Kısa cevap: Sarkıntılık, kanunda ayrı bir suç değil, cinsel saldırının daha hafif derecesi olarak düzenlenmiştir. TCK m. 102/1’in ikinci cümlesi şöyledir: “Cinsel davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.” Sarkıntılık, bedensel temas içeren ancak süreklilik göstermeyen, ani ve kesintili cinsel davranışları ifade eder. Temas yoksa fiil sarkıntılık değil cinsel taciz (m. 105); temas süreklilik gösteriyorsa temel cinsel saldırı (m. 102/1, 1. cümle) olur. Ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir; mağdur çocuksa TCK m. 103 uygulanır ve ceza 3 yıldan 8 yıla kadar hapse yükselir.
Fiilin taciz mi sarkıntılık mı yoksa cinsel saldırı mı sayılacağı ceza aralığını üç katına kadar değiştirebilir. Durumunuzu kısaca aktarabilirsiniz.
Sarkıntılık ne demek?
Günlük dilde geniş bir anlamda kullanılsa da, hukuken sarkıntılığın karşılığı dardır ve tek bir cümleye dayanır.
“Cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlâl eden kişi, mağdurun şikâyeti üzerine, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Cinsel davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.“
Kaynak: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, mevzuat.gov.tr — madde metni birebir aktarılmıştır.
Görüldüğü gibi sarkıntılık, bağımsız bir suç tipi değil; cinsel saldırı suçunun içinde yer alan bir derecedir. Kanun, cinsel davranışın yoğunluğuna göre iki farklı ceza aralığı öngörmüştür.
Ayırt edici iki ölçüt
Nitelendirme sıralaması ve cezalar
Aşağıdaki tablo, aynı olayın temasın niteliğine göre nasıl farklı maddelere girdiğini ve ceza aralığının nasıl değiştiğini gösterir. Bu, dosyanın en belirleyici tartışmasıdır.
Aynı olay, nitelendirmeye göre 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile 5 yıldan 10 yıla kadar hapis arasında değişebilir. Üstelik nitelendirme görevli mahkemeyi de değiştirir. Mahkeme, fiilin nitelendirilmesinde iddia ve savunmalarla bağlı değildir (CMK m. 225/2); bu nedenle nitelendirme tartışması yargılamanın her aşamasında canlıdır.
Cezayı artıran hâller
Nüfuz kötüye kullanma, hısımlık veya birden fazla kişiyle birlikte işleme iddiaları somut olgularla desteklenmelidir. Dosyanızı birlikte gözden geçirebiliriz.
Şikâyet, süre ve uzlaştırma
TCK m. 102/1 “mağdurun şikâyeti üzerine” ibaresini taşıdığından, sarkıntılık düzeyinde kalan cinsel saldırı şikâyete bağlıdır. Şikâyet hakkı, fiilin ve failin kim olduğunun bilindiği veya öğrenildiği günden itibaren altı ay içinde kullanılmalıdır (TCK m. 73).
Mağdurun çocuk olduğu hâllerde ise TCK m. 103 uygulanır ve suç kural olarak resen soruşturulur; yalnızca sarkıntılık düzeyinde kalan fiilin failinin de çocuk olması hâlinde soruşturma ve kovuşturma mağdurun, velisinin veya vasisinin şikâyetine bağlıdır.
Şikâyete bağlı olsa bile, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3). Şikâyetten vazgeçme ise ayrı bir kurumdur ve şikâyete bağlı hâllerde davayı düşürür.
Görevli mahkeme ve zamanaşımı
Sarkıntılık düzeyinde cinsel saldırıda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir; ağır ceza mahkemesinin görevi on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla sınırlıdır (5235 sayılı Kanun m. 12).
Dava zamanaşımı, cezanın üst sınırına göre belirlenir (TCK m. 66/4). Üst sınır beş yıl olduğundan sarkıntılıkta dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m. 66/1-e).
Hareketin hangi aşamada kaldığına göre nitelendirme değişir; teşebbüs ölçütlerini suça teşebbüsün şartları yazısında ele aldım.
Aynı hareketin birden fazla suç tipine girdiği hâllerde uygulanan kuralı fikri içtima (TCK 44) yazısında ele aldım.
Kademenin en ağır ucu için nitelikli cinsel saldırı ve TCK 102/3 artırım hâlleri yazısına bakabilirsiniz.
Sarkıntılık ile basit cinsel saldırı arasındaki nitelendirmenin yargılamada nasıl değiştiğini cinsel suçlarda suç vasfının değişmesi yazısında anlattım.
Elle temas içeren somut örnekler ve ceza hesabı için “Elle Tacizin Cezası Nedir?” başlıklı yazımıza bakabilirsiniz.
Sarkıntılık düzeyinin bu yaş grubundaki değerlendirmesi için yazımızı okuyabilirsiniz.
Delil yetersizliği hâlinde sonuçları ayrıca ele aldığımız yazımızda inceleyebilirsiniz.
Sarkıntılık, cinsel saldırı ve ilgili usul konularının genel haritasını Cinsel Suçlar Bilgi Merkezi sayfasında, bu alandaki tüm yazıları ise makale dizini sayfasında bulabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Sarkıntılık ne demek?
Sarkıntılık, kanunda ayrı bir suç olarak değil, cinsel saldırının daha hafif bir derecesi olarak düzenlenmiştir. TCK m. 102/1’in ikinci cümlesi şöyledir: “Cinsel davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.” Yani sarkıntılık, bedensel temas içeren ancak süreklilik göstermeyen, ani ve kesintili cinsel davranışları ifade eder.
