinden faydalanarak rızalarını elde etmek…

İnsan ticareti suçunun oluşması için bu amaçlarla ve araç fiillerle nihayetinde aşağıdaki eylemler gerçekleşmeli ki suç sübuta ersin.

• kişileri ülkeye sokmak, ülke dışına çıkarmak, tedarik etmek, kaçırmak, bir yerden başka bir yere götürmek veya sevk etmek ya da barındırmak.

Yargıtay 18. Ceza Dairesi’nin 21/9/2016 gün, 2016/12867 Esas, 2016/14639 Karar sayılı kararı bu hususu açıklamaktadır.

“Türk Ceza Kanunu’nun 80. maddesinde düzenlenen insan ticareti suçunun oluşabilmesi için failin mağdura yönelik olarak “tehdit, baskı, cebir veya şiddet uygulamak, nüfuzu kötüye kullanmak, kandırmak veya üzerindeki denetim olanaklarından veya çaresizliğinden yararlanarak rızasını elde etmek” biçiminde bir harekette bulunması ve bu hareketleri yaparken veya yaptıktan sonra mağduru ülkeye sokması, ülke dışına çıkarması, tedarik etmesi, kaçırması, bir yerden başka bir yere götürmesi, sevk etmesi veya barındırması gerekmektedir. Suçun oluşması için hem araç hareketlerden, hem de amaç hareketlerden en az birisinin bir arada bulunması gereklidir. Araç hareketler, asıl veya amaç hareketlerden önce veya en geç bu hareketlerle eş zamanlı olarak yapılmalıdır. Böylece öncelikle araç hareketler ile mağdurun iradesi kırılmalı ve görünüşte rızası elde edilmeli daha sonra da bu husustan yararlanarak suçu oluşturan asıl amaç hareketler gerçekleştirilmelidir.”

Kaynak Ülke Nedir?

Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti suçu bakımından insanların uyruğunda bulundukları yahut daimi şekilde ikamet ettikleri ülke kaynak ülke olarak isimlendirilir.

Hedef Ülke Nedir?

Hedef ülke ise, göçmen kaçakçılığı ya da insan ticareti suçu bakımından ülke değiştiren kimselerin ulaşmak istedikleri, ulaştıkları ülkeye verilen isimdir.

Transit Ülke Nedir?

Transit ülke ise bu kimselerin kaynak ülkeden hedef ülkeye geçerken yasal yahut yasa dışı yollarla ikamet ettikleri, üzerinde bulundukları ülkeye denir.

İnsan ticareti suçu ülkemizce ve yakın coğrafyamızda yaygın şekilde işlenmektedir. Bu suçun çeşitli nedenleri vardır. Her şeyden önce insanlar kaçak yollarla ülke değiştirmek ve sınır dışına çıkmak istemektedir. Bunun siyasi, ekonomik ve sosyal nedenleri olabilir. Günümüzde genellikle savaş, ekonomik kriz ve çatışma ortamı insanları ülke değiştirmeye zorlamaktadır.

Bu da insan ticareti suçu bakımından elverişli bir ortam yaratmaktadır.

İnsan Ticareti Suçu ve Göçmen Kaçakçılığı Suçu Arasındaki Fark

İnsan ticareti suçu ve göçmen kaçakçılığı suçu birbirlerinden farklı suçlardır. İnsan ticareti suçu bakımından ülkesi değiştirilen kişi, hedef ülkede kullanılmaktadır. Oysa göçmen kaçakçılığı suçu bakımından suç hedef ülkeye varmakla tamamlanmış, kaçakçı ile göçmen arasındaki ilişki sona ermiş olur. Bu iki suç tipi birbirlerine yakın olduğu için kimi zaman ayrım yapmak zordur ve uygulamda suçun vasıflandırılması hatalı şekilde yapılabilir. Aynı zamanda insan ticareti suçunda mağdur varken göçmen kaçakçılığı suçunda mağdurun olmadığı gözetilmelidir.

insan ticareti mağduru ikamet izni

İki suçun ceza aralıkları, mağdurun konumu ve suç vasfının değişmesi TCK 79 ile TCK 80 arasındaki farkı anlattığımız yazıda karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.

