Kısa cevap: Cinsel taciz suçundan şikâyet edildiyseniz sırasıyla şunları yapın: (1) hangi fiille ve hangi sıfatla suçlandığınızı öğrenin, (2) ifade vermeden önce bir müdafi ile görüşün — şüpheli, vekâletname aranmaksızın ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda müdafii ile görüşebilir (CMK m. 154), (3) dijital kayıtlarınızı silmeyin, yedekleyin, (4) şikâyetçi ile doğrudan temas kurmayın, (5) lehinize olan delillerin toplanmasını yazılı olarak talep edin. Cinsel taciz TCK m. 105’te düzenlenmiştir ve temel hâlde 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezası öngörülür.
Bu dosyalarda ilk ifade, sürecin kalanını büyük ölçüde belirler. Durumunuzu kısaca aktarırsanız hangi adımın öncelikli olduğunu birlikte belirleyebiliriz.
Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz (Anayasa m. 38/4). Hakkında soruşturma yürütülen kişi şüphelidir. Bu sayfa, hakkında isnat bulunan kişinin kanuni haklarını ve sürecin nasıl işlediğini anlatır; herhangi bir fiili meşrulaştırmaz.
İlk adımlar: ne yapılmalı, ne yapılmamalı
Şikâyeti öğrendikten sonraki ilk günlerde alınan kararlar, dosyanın kalanını büyük ölçüde belirler. Aşağıdaki sıra, uygulamada en çok fark yaratan adımları gösterir.
Şikâyeti öğrendiğiniz andan itibaren
1. Hazırlıksız ifade vermek. Dosyada ne olduğunu bilmeden verilen beyan, sonradan düzeltilse bile ilk hâliyle tartışılır.
2. Yazışmaları silmek. Silinen içerik çoğu zaman teknik olarak tespit edilebilir; üstelik lehe olan bağlam da yok olur.
3. Şikâyetçiye ulaşmaya çalışmak. İyi niyetle yapılsa dahi baskı iddiasına dönüşebilir ve koruma tedbiri gerekçesi hâline gelir.
Videolu anlatım
Uygulamada sık karşılaşılan durumlar
Aşağıdaki başlıklar, bu tür dosyalarda tekrar eden tipik durumları ve her birinde öne çıkan hukuki soruyu özetler. Bunlar belirli bir dosyanın anlatımı değil, uygulamada sık rastlanan kalıplardır; her dosyanın kendi koşulları farklıdır.
Şikâyet sonrası süreç nasıl işler?
İfade sırasında haklarınız
İfade, sürecin en belirleyici anıdır. Kanunun tanıdığı haklar şunlardır:
- Soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında müdafi yardımından yararlanma (CMK m. 149)
- Vekâletname aranmaksızın ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda müdafi ile görüşme; yazışmaların denetime tâbi tutulamaması (CMK m. 154)
- Müdafi aracılığıyla soruşturma dosyasını inceleme ve belge örneği alma (CMK m. 153)
- Yüklenen suçun anlatılması, susma hakkının ve delil toplanmasını isteme hakkının hatırlatılması (CMK m. 147)
- Müdafi seçecek durumda olmadığını beyan hâlinde istem üzerine baroca müdafi görevlendirilmesi (CMK m. 150/1)
Uzlaştırma ve şikâyetten vazgeçme
Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3). Cinsel taciz şikâyete bağlı olmasına rağmen uzlaştırma kapsamı dışındadır; taraflar arasında yapılacak bir anlaşma dosyayı sona erdirmez.
Buna karşılık şikâyetten vazgeçme, şikâyete bağlı suçlarda davayı düşürür. Vazgeçmenin şikâyetçinin serbest iradesiyle gerçekleşmesi esastır; bu yönde girişimde bulunmak, yukarıda belirtilen risklerden ötürü müdafi dışında yürütülmemelidir.
Şikâyetin hangi kanalla yapıldığı dosyanın başlangıç kaydını etkiler; bu noktada KADES üzerinden yapılan cinsel taciz ihbarı yazısı süreci adım adım gösteriyor.
Taciz isnadı veya şikâyeti sürecinin bütününü bilgi merkezimizin sayfasında, ilgili tüm yazıları yazı dizinimizin sayfasında görebilirsiniz. Usul açısından ayrıca gözaltı rehberimize göz atabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Cinsel taciz suçundan şikâyet edildim, ilk ne yapmalıyım?