Sarkıntılık düzeyinde kalan cinsel saldırı nedir?
Bedensel temas bulunan, ancak yoğunluk ve süreklilik bakımından temel cinsel saldırı düzeyine ulaşmayan davranışlardır. Ani biçimde dokunma, elleme veya sıkıştırma gibi kesintili hareketler bu kapsamda değerlendirilir. Belirleyici olan davranışın ani ve kesintili olmasıdır.
Sarkıntılık suçunun cezası nedir?
TCK m. 102/1’in ikinci cümlesi uyarınca 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıdır. Mağdurun çocuk olması hâlinde ise TCK m. 103/1’in ikinci cümlesi uygulanır ve ceza 3 yıldan 8 yıla kadar hapistir; mağdur 12 yaşını tamamlamamışsa verilecek ceza 5 yıldan az olamaz.
Sarkıntılık ile cinsel taciz arasındaki fark nedir?
Belirleyici ölçüt bedensel temastır. Temas yoksa fiil cinsel taciz (TCK m. 105), temas varsa cinsel saldırı kapsamındadır. Bu ayrım ceza aralığını büyük ölçüde değiştirir: cinsel tacizde 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezası söz konusuyken, sarkıntılıkta ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir.
Sarkıntılık ile temel cinsel saldırı arasındaki fark nedir?
İkisinde de temas vardır; fark yoğunluk ve sürekliliktedir. Ani ve kesintili davranışlar sarkıntılık düzeyinde kalır (2 – 5 yıl); süreklilik gösteren, yoğun davranışlar ise temel cinsel saldırı sayılır (5 – 10 yıl). Nitelendirme, mahkemenin dosyadaki delillere göre yaptığı bir değerlendirmedir ve mahkeme bu konuda iddia ve savunmalarla bağlı değildir (CMK m. 225/2).
Elle taciz sarkıntılık mıdır?
Halk arasında “elle taciz” denilen fiiller, bedensel temas içerdiği için hukuken cinsel taciz değil cinsel saldırı kapsamındadır. Temasın ani ve kesintili kalması hâlinde sarkıntılık düzeyinde cinsel saldırıdan 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülür.
Sarkıntılık şikâyete bağlı mıdır?
Evet. TCK m. 102/1 “mağdurun şikâyeti üzerine” ibaresini taşıdığından, sarkıntılık düzeyinde kalan cinsel saldırı da şikâyete bağlıdır. Şikâyet hakkı, fiilin ve failin öğrenildiği günden itibaren altı ay içinde kullanılmalıdır (TCK m. 73). Mağdurun çocuk olduğu hâllerde (TCK m. 103) suç resen soruşturulur; yalnızca sarkıntılık düzeyinde kalan fiilin failinin de çocuk olması hâlinde şikâyet aranır.
Sarkıntılıkta uzlaşma yapılabilir mi?
Hayır. Şikâyete bağlı olsa bile, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3).
Sarkıntılıkta hangi mahkeme görevlidir?
Asliye ceza mahkemesidir. Ağır ceza mahkemesinin görevi on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla sınırlıdır (5235 sayılı Kanun m. 12) ve sarkıntılığın üst sınırı beş yıldır.
Sarkıntılıkta dava zamanaşımı kaç yıldır?
Dava zamanaşımı, suçun kanunda öngörülen cezasının üst sınırına göre belirlenir (TCK m. 66/4). Sarkıntılık düzeyinde cinsel saldırının üst sınırı beş yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m. 66/1-e). Nitelikli hâl bulunması durumunda artırım sonrası ceza esas alınır.
Sarkıntılıkta ceza artıran hâller nelerdir?
TCK m. 102/3’te sayılan beş hâlde ceza yarı oranında artırılır: savunmasız kişiye karşı işlenmesi, kamu görevi veya vesayet ilişkisinin sağladığı nüfuzun kötüye kullanılması, hısımlık ilişkisi içindeki kişiye karşı işlenmesi, silahla veya birden fazla kişiyle birlikte işlenmesi ve toplu yaşam ortamlarının sağladığı kolaylıktan faydalanılması.
İlgili sayfalar
Cinsel saldırının tüm dereceleri için cinsel saldırı suçu ve cezası; temas bulunmayan hâller için TCK 105 cinsel taciz ve sözlü cinsel taciz; mağdurun çocuk olması hâlinde çocukların cinsel istismarı yazılarına bakabilirsiniz. Sarkıntılık özelinde HAGB verilir mi ve sarkıntılık suçunun cezası; delil tartışması için delil yetersizliği ve mağdur beyanı sayfaları konuyu tamamlar.
Dosyanın hangi aşamasında olduğunuzu ve isnadın hangi maddeye dayandığını aktarmanız yeterli.
Hukuki Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup güncel mevzuat ve yerleşik hukuki uygulama esas alınarak kaleme alınmıştır. İçerikte yer alan değerlendirmeler, somut olayın kendine özgü koşullarına göre farklılık gösterebilecek genel nitelikte açıklamalardır ve hiçbir şekilde hukuki tavsiye niteliği taşımaz, avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Mevzuat ve içtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, somut bir hukuki sorun hakkında adım atmadan önce alanında yetkili bir avukata danışılması önerilir.
