Kısa cevap: Evet, evlilik birliği içinde de rıza dışı gerçekleştirilen cinsel ilişki cinsel saldırı suçunu oluşturur. Evlilik, eşler arasındaki cinsel ilişkiye hukuken bir rıza varsayımı doğurmaz. Tek önemli fark, organ/cisim sokma suretiyle işlenen nitelikli cinsel saldırının eşe karşı işlenmesi hâlinde soruşturma ve kovuşturmanın mağdurun şikâyetine bağlı olmasıdır.
“Evli çiftler arasında tecavüz suçu işlenemez” düşüncesi, toplumda hâlâ yaygın ama hukuken yanlış bir kanaattir. Bu yazıda evlilik birliği içinde rıza dışı cinsel ilişkinin hukuki niteliği, cezası, şikâyete tabi olup olmadığı ve boşanma süreciyle ilişkisi ele alınmaktadır.
Evlilik, Cinsel İlişkiye Rıza Anlamına Gelir mi?
Hayır. Türk Ceza Kanunu’nun 102. maddesi kapsamında korunan hukuki değer, kişinin cinsel dokunulmazlığı ve kendi bedeni üzerindeki iradesidir; bu koruma evli kişiler için de aynen geçerlidir. Evlilik birliği, eşlerin belirli konularda ortak bir yaşam sürmesini gerektirse de, her cinsel birleşme için ayrı ayrı rıza aranması gerektiği hukuk düzeninde açıkça kabul edilmiştir. Bu suçun genel çerçevesi hakkında Cinsel Saldırı Suçu ve Cezası başlıklı yazımızda ayrıntılı bilgi bulunmaktadır.
Eşe Karşı Cinsel Saldırının Cezası Nedir?
Kısa Cevap: Eşe karşı vücut dokunulmazlığının ihlali şeklindeki basit cinsel saldırıda ceza, TCK m. 102/1 uyarınca beş yıldan on yıla kadar hapistir. Organ veya sair bir cismin sokulması suretiyle gerçekleştirilen nitelikli cinsel saldırının eşe karşı işlenmesi hâlinde ise ceza, TCK m. 102/2 uyarınca on iki yıldan az olmamak üzere hapistir.
Eşe Karşı Cinsel Saldırı Neden Şikâyete Tabidir?
Nitelikli cinsel saldırı (organ/cisim sokma) kural olarak şikâyete tabi değildir ve resen soruşturulur; ancak kanun koyucu, evlilik birliğinin özel niteliğini gözeterek bu fiilin eşe karşı işlenmesi hâlini istisnai olarak şikâyete bağlamıştır. Bu düzenlemenin amacı, aile birliğinin devamına ilişkin kararın büyük ölçüde mağdurun iradesine bırakılmasıdır; suçun varlığını veya ağırlığını azaltan bir düzenleme değildir.
Basit cinsel saldırı (TCK m. 102/1) ise eşe karşı işlensin ya da işlenmesin, zaten genel kural olarak şikâyete tabidir.
Şikâyet Süresi Ne Kadardır?
Şikâyete tabi suçlarda genel kural, TCK m. 73 uyarınca şikâyet hakkının fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde kullanılması gerektiğidir. Bu süre içinde şikâyette bulunulmazsa, kural olarak şikâyet hakkı düşer. Somut olayda sürenin başlangıcı ve işleyişi, olayın öğrenilme tarihine göre ayrıca değerlendirilir.
Boşanma Davası ile Ceza Davası Arasındaki İlişki
Eşe karşı işlenen cinsel saldırı, hem ceza yargılamasına hem de ayrı bir boşanma davasına konu olabilir; bu iki süreç birbirinden bağımsız yürütülür. Ceza davasındaki mahkûmiyet veya beraat kararı, boşanma davasının sonucunu otomatik olarak belirlemez, ancak boşanma davasında delil olarak sunulabilir. Şiddet veya cinsel saldırı iddialarının boşanma sürecini nasıl etkileyebileceği hakkında Şiddetli Geçimsizlik Boşanma Sebebi Sayılır mı? başlıklı yazımızda daha fazla bilgi bulunmaktadır.
Uzlaştırma Kapsamında mıdır?
Hayır. Cinsel saldırı suçları, basit, nitelikli veya eşe karşı işlenmiş olsun, CMK’daki uzlaştırma kapsamına giren suçlar arasında yer almaz. Dosya, şikâyete tabi olsa dahi, uzlaştırma prosedürüne gidilmeksizin soruşturma ve gerekirse kovuşturma sürecinde ilerler.
Sonuç ve Değerlendirme
Evlilik birliği, eşler arasındaki cinsel ilişkiye hukuken bir rıza varsayımı doğurmaz; rıza dışı gerçekleştirilen cinsel ilişki, eşler arasında da cinsel saldırı suçunu oluşturur. Nitelikli cinsel saldırının eşe karşı işlenmesi hâlinde soruşturmanın mağdurun şikâyetine bağlı olması, suçun varlığını değil yalnızca kovuşturma usulünü etkileyen istisnai bir düzenlemedir. Sürecin nasıl ilerleyeceği, somut olayın delilleri ve koşullarına göre ayrı ayrı değerlendirilir.
Eşe karşı işlenen fiilin girdiği kademeyi ve şikâyet şartını nitelikli cinsel saldırı (TCK 102/2) yazısında ele aldım.
Uyuyan eşe karşı işlenen fiilde uygulanan savunmasız hâl artırımını alkol veya uyku etkisindeki mağdura karşı cinsel saldırı yazısında anlattım.
Sıkça Sorulan Sorular
Evli çiftler arasında rızaya dayalı olmayan cinsel ilişki her zaman aynı şekilde mi cezalandırılır?
Hayır. Fiilin basit mi yoksa organ/cisim sokma suretiyle nitelikli mi olduğu, ceza miktarını ve şikâyete tabi olup olmadığını doğrudan etkiler.
Boşanma davası açmadan ceza şikâyetinde bulunabilir miyim?
Evet, ceza şikâyeti ile boşanma davası birbirinden bağımsızdır; biri açılmadan diğeri de başlatılabilir.
Şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?
Şikâyete tabi suçlarda, kanunda öngörülen usule uygun şekilde şikâyetten vazgeçilmesi kovuşturmayı sona erdirebilir; ancak bu, somut olayın hangi aşamada olduğuna göre değerlendirilmesi gereken bir husustur.
Evlilik içinde yaşanan olay için de adli muayene yapılır mı?
Evet, delillerin toplanması amacıyla adli muayeneye başvurulması, evlilik içi olaylarda da aynı şekilde mümkündür ve önerilir.
Fiilin niteliği şikâyete tabi olup olmadığını belirlediğinden, sürenin kaçırılmaması için erken değerlendirme önemlidir.
Yazar Hakkında
Av. Burakhan Çalışkan, İstanbul Barosu’na kayıtlı olarak Kartal merkezli ofisinde ceza hukuku alanında çalışmaktadır. Cinsel suçlar dahil olmak üzere ceza yargılamasının soruşturma ve kovuşturma aşamalarında müdafilik ve mağdur vekilliği hizmeti vermektedir. Evlilik birliği içinde yaşanan cinsel saldırı iddialarında, hem ceza hem de aile hukuku boyutlarının birlikte değerlendirilmesi sürecin doğru yönetilmesi açısından önemlidir.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
Bu konuyla bağlantılı olarak NCMEC Nedir? ve Cinsel İstismar Suçunda Mağdur Beyanı Tek Başına Mahkûmiyete Yeter mi? başlıklı yazılarımız da ilginizi çekebilir.
