Kısa cevap: Cinsel istismar, çocuklara karşı işlenen cinsel suçların TCK m. 103’teki adıdır ve kanun bu deyimi kendisi tanımlar: on beş yaşını tamamlamamış çocuklara karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranış; on beş yaşını tamamlamış çocuklara karşı ise yalnızca cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir nedene dayalı cinsel davranışlar. Ceza temel hâlde 8 yıldan 15 yıla kadar hapis, sarkıntılık düzeyinde kalırsa 3 yıldan 8 yıla kadar hapistir. Vücuda organ veya sair cisim sokulması hâlinde ceza 16 yıldan az olamaz; mağdur on iki yaşını tamamlamamışsa 18 yıldan az olamaz. Suç kural olarak resen soruşturulur.
İster müdafilik ister mağdur vekilliği bakımından olsun, bu dosyalarda usul ve delil değerlendirmesi belirleyicidir. Durumunuzu kısaca aktarabilirsiniz.
Cinsel istismar ne demek?
Bu sorunun cevabı yorum gerektirmez; kanun deyimi doğrudan tanımlamıştır. Tanım iki bende ayrılmıştır ve ayrım çocuğun yaşına göre yapılır.
“Cinsel istismar deyiminden;
a) On beş yaşını tamamlamamış veya tamamlamış olmakla birlikte fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan çocuklara karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranış,
b) Diğer çocuklara karşı sadece cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir nedene dayalı olarak gerçekleştirilen cinsel davranışlar,
anlaşılır.”
Kaynak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, mevzuat.gov.tr — madde metni birebir aktarılmıştır.
Tanımın pratikteki karşılığı şudur: on beş yaşını tamamlamamış bir çocuğa karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranış istismardır ve çocuğun rızası hukuken sonuç doğurmaz. On beş yaşını tamamlamış çocuklar bakımından ise istismardan söz edilebilmesi için cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir nedenin bulunması gerekir.
Videolu anlatım
Çocuğa Karşı Cinsel İstismar Suçunun Cezası Nedir? — Av. Burakhan Çalışkan
Cinsel istismar cezası ne kadar?
Uygulamada bu ifadeyle TCK m. 103/2 kastedilir: cinsel istismarın vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesi. Bu durumda ceza 16 yıldan az olmamak üzere hapistir; mağdurun on iki yaşını tamamlamamış olması hâlinde verilecek ceza 18 yıldan az olamaz. Görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir.
Cinsel istismar, cinsel saldırı ve reşit olmayanla cinsel ilişki farkı
Bu üç suç mağdurun yaşı ve fiilin işleniş biçimine göre ayrılır. Aşağıdaki tablo ayrımı tek bakışta gösterir.
On beş yaş sınırı ve iradenin etkilenip etkilenmediği, hangi maddenin uygulanacağını doğrudan belirler. Elinizdeki belgeleri aktarabilirsiniz.
Şikâyet, uzlaştırma ve zamanaşımı
Çocukların cinsel istismarı kural olarak resen soruşturulur; şikâyet aranmaz ve şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez. Tek istisna, sarkıntılık düzeyinde kalmış suçun failinin de çocuk olması hâlidir; bu durumda soruşturma ve kovuşturma mağdurun, velisinin veya vasisinin şikâyetine bağlıdır.
Çocuklara karşı üstsoy veya bunlar üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kimseler tarafından işlenen suçlarda dava zamanaşımı, suçun işlendiği günden değil, çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işlemeye başlar (TCK m. 66/6). Bu hüküm, aile içi olaylarda mağdurun erişkinliğe ulaşmadan şikâyet edememesi ihtimalini gözeten önemli bir korumadır.
Uzlaştırma bakımından durum nettir: cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3).
Mağdur çocuğun ifadesi nasıl alınır?
Mağdur çocuk, suça ilişkin soruşturma veya kovuşturmada kural olarak bir defa dinlenir (CMK m. 236/2). TCK m. 103/2 kapsamındaki suçlarda soruşturma evresindeki beyanlar, bunlara yönelik hizmet veren merkezlerde — Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM) — Cumhuriyet savcısının nezaretinde uzmanlar aracılığıyla alınır ve beyan ile görüntüler kayda geçirilir (m. 236/5).
Mağdur çocukların tanıklığında görüntü veya ses kaydı zorunludur (CMK m. 52/3) ve bu kayıtlar yalnızca ceza muhakemesinde kullanılır (m. 52/4).
Sıkça sorulan sorular
Cinsel istismar ne demek?
Kanun bu deyimi kendisi tanımlamıştır. TCK m. 103/1’e göre cinsel istismar; (a) on beş yaşını tamamlamamış veya tamamlamış olmakla birlikte fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan çocuklara karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranışı, (b) diğer çocuklara karşı sadece cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir nedene dayalı olarak gerçekleştirilen cinsel davranışları ifade eder.