İnsan Ticareti Suçu İçin Teşebbüs Mümkün müdür?

Hayır, insan ticareti suçunda teşebbüs kurumunun uygulanması mümkün değildir.

İnsan Ticareti Suçu Soruşturma-Kovuşturma

İnsan ticareti suçu genellikle ihbar ve şikayet üzerine soruşturulmaktadır. Bununla birlikte fuhuş soruşturması sırasında da ilgili dosyada insan ticareti suçunun işlendiği fark edilerek soruşturma yürütülebilmektedir. Kovuşturma neticesinde dava açılırsa bu durumda çeşitli deliller tartışılır. Sanık ikrarı, mağdur beyanları, kamera görüntüleri, yazışmalar ve olay tutanakları suçun sübutu bakımından önem arz eder.

İnsan Ticareti Suçu Görevli Mahkeme

İnsan ticareti suçu bakımından görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir. Suç hakkında soruşturma yürütülür ve nihayetinde dava açılırsa bu dava ağır ceza mahkemesinde görülür.

İnsan Ticareti Suçu HAGB

HAGB yani hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu verilen cezanın iki yıl veya altında olduğu durumlarda uygulanabilir ancak insan ticareti suçu bakımından verilecek ceza miktarı gözetildiğinde HAGB uygulanmasının mümkün olmadığını söyleyebiliriz.

İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni Alabilir mi?

İnsan ticareti mağduru için verilecek ikamet izni diğer ikamet izinlerinden ayrılmaktadır. Kanun koyucu, insan ticareti mağduru ikamet izni verilmesini kolaylaştırmaktadır. Diğer izinlerdeki koşullar aranmamaktadır. İnsan ticareti ikameti insan ticareti mağduru olan veya olabileceği yönünde kuvvetli şüphe bulunan insanlar için düzenlenir. Bu izin Valilik tarafından otuz gün süre için düzenlenir ve altışar aylık süre ile uzatılabilir. Ancak bu süreler toplam üç yılı geçemez.

İnsan ticareti mağduru ikamet izni belirli hallerde iptal edilebilir, reddedilebilir veya uzatılmayabilir. Şayet yabancı kendi girişimi ile insan ticareti suçunun failiyle tekrar bağ kurarsa, kendisi için getirilen yükümlülüklere uymazsa veya yabancının mağdur olmadığı anlaşılırsa bu izin iptal edilir. Elbette bunların kendi iradesi ile yapılmış olması gerekir. Örnek vermek gerekirse, insan ticareti suçunun faili tarafından zorla, tehdit edilerek yükümlülüklere uyması engelleniyorsa bu durumda verilen insan ticareti mağduru ikamet izni iptal edilemez.

İnsan Ticareti Suçu Ceza Avukatı

İnsan ticareti suçu HAGB ve erteleme kurumlarının uygulanmadığı, takdir edilen ceza miktarı yüksek bir suçtur. Genellikle fuhuş suçu ile birlikte değerlendirilen ve vasıflandırılması noktasında hataya düşülen insan ticareti suçunda soruşturma aşamasından itibaren dosyayı bir avukat ile takip etmekte yarar var. Bir ceza avukatı insan ticareti suçu yargılamasında müvekkilinin verdiği ifadelerin ikrar içerip içermediğine dikkat etmeli, gerekli uyarıları yapmalıdır.

Fuhuş bağlamında sıkça sorulan bir başka soru da müşteri konumundaki kişinin sorumluluğudur; bunu fuhuş suçunda müşterinin cezalandırılması meselesi yazısında ele aldım.

Av. Burakhan Çalışkan

AVUKAT · İSTANBUL BAROSU · ÇALIŞKAN HUKUK BÜROSU, KARTAL

Yazar profiliYouTubePodcastVideolar