İfade vermeden önce bir müdafi ile görüşün. Şüpheli, vekâletname aranmaksızın ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda müdafii ile görüşebilir (CMK m. 154). Dijital kayıtlarınızı silmeyin, şikâyetçi ile doğrudan temas kurmayın ve hangi fiille suçlandığınızı öğrenin.
İfade vermek zorunda mıyım? Susmak aleyhime olur mu?
İfadeye çağrıldığınızda hazır bulunmanız gerekir; ancak beyanda bulunmak zorunda değilsiniz. İfade alınırken susma hakkınız kanunen hatırlatılır (CMK m. 147). Susmak aleyhe delil sayılmaz. Buna karşılık eksik, çelişkili veya hazırlıksız verilmiş bir beyan dosya boyunca aleyhe kullanılabilir.
Şikâyetçiyle konuşup meseleyi kapatabilir miyim?
Hayır, bu yola başvurulmamalıdır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3); dolayısıyla anlaşma dosyayı sona erdirmez. Ayrıca doğrudan temas, baskı veya delil karartma iddiasına dönüşerek tutuklama gerekçesi hâline gelebilir.
Şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?
Cinsel taciz şikâyete bağlı bir suç olduğundan, şikâyetten vazgeçilmesi hâlinde dava düşer. Ancak bu, uzlaştırma yapılabileceği anlamına gelmez; vazgeçme şikâyetçinin kendi iradesiyle ve serbestçe gerçekleşmelidir.
Cinsel taciz suçunun cezası nedir?
TCK m. 105/1 uyarınca temel hâlde 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır; fiilin çocuğa karşı işlenmesi hâlinde 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Kamu görevi, hizmet veya aile içi ilişkinin sağladığı kolaylık, aynı işyerinde çalışma, elektronik haberleşme araçları veya teşhir suretiyle işlenmesi gibi hâllerde ceza yarı oranında artırılır (m. 105/2).
Bedensel temas varsa yine cinsel taciz mi olur?
Hayır. Temas varsa fiil TCK m. 105 değil, m. 102 kapsamında cinsel saldırı olarak değerlendirilir. Temasın ani ve kesintili kalması hâlinde sarkıntılık düzeyinde cinsel saldırıdan 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülür. Nitelendirme, ceza aralığını ve görevli mahkemeyi değiştirir.
Tutuklanır mıyım?
Tutuklama bir ceza değil, koşulları kanunda sayılan bir koruma tedbiridir; adli kontrolün yetersiz kalacağının somut olgularla gerekçelendirilmesi gerekir (CMK m. 100-101). Cinsel taciz suçunun ceza aralığı dikkate alındığında uygulamada çoğunlukla adli kontrol gündeme gelir. Verilmiş bir tutuklama kararına, öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (CMK m. 268).
Haksız yere suçlandığımı düşünüyorum, ne yapabilirim?
İsnadın asılsız olduğu, beyandaki çelişkiler ve yan deliller üzerinden ortaya konur: zaman ve konum kayıtları, yazışmaların bütünü, tanık anlatımları ve şikâyetin arka planındaki ilişki. Yargılama sonucunda isnadın bilerek uydurulduğu ortaya çıkarsa iftira suçundan (TCK m. 267) ayrıca şikâyet yolu açıktır.
Sürecin işyerime veya çevreme yansıması engellenebilir mi?
Soruşturma evresi kural olarak gizlidir. Buna karşılık işyerinde paralel yürüyen bir idari süreç varsa bu ayrı bir hukuki zemindir ve ceza dosyasının sonucu beklenmeden ilerleyebilir. İki sürecin birlikte planlanması, birinde verilen beyanın diğerinde aleyhe kullanılmasını önlemek bakımından önemlidir.
Avukat tutacak durumum yok, ne olur?
Müdafi seçebilecek durumda olmadığınızı beyan ederseniz, isteminiz üzerine baro tarafından bir müdafi görevlendirilir (CMK m. 150/1).
İlgili sayfalar
Dosyanızda delil tartışması öne çıkıyorsa cinsel suçlarda delil yetersizliği ve mağdur beyanı sayfasına bakabilirsiniz. Suç tiplerinin karşılaştırması için cinsel suçlarda savunma, ifade ve gözaltı gibi aşamalar için ifadeye çağrıldım ve savunma alanları sayfalarına geçebilirsiniz. Cezanın ayrıntısı için cinsel taciz suçunun cezası yazısına bakınız.
Şikâyetin hangi aşamada olduğunu ve elinizdeki belgeleri aktarmanız yeterli. Görüşmeler Avukatlık Kanunu m. 36 uyarınca sır saklama yükümlülüğü altındadır.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