Cinsel istismar suçunun cezası nedir?
Temel hâlde 8 yıldan 15 yıla kadar hapis; cinsel istismarın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde 3 yıldan 8 yıla kadar hapis. Mağdurun on iki yaşını tamamlamamış olması hâlinde verilecek ceza, istismar durumunda 10 yıldan, sarkıntılık durumunda 5 yıldan az olamaz.
Nitelikli cinsel istismar ne demek?
Uygulamada bu ifadeyle TCK m. 103/2 kastedilir: cinsel istismarın vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesi. Bu durumda ceza 16 yıldan az olmamak üzere hapistir; mağdurun on iki yaşını tamamlamamış olması hâlinde ise verilecek ceza 18 yıldan az olamaz.
15 yaşından büyük çocukla ilişki her hâlde istismar mıdır?
Hayır. On beş yaşını tamamlamış çocuklar bakımından cinsel istismardan söz edilebilmesi için fiilin cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir nedene dayalı olması gerekir (m. 103/1-b). Cebir, tehdit ve hile bulunmaksızın on beş yaşını bitirmiş çocukla cinsel ilişkide bulunulması hâlinde ise TCK m. 104’teki reşit olmayanla cinsel ilişki suçu gündeme gelir ve ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir.
Çocuğun rızası suçu ortadan kaldırır mı?
On beş yaşını tamamlamamış çocuklar bakımından rıza hukuken sonuç doğurmaz; kanun bu yaş grubuna karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranışı istismar sayar. On beş yaşını tamamlamış çocuklarda ise iradenin cebir, tehdit veya hile ile etkilenip etkilenmediği belirleyicidir.
Cinsel istismar şikâyete bağlı mıdır?
Hayır, kural olarak resen soruşturulur. Tek istisna şudur: sarkıntılık düzeyinde kalmış suçun failinin de çocuk olması hâlinde soruşturma ve kovuşturma yapılması mağdurun, velisinin veya vasisinin şikâyetine bağlıdır (m. 103/1).
Şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?
Hayır. Suç resen soruşturulduğundan şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez. Yalnızca yukarıda belirtilen istisna hâlinde (failin de çocuk olduğu sarkıntılık) şikâyet aranır.
Cinsel istismarda uzlaşma olur mu?
Hayır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3).
Cinsel istismarda görevli mahkeme hangisidir?
On yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda ağır ceza mahkemesi görevlidir (5235 sayılı Kanun m. 12). Buna göre temel hâl (8 – 15 yıl) ve nitelikli hâl (16 yıldan az olmamak üzere) ağır ceza mahkemesinde; sarkıntılık düzeyinde kalan hâl (3 – 8 yıl) ise asliye ceza mahkemesinde görülür.
Cinsel istismarda dava zamanaşımı ne kadar?
Zamanaşımı, cezanın üst sınırına göre belirlenir (TCK m. 66/4). Ayrıca çok önemli bir özel kural vardır: çocuklara karşı üstsoy veya bunlar üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kimseler tarafından işlenen suçlarda zamanaşımı, çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işlemeye başlar (TCK m. 66/6).
Mağdur çocuğun ifadesi nasıl alınır?
Mağdur çocuk kural olarak bir defa dinlenir (CMK m. 236/2). TCK m. 103/2 kapsamındaki suçlarda soruşturma evresindeki beyanlar, bunlara yönelik hizmet veren merkezlerde — Çocuk İzlem Merkezi — Cumhuriyet savcısının nezaretinde uzmanlar aracılığıyla alınır ve kayda geçirilir (m. 236/5). Mağdur çocukların tanıklığında görüntü veya ses kaydı zorunludur (CMK m. 52/3).
Cinsel istismarda HAGB veya adlî para cezası mümkün mü?
Pratikte gündeme gelmez. HAGB için hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az olması (CMK m. 231/5), adlî para cezasına çevirme için ise bir yıl veya daha az hapis cezası (TCK m. 50) aranır. Cinsel istismarda ceza aralıkları bu eşiklerin çok üzerindedir.
İlgili sayfalar
Mağdur çocuğun ifadesinin alınma usulü için Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM); on beş yaşını bitirmiş çocuklarla ilgili ayrım için reşit olmayanla cinsel ilişki; yetişkin mağdurlar bakımından cinsel saldırı suçu ve cezası yazılarına bakabilirsiniz. Beyanın delil değeri için delil yetersizliği ve mağdur beyanı; mağdur tarafındaysanız cinsel suç mağduru vekilliği; savunma bakımından cinsel suçlarda iftira savunması ve savunma alanları sayfalarına geçebilirsiniz.
Dosyanın hangi aşamasında olduğunuzu ve isnadın hangi fıkraya dayandığını aktarmanız yeterli.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